Әлем соңындағы маяк

Кіріспе

Жюль Верннің 1905 жылғы кітабы, Жюль Верннің романы – "Әлемнің соңындағы маяк" француз жазушысы Жюль Верннің оқиғалы романы. Верн алғашқы нұсқасын 1901 жылы жазды. Алғаш рет 1905 жылы, жазушының өлімінен кейін жарық көрді. Романның сюжеті 19 ғасырдың ортасында Оңтүстік Атлантика мұхитындағы қақтығыстар мен пираттыққа толы оқиғаларды, экстремалды жағдайларда тірі қалу тақырыбын және уақтап оқшауланған маяк төңірегіндегі оқиғаларды қамтиды. Верн шабытын Аргентинадағы Айла-де-лос-Эстадос аралындағы, Отын Жері мен Кейп Хорнға жақын орналасқан нағыз маяктан алды. Роман 1971 жылы "Әлем шетіндегі жарық" деген атпен фильмге бейімделді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Верн сюжетті былай деп белгілейді: "Аргентина Республикасы әлемнің соңындағы осы маяқты салуда бақытты бастама көрсетті", Елгор шығанағы мен Сент-Жан порты "Эльгор шығанағына бір түрлі толықтыру болып табылады". 1858 жылдың қазанында "Санта Фе" кемесі келді, маяқтың құрылысы басталды, ол 1859 жылдың 9 желтоқсанында ашылды. Маяк 120 фут биіктіктегі дөңестің үстінде 103 фут биіктікте тұрды және мұнаймен жарықтандырылды. Маяк кемелерді Ле-Мэр бұғазына немесе аралдың оңтүстігіне бағыттады және келесі 3 айда "Санта Фе" қайтып келгенге дейін 3 күзетшімен жұмыс істеуге тиіс болды. Басты маякшы мен оның көмекшілері Васкез, Морис және Фелипеге беймәлім болғандай, арал оншақты қарақшының иелігінде болды, олар жағдайды күтіп, кемелерді тонауға дайын тұрды. Олардың екеуін жаңа келген қарақшылар тобы өлтіреді. Жалғыз аман қалған Васкес "Санта Фе" кемесі қайтып оралғанға дейін бірнеше ай бойы аман қалды, пираттардың үңгірде жасырған азық-түлігімен күн көріп өтті. "Century" атты американдық кеме, Мобилден (Алабама штаты) келген, пираттар маяқтың жарығын сөндіргендіктен аралға құлады. Васкес апаттан аман қалған жалғыз адам – бірінші офицер Джон Дэвис –пен бірге пираттардың Оңтүстік Тынық мұхитқа қашуын тоқтатуға бел буды. Олар апаттан құтқарылған кемеден қару алып, олар орналасқан шығанақтан кетіп бара жатқан "Maule" атты қарақшы кемесіне атқылады. Бірақ снаряд аз ғана зақым келтірді, ал пираттардың ағаш шебері оны бірнеше күн ішінде жөндеп қойды. Кеме қайтадан кетуге тырысатын түнде Васкез "Maule" кемесіне жүзіп барып, рульге бомба салады. Бұл да аз зиян келтірді және бір күнде ғана қалпына келтірілді. Келесі күні қарақшы кемесінің екінші командирі Карканте көктемгі көкжиекте "Санта Фе" кемесін байқады. Пираттар үшін бақытты жағдай, ол түнгі уақытта келеді, ал "Санта Фе" маяқтың жарығысыз шығанаққа кіре алмайды. Бұл пираттарға аралдың оңтүстік жағында жүзіп шығудың керемет мүмкіндігін береді, олар қазір жақсы біледі. Бірақ Васкез бен Дэвис маяққа оралып, жарықты қайтадан қосып алды. Қарақшылар әскері маяқты қайтарып алуға және екеуін өлтіруге тырысады, бірақ олар баспалдаққа арналған темір есіктің бұғатталған екенін табады. Топтың жетекшісі Конгре Карканте мен ағаш ұстасына маяқтың жағына көтеріліп, Васкез бен Дэвисті жоғарыдан өлтіруді бұйырады, бірақ олар бастары қоршаудан шыққанда оққа ұшырады. Конгре мен қалған қарақшылар өздері үшін бәрі бітті деп біледі және аралдың ішкі бөлігіне қашады. Көпшілігі кейіннен беріліп, аздары аштықтан қаза табады, ал Васкез Конгренің өз-өзіне қол жұмсауын көреді. Васкез жаңа маякшылар үшін аралдың қауіпсіз екеніне көз жеткізгеннен кейін "Санта Фе" кемесімен бірге үйге оралады.

Verne sets the plot by stating, "The Argentine Republic had displayed a happy initiative in constructing this lighthouse at the end of the world," within Elgor Bay and the harbor of Saint Jean "forms a kind of pendant to Elgor Bay." The despatch boat Santa Fé arrived on Oct. 1858 to construct the lighthouse, which was inaugurated on 9 Dec. 1859, standing 103 feet in height on top of a mound 120 feet high, and illuminated by oil. The lighthouse guided ships into the Le Maire Strait or south of the island, and was to be staffed by 3 keepers over the next 3 months, until the return of the Santa Fé. Unbeknownst to Vasquez, Moriz, and Felipe, the chief lighthouse keeper and his helpers, the island was the domain of a dozen marooned pirates, who bide their time in wrecking. Two of them are murdered by a band of newly arrived pirates led by one Kongre. Vasquez, the only survivor, spends several months until the dispatch boat Santa Fé is due to return, surviving off the pirates' hidden stores of food in a cave. After the Century, an American ship from Mobile, Alabama, crashes on the island due to the light's having been put out by the pirates, Vasquez bands with the sole survivor of the wreck – First Officer John Davis – to stop the pirates from escaping into the South Pacific. They manage to scavenge a cannon from the wreckage and shoot the pirates' ship, the Maule, as it is about to leave the bay they are situated in. The shell only causes minor damage, however, and the pirates' carpenter is able to fix it in only a few days. The night before the ship is about to attempt to leave again, Vasquez swims to the Maule at its mooring and plants a bomb in the rudder. This causes, yet again, only minor damage, and is fixed in only one day. The next day however, Carcante, the second in command of the pirate ship, spots the Santa Fé on the horizon. Fortunately for the pirates, it will not arrive until nighttime, and the Santa Fe can't possibly get into the bay without light from the lighthouse. This will give the pirates the perfect chance to slip out and sail around the southern side of the island, which they know quite well by now. Vasquez and Davis, however, return to the lighthouse and turn the light back on. The troop of pirates tries to regain the lighthouse and kill the two, but they find the bolted iron door to the staircase too reinforced to break down. Kongre, the band's leader, orders Carcante and the carpenter to climb the side of the lighthouse and murder Vasquez and Davis at the top, but they are shot as soon as their heads peek over the banister. Kongre and the remaining pirates realize it is all over for them and flee to the island's interior. Most surrender afterward, a few starve, and Vasquez watches as Kongre commits suicide. Vasquez returns home with the Santa Fé after making sure the island is safe for the new lighthousemen.