Кіріспе

7 қаңтар: Энергетикалық компаниялар мен әлем елдері «Y2K Bug» салдарынан ешқандай мәнді проблемасыз 2000 жылға өтті деп хабарлады. Кейбір компьютерлер мен кіріктірілген басқару жүйелерінің 2000 жылды тану мүмкін болмауы салдарынан ауыр проблемалар тууы мүмкін деген алаңдаушылық болған еді. 26 қаңтар: Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (ХАЭА) бұрынғы басшысы, швед Ханс Бликсті Ирактағы қару-жарақ тексеруінің жаңа ұйымын басқаруға тағайындау туралы келісімге келді. Ирак Қауіпсіздік Кеңесінің жаңа қарарына қабылдануына ниеті жоқ екенін мәлімдеді. 2 ақпан: АҚШ Федералды сауда комиссиясы (FTC) BP Amoco және Atlantic Richfield компанияларының бірігуіне кедергі келтірді, себебі бұл бірігу АҚШ-тың батыс жағалауындағы бәсекелестікті шектейтін болар еді. 9 ақпан: Федералды энергетикалық реттеу комиссиясы (FERC) 1992 жылы 636-шы бұйрықпен басталған мемлекетаралық табиғи газ құбыры жүйесін реттеуді кеңейтетін бірқатар саясат өзгерістерін жариялады. Өзгерістердің бірі – 30 айлық сынақ кезеңінде қысқа мерзімді газ құбыры қуатының екінші нарықтағы баға төбесін жою. FERC-тің төбесін жоюы газ тасымалдаушыларды ұзақ мерзімді келісімдерді пайдалануға ынталандыруға бағытталған, бұл нарық тұрақтылығын арттыруға көмектесер еді. 6 наурыз: АҚШ Жоғарғы Соты Вашингтон штатының мұнай танкерлерін мемлекеттік реттеуді бекіткен заңын жоққа шығарды, федералды заңдардың басымдығын растады. Бұл қатаң талаптарды енгізуге 1989 жылы Аляскадағы «Эксон Валдез» апатынан кейін ұмтылыс жасалды. 7 наурыз: Нью-Йорк тауар биржасында алдыңғы айдағы Батыс Техас аралық шикі мұнай фьючерстік келісім-шарты 34,13 долларға түсіп, соңғы тоғыз жылдағы ең жоғары деңгейге жетті. 15 наурыз: Phillips Petroleum компаниясы Аляскадағы Atlantic Richfield компаниясының активтерін 6,5 миллиард долларға сатып алуға келіскенін хабарлады. Сату Atlantic Richfield пен BP Amoco компанияларының бірігуіне Федералды сауда комиссиясының (FTC) келісімін алу мақсатында жасалуда. Сол күні FTC бірігуді тоқтатуға бағытталған антимонополиялық істі тоқтатқанын мәлімдеді, себебі компаниялармен келіссөздер өрбуде. 20 наурыз: ЭҚА басшысы Кэрол Брауннер Клинтон әкімшілігінің метил-третиарлы бутил эфирін (MTBE) бензинге қоспа ретінде қолдануды кезең-кезеңмен тоқтатуға ниеттеніп отырғанын мәлімдеді. Әкімшілік АҚШ Конгресінің кейбір смогқа бейім қалаларда сатылатын бензинге MTBE қолдану талабын тоқтатып, оның орнына бүкіл ел бойынша этанолды қолдануды міндеттейтін заң қабылдауын қалайды. 26 наурыз: Владимир Путин бірінші турда 53 пайыз дауыс жинап Ресей президенті болып сайланды. Путин 1999 жылғы желтоқсанда Борис Ельциннің отставкасынан кейін президент міндетін атқарушы болып тағайындалды. 28 наурыз: Екі күндік кездесуден кейін ОПЕК мұнай министрлері Иран мен Иракты қоспағанда, мүшелері мұнай өндіруді ұлғайту туралы келісімге келді. Ирак БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің санкцияларына байланысты ОПЕК-тің өндіріс келісімдеріне қатыспады. Иран келісімге ресми түрде қол қоймаса да, нарықтағы үлесін жоғалтпау үшін өндірісін арттыруға ниеттеніп отырғанын мәлімдеді. Бұл Иранды ескергенде ОПЕК-тің өндіріс мақсаттарының шамамен ұлғаюын білдіреді. Мексика мен Норвегия сияқты ОПЕК-ке кірмейтін бірнеше ірі өндірушілер де өндірісті арттыруға ниеттеніп отырғанын хабарлады. 12 сәуір: АҚШ-тың ірі мұнай компанияларының бас директорлары Сауд Арабиясының жоғары лауазымды шенеуніктерімен кездесіп, табиғи газ және мұнай-химиялық жобаларға инвестициялау мүмкіндіктерін талқылады. Кездесуге қатысқан компаниялар: Chevron, Conoco, ExxonMobil, Marathon Oil, Phillips Petroleum және Texaco. Сауд Арабиясы үкіметі кездесулер барысында Сауд Арабиясын шетелдік инвесторлар үшін ашық етуге бағытталған заңдық өзгерістер туралы хабарлады. Кейбір жобалар үшін толық шетелдік меншікке рұқсат беріледі, ал шетелдік кәсіпорындар үшін корпоративтік салықтың ең жоғары мөлшерлемесі 15 пайызға дейін төмендетіледі. 14 сәуір: BP Amoco компаниясы Atlantic Richfield Corporation (ARCO) компаниясын 28 миллиард долларға сатып алуға Федералды сауда комиссиясынан (FTC) келісім алды. Келісімнің шарты ретінде ARCO Аляскадағы мұнай өндірісін Phillips Petroleum компаниясына 6,5 миллиард долларға сатуға келісті. *16 мамыр: Вашингтон Пост және басқа да бірнеше дереккөздер Қазақстанның Каспий теңізіндегі Кашаган кен орнында ірі мұнай қоры табылды деп хабарлады, мұнай қоры 16 мамыр: Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (ЭҚА) дизель отынындағы күкірт мөлшерін келесі бес жылда 97 пайызға дейін төмендетуге бағытталған ережені ресми түрде ұсынды. Бұл қадамды ірі мұнай өңдеу зауыттары қарсы шығып отыр. 17 мамыр: Энергетикалық ақпараттық басқарма Арктикалық Ұлттық жабайы табиғат қорығындағы (ANWR) мұнай қоры туралы зерттеу жариялады, ол қазір мұнай барлауға тыйым салынған аймақ. Зерттеуге сәйкес, ANWR-да 5,7 және 16 мамыр: Әлемдік банк атқару кеңесі Чадтан Камерун жағалауына шикі мұнай құбыры құрылысын қолдау үшін 193 миллион долларлық несиені мақұлдады. Елдер жобадан 25 жыл ішінде шамамен 2 миллиард долларлық кіріс күтеді. 8 маусым: Бразилия үкіметі құрлықта да, теңізде де 21 блоктан тұратын мұнай барлау және өндіріс консессияларын аукционға салды. Бұл аукцион Бразилияның мұнай өнеркәсібін халықаралық бәсекелестікке және инвестицияларға ашудағы маңызды қадам болып табылады. 9 маусым: АҚШ пен Мексика Мексика шығанағындағы екі ел арасындағы теңіздің «донат тесігі» деп аталатын аймаққа қатысты экономикалық құқықтар мәселесін шешетін келісімге қол қойды. Келісім әр елдің жағалауынан қашықтықты өлшеуге негізделген және АҚШ-қа аймақтың 38 пайызына құқық береді. 15 маусым: Германия үкіметі пайдалы қызметтермен ядролық энергияны толығымен тоқтату туралы келісім жасады. Ядролық электр станциялары 32 жылдық қызмет мерзімінен кейін жабылады. Ядролық энергия Германияның электр энергиясының үштен бірін қамтамасыз етеді, ал ядролық энергияны тоқтату жоспары Германияның парниктік газдар шығарылымдарын азайту жоспарларына кедеріс келтіруі мүмкін. 19 маусым: Энергетикалық ақпараттық басқарма әдеттегі бензин бағасының бір апта ішінде бес центке өскенін, 1,681 долларға жеткенін хабарлады. Бұл бағаның жетінші аптасы болып табылады. Орта Батыстағы бензин бағасы ең жоғары, 1,874 доллар. 21 маусым: ОПЕК мұнай министрлері Венада кездесіп, мүшелерінің мұнай өндірісін ұлғайту туралы келісімге келді. ОПЕК-тің жалпы өндіріс квотасы (Иракты қоспағанда) 1 шілдеден бастап 32 миллион баррельге жетеді. Келесі күні шикі мұнай фьючерстерінің бағасы өсті, Нью-Йорк тауар биржасында (NYMEX) тамыз айындағы Батыс Техас аралық келісім-шарты 32,19 долларға жабылды. 12 шілде: Кувейт парламенті Сауд Арабиясымен теңіздегі минералдық құқықтарға қатысты дауды шешетін келісімді ратификациялады. Екі ел Хафджи, Дорра және Хут мұнай және газ кен орындарынан түсетін кірістерді бөліседі. Келісім екі үкіметке Иранмен келіспеушіліктерді шешу үшін келіссөздер жүргізуге мүмкіндік береді, олар Иран Дорра теңіз газ кен орнында бұрғылауды бастағаннан кейін қайтадан туды. 27 шілде: Италияның ENI компаниясы Иранмен Парсы шығанағындағы Оңтүстік Парс газ кен орнын дамыту үшін 3,8 миллиард долларлық келісімге қол қойды. Жоба жеделдетіліп, күніне 25 миллион текше метр газ өндіруге жетеді. 30 шілде: Венесуэла президенті Уго Чавес 60 пайыз дауыспен қайта сайланды. Оның «Отандық полюс» партиясы да басым көпшілікті жеңіп алды...