Шотландияның тас лақтыруы (clach air a chur) – қазіргі тау ойындарының маңызды бөлігі. Екі түрлі салмақтағы тастар қолданылады. Роберт Бернс бұл спортқа қызығушылық танытқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның ауыр атлетикасы
Scottish heavy athletic event
Тас лақтыру (clach air a chur) – қазіргі тау ойындарындағы негізгі шотландтық ауыр атлетика жарыстарының бірі. Доп тастауға ұқсас болғанымен, тас лақтыруда көбінесе болат доптың орнына қарапайым тас немесе тас қолданылады. Тастың салмағы ерлер үшін 16-дан 26 фунтқа дейін (немесе әйелдер үшін 8-ден 18 фунтқа дейін) жарысқа түсетін тастың түріне (Брамартас немесе Ашық тас) және іс-шараның ерекшеліктеріне байланысты өзгереді (көбінесе қолданылатын тастардың стандартты салмағы болмайды). Рұқсат етілген техникалар мен ережелерде де айырмашылықтар бар. Роберт Бернс тас лақтыруды өте жақсы көріп, сүйікті тасын Дамфрис маңындағы Эллисленд шаруашылығында қалдырған. Ол сол жерде тұрғанда оны пайдаланатын адамды көрсе, "Bide a wee" деп айқайлап, жарысқа қосылып, әрқашан өзі ең күшті екенін дәлелдейтін.
The stone put (clach air a chur) is one of the main Scottish heavy athletic events at modern day Highland games gatherings. While similar to the shot put, the stone put more frequently uses an ordinary stone or rock instead of a steel ball. The weight of the stone will vary from 16 to 26 lb for men (or 8 to 18 lb for women) depending on which type of stone put event (Braemar stone or Open stone) is being contested and also on the idiosyncrasies of the event (mainly because stones in use have no standard weight). There are also some differences in allowable techniques and rules. Robert Burns was keen on stone putting and apparently left his favourite putting stone at Ellisland Farm near Dumfries. If he saw anyone using it whilst he lived there he would call "Bide a wee" and join in the sport, always proving that he was the strongest man there.
Тас қойылудың шығу тегі
Шотландияның жоғарғы жерлеріндегі ойындардың көп бөлігі сияқты, және жалпы шотландтық жоғарғы жерлер мәдениетінде де, тас лақтырудың пайда болуы мен ежелгілігі туралы белгілі бір аңыздар қалыптасқан. Майкл Брандер 1992 жылы жазған «Жоғарғы жерлер ойындарына қатысты маңызды нұсқаулық» кітабында осы тас лақтыруға байланысты дәстүрге айналған бірнеше әңгімелерді баяндайды. Ол дәстүрде «күш тастары» деп белгілі болған екі түрлі тас туралы әңгімелейді. Бірі – Clach Cuid Fir (немесе ерлік тасы), ол 100 фунттан асатын өте үлкен тас, оны белгілі бір биіктікке көтеру немесе қабырғаға қою сынағы болып табылады. Екінші түрі – Clach Neart (немесе күш тасы), салмағы әртүрлі болатын, бірақ шамамен 20 немесе 30 фунт салмақты кішірек тас. Мақсаты – тасты қанша қашықтыққа лақтыруға болатынын анықтау. Жоғарғы жерлер ойындарынан басқа, Еуропа тарихы бойында тас лақтыру ежелгі Грециядан бастау алатын танымал жаттығу түрі болған. Орта ғасырларда да ол танымал демалыс әрекеті болды. Ауыр тас лақтыру практикасы 13-ғасырдан бері жалғасып келе жатқан дәстүрлі швейцариялық Unspunnenfest фестивалінің де бөлігі болып табылады. Бұл фестивальде 83 кг салмақты тас лақтырылады. Бұл шара steinstossen деп аталады және әдетте екі қолмен лақтыру стилі қолданылады. Осындай шаралар халықаралық мәдени фестивальдерде де жалғасуда, мысалы, Огайо швейцар фестивалі мен неміс-американ фестивалі, сондай-ақ Арнольд Стронгман Классигі сияқты кәсіби күш жарыстарында да кездеседі.
As with most aspects of the Scottish Highland games, and Scottish Highlands culture generally, a certain amount of legend has grown around the origins and antiquity of the stone put. Michael Brander, in his 1992 book Essential Guide to the Highland Games, reports on some of the stories concerning the stone put which have become traditional. He discusses what have become known to tradition as the "stones of strength" which were of two types. In one, the Clach Cuid Fir (or Manhood Stone), a very large stone of well over 100 lb is employed and the test is to be able to lift it to a certain height or place it on a wall. In the other type, the Clach Neart (or Stone of Strength), a smaller stone, variable in weight, but around 20 or 30 lb, is employed. The object is to see how far the stone could be thrown or putted. In addition to the Highland Games, throughout European history the stone put has been a popular form of exercise with records dating from Ancient Greece. It was also a popular leisure activity in the medieval ages. The practice of heavy stone throwing also continues as part of Unspunnenfest, which is a traditional Swiss festival which dates from the 13th Century. It features the throwing of an 83 kg stone. The event, called the steinstossen, typically uses a two arm throwing style. Similar events also continue as part of cultural festivals found internationally, such as the Ohio Swiss Festival and the German American Festival, in addition to professional strength competitions such as the Arnold Strongman Classic.
Халықаралық оқиғалар мен өзгерістер
Тас лақтыру көптеген халықаралық мәдени фестивальдарда бәсекеге қабілетті күш сынасу түрі ретінде ұсынылады.
The stone put features as a competitive strength event in numerous cultural festivals found internationally.
Тас тауының биік жерлері
Бір қолмен ауыр тас лақтырудан тұратын салмақ тастау бұл жарыс. Кәсіби және әуесқойлар арасында, сондай-ақ ерлер мен әйелдер үшін жекелеген жарыс түрлері бар.
Features a weight throw involving the one armed put of a heavy stone. There are professional and amateur divisions, and divisions for men and women.
АҚШ Ұлттық тау ойыны
Брэмар тас жарысы тұрған күйі 24 фунт салмақты тасты лақтырудан тұрады.
The Braemar stone event involves the putting of a 24 pound stone from standing.
Феникс шотландтық ойыны
"Брамар тас лақтыруы" – ауыр тасты тік тұрып лақтыру. Сонымен қатар, Олимпиадалық доп тастауға ұқсас, лақтыру алаңында қозғалуға рұқсат беретін "ашық тас" нұсқасы да бар.
The 'Braemar Stone Put' event involves the putting of a heavy stone from standing. There is also an 'open stone' variation which allows movement in the throwing area, similar to an Olympic shot put.
Шотландияның биік таулы жерлеріндегі кездесулер мен ойындар
Бұл фестивальде екі түрлі тас лақтырудан ауыр атлетика жарыстары өтеді: 22 фунттық тас лақтыру – Брамар тас лақтыруы, және 16 фунттық тас лақтыру – ашық тас лақтыруы.
This festival features heavy athletics involving two stone put events: the Braemar stone put, featuring a 22 lb stone, and the open stone put featuring a 16 lb stone.
Канмор таулы ойындары
Бұл фестивальде тұрып тастақ лақтырудан қатысатын ауыр спорттық жарыс өтеді. 2023 жылы әйелдер арасындағы жарысты Сири Свенссон жеңіп алды.
This festival features a heavy sports event involving a stone put from standing. In 2023, the women's event was won by Siri Svensson.
Пик ауданындағы биік таулы жерлер ойындары
"Үлкен тас лақтыру" – тік тұрып, екі қолмен бастың үстінен тас лақтыру. Лақтырушы лақтыру секторына қарама-қарсы бетпен бастап, алдымен төмен бүгіліп, лақтыруға күш жинап, сосын тасты күшпен өзінен артқа, секторға лақтырады. Ең алыс лақтырған жеңіске жетеді.
'The Giant Stone Throw' involves the two handed throw of a stone over the head from standing. The thrower starts off facing the opposite direction to the throwing sector before crouching down to preload the throw, and then throwing the stone vigorously over their head behind them into the sector. The longest throw wins the contest.
Ричмонд таулы ойындары
Ауыр атлетика жарысында Брамар оқиғасы бар, онда 19-28 фунт салмақты тас тұрған жерден лақтырылады. Лақтырудан кейін аяқтарды кері бұруға рұқсат етіледі. Сондай-ақ, 16 фунт салмақты таспен ашық тас жарысы өтеді, онда лақтыру алдында қадам басуға рұқсат беріледі.
The heavy athletics competition involves a Braemar event with a put from standing with a 19 28 lb stone. The feet are allowed to be reversed after the throw. There is also an open stone event involving a 16 lb stone and where taking an approach before the throw is allowed.
Брессуар тау ойыны
Бұл ойындарда жеңіл және ауыр тас лақтыру түрлері бар. Жеңіл тас 7,5 кг салмақта, оны жүгіріп келгеннен кейін лақтыруға болады. Жеңіл тас 2003 жылы Ларгеасседегі Берсон карьерінен алынған граниттен жасалған. Ауыр тас 10 кг салмақта, және Брэмар стилімен, жүгіріп келмей лақтырылады.
These games feature a light and heavy stone put. The light stone weighs 7.5 kg and the throw can be taken after a run up. The light stone is made out of granite taken from the Berson quarry in Largeasse, in 2003. The heavy stone is 10 kg and thrown in the Braemar style, without a run up.
Халықаралық тау ойындары Ангелбахтал
Қашықтыққа бір қолмен тас лақтырудан тұрады. Ерлер арасында 7 кг, ал әйелдер арасында 4 кг салмақты тас пайдаланылады.
Features a single arm stone throw for distance. The men's event uses a 7 kg stone and the women's event a 4 kg stone.