Кіріспе

Жеміс шыбығының жасушалары

Шекаралық жасушалар – 6–8 жасушадан тұратын топ, ол Drosophila melanogaster жеміс шыбығының жұмыртқашасында оогенез процесі кезінде қозғалады. Шыбық жұмыртқасы жетілу дәрежесі бойынша тізбектелген жұмыртқашалар немесе жұмыртқа камераларынан тұрады. Әрбір жұмыртқа камерасында 16 орталық ұрық жасушасы және оларды 1000-ға жуық фолликул жасушаларынан тұратын бір қабатты эпителий қоршап тұрады. Оогенездің 8-ші сатысында бұл жасушалар көрші ұрық жасушаларына еніп кіре бастайды және 10-шы сатыда ооцит шекарасына жетеді.

Әрекет ету механизмі

Шекаралық жасушалар цитокинге, Unpaired-ке жауап ретінде JAK STAT жолының белсендірілуі арқылы анықталады. Сигнал беру Unpaired лигандысының Domeless рецепторымен байланысуымен басталады. Көшіп-қону тағдыры slbo транскрипция факторының белсендірілуі арқылы қалыптасады, ол әртүрлі гендердің экспрессиясын реттеу арқылы стационарлық фолликул жасушаларын көшіп-қону шекаралық жасуша тағдырына айналдырады. Овариолдің алдыңғы шетінен кластер бөлінгеннен кейін, химиокиндер – PDGF және VEGF (PVF1) градиенті шекаралық жасушалардың жұмыртқа жасушаға қарай бағытталған қозғалысына көмектеседі. Шекаралық жасушалардың көшіп-қону уақытын жұмыртқа камерасының дамуымен экдизон, стероид гормоны үйлестіреді, ол Taiman, экдизон рецепторы және ultraspiracle рецепторлары арқылы әрекет етеді. Бұл жасушалар уақытша жасушалық байланыстар арқылы еркін топ ретінде қозғалады, сондай-ақ цитоскелеттік компоненттердің экспрессиясын реттейтін және жасушалық кеңейтімдерді іске қосып, алға жылжуға мүмкіндік беретін сигналдық каскадтарды іске қосады. Кластердің артқа орналасқан жұмыртқа жасушаға қарайғы инвазивті қозғалысынан кейін жұмыртқа камерасының дорсальды жағына қарай ортасынан ығысқан қозғалыс жүреді. Екінші қозғалыс түрін Gurken, Spitz және Keren лигандтарының шекаралық жасушалардағы EGFR-ге байланысуы қамтамасыз етеді.

Маңыздылығы

Шекаралық жасушалардың бағытталған және ұжымдық қозғалысы микропильдің қалыптасуына көмектеседі, ол сперматозоидтың ұрықтандыру кезінде кіретін арнайы жол болып табылады. Жасушалардың қозғалысын зерттеу метастаз тұрғысынан маңызды, сондықтан қозғалатын жасушаларды бастау, сақтау және бағыттауда қандай молекулалардың рөлі екенін анықтау үшін бірнеше модельдік организмдер пайдаланылады. Drosophila melanogaster – биологиялық құбылыстарды зерттеуге арналған ең қолайлы организмдердің бірі. Дрозофиланың жұмыртқалық жасушаларындағы шекаралық жасушалар – қозғалыс фенотипінің әртүрлі аспектілерін зерттеуге мүмкіндік беретін генетикалық тұрғыдан зерттелетін жүйе болып табылады. Бұл фенотип үшін маңызды гендерді анықтағаннан кейін, олардың гомологтары инвазиялық емес қатерлі ісіктерді метастаздық ісіктерге айналдырудағы ықтимал рөлі үшін зерттелуі мүмкін.