Кіріспе

Луиз – АҚШ-тың Техас штатының оңтүстік-батысындағы Уортон округіндегі халық санағымен белгіленген елді мекен. Луиз 1881 жылы салынып біткен жаңа теміржол станциясы ретінде пайда болды. Көп ұзамай аймақ күріш өсіруге ерекше қолайлы екені анықталды. Басқа да дақылдар жақсы өсіріліп, аймақта мұнай мен газ өндірілді. Халық саны 1960 жылы ең жоғары шарына жетіп, кейін азайды, бірақ қайта өсті. Луиз өз мектеп округін басқарады.

География

Луиза АҚШ 59-шы тас жолында, Эль-Кампо қаласының батысынан шамамен қашықтықта, Уортон округінің оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Шығыс Мустанг ағыны Луизаның шығысынан ағып өтеді. Теңіз деңгейінен биіктігі 25,91 метр.

Луиза халқы бар жердің жалпы ауданы .

Демография

2018 жылғы Америка қоғамдастығының зерттеуінің бес жылдық бағалауы бойынша Луизаның халқы 935 адамды құрады. Олардың 394-і ерлер, 541-і әйелдер. Орташа жасы 34,8 болды. Есептелген халықтың 34-і 5 жасқа толмаған, 51-і 5-9 жастағы, 63-і 10-14 жастағы, 151-і 15-19 жастағы, 73-і 20-24 жастағы, 104-і 25-34 жастағы, 88-і 35-44 жастағы, 243-і 45-54 жастағы, 38-і 55-59 жастағы, 25-і 60-64 жастағы, 23-і 65-74 жастағы, 42-і 75-84 жастағы және 0-і 85 жастағы немесе одан үлкен болды. Олардың 848-і өзін ақ нәсілді деп, ал 87-сі басқа нәсілді атады. Өздерін афроамерикалықтар деп ешкім көрсеткен жоқ. Халықтың құрамында 576 испан немесе латиноэтностық және 359 адам бар. Өздерін испандықтар деп санағандардың 547-сі мексикалық, 25-і кубалық, ал қалған төртеуі басқа елдерден келген. 347 тұрғын үй бірлігі болды. Дауыс беруге құқығы бар 594 адам болды (18 жасқа толған), олардың 245-і ерлер, 349-ы әйелдер. Луизада 231 шетелдік азамат болды. Олардың 100-і натурализацияланған азаматтар, ал 131-і азамат емес. 16 және одан жоғары жастағы 505 жұмыс істейтін адам болды. Жұмысқа барушылардың 93,7%-ы жеке көлікпен, ал 6,3%-ы бірлесіп көлікпен жүреді. Аудан ішінде жұмыс істейтіндердің үлесі 75,8%-ды құрады, ал 24,2%-ы ауданнан тыс жерде жұмыс істеді. Үйде жұмыс істейтіндердің үлесі 12,3%-ды, ал 87,7%-ы жұмыс орнынан тыс жерде жұмыс істеді. Жұмысқа бару-келудің орташа уақыты 20,1 минутты құрады. Жұмыс істейтін отбасылардың 24,4%-ы бір көлікке, 35,0%-ы екі көлікке, ал 40,6%-ы үш көлікке ие болды. 25 және одан үлкен 563 адамның 198-і орта мектептен төмен білім алған, 137-сі орта мектепті бітірген, 150-сі жоғары білім алған немесе колледжде оқыған, 47-сі бакалавр, ал 31-і магистратура бітірген. Орташа табыс 26 420 долларды құрады. 15 және одан үлкен 787 адамның 127-сі 10 000 доллардан аз, 29-ы 10 000-нан 14 999 долларға дейін, 131-і 15 000-нан 24 999 долларға дейін, 134-і 25 000-нан 34 999 долларға дейін, 70-і 35 000-нан 49 999 долларға дейін, 75-і 50 000-нан 64 999 долларға дейін, 0-і 65 000-нан 74 999 долларға дейін, ал 58-і 75 000 доллардан жоғары табыс тапты. 15 жастан асқан 787 адамның 37,2%-ы ешқашан үйленбеген, 42,6%-ы қазір үйленген және ажыраспаған, 15,0%-ы ажырасқан немесе жесір, ал 5,2%-ы жесір қалған. Жалға берілетін тұрғын үйлерде 79 адам, ал жеке меншіктегі тұрғын үйлерде 839 адам тұрды. Жеке секторда жұмыс істейтіндердің үлесі 77,2%-ды, мемлекеттік секторда жұмыс істейтіндердің үлесі 15,4%-ды, ал жекеменшік кәсіпкерлердің үлесі 7,3%-ды құрады. Өнеркәсіп салаларында жұмыс істейтіндердің үлесі: ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығы 25,7%, құрылыс 5,3%, өңдеу өнеркәсібі 10,7%, бөлшек сауда 24,2%, көлік 2,8%, қаржы 0,0%, ғылым және кәсіби қызмет 6,3%, білім беру 17,6%, өнер және ойын-сауық 4,2%, басқалары 0,0%, мемлекеттік басқару 3,2%, және қарулы күштер 0,0%. 127 (13,6%) мүгедек адам болды, олардың 80-і ақ нәсілді, ал 47-сі испан немесе латиноэтностық. Олардың 77-сі есту қабілетінің нашарлауымен, 23-і танымдық қиындықтармен, 73-і қимыл-қозғалыс қиындықтарымен, 46-сы өзін-өзі күтуде қиындықтармен, ал 52-сі тәуелсіз өмір сүруде қиындықтармен күресіп жатыр. Алты ардагер болды. Азық-түлік талондарын (SNAP) алатын 23 үй шаруашылығы болды, олардың бесеуі ақ нәсілді, ал 18-і латиноэтностық. Кедейлік деңгейі есептелген 918 адамның 102-сі кедейлік деңгейінің 100%-нан төмен, 110-ы кедейлік деңгейінің 100%-150%-ында, ал 704-і кедейлік деңгейінің 150%-нан жоғары деңгейде өмір сүрді.

Тарих

Луизаның солтүстігінде, Батыс Мустанг өзенінің жанында, жергілікті американдықтардың лагері табылды. Бұл Луиза маңындағы ең ерте мекендеу орыны. Стэдж Стэнд Крик Луизаның шығысында орналасқан. Бұл өзенге атау берілген себебі, батыстағы Техана мен шығыстағы Египет және Ричмонд арасында саяхаттайтын дилижанс бір кезде осы жерде тоқтаған. Шығыс Мустанг өзені бойындағы жақын жерде Санта-Аннаның өткелі деп белгілі бір орын болған. Алғашқыда Джексон округінің құрамында болған бұл аймақ 1846 жылы Уортон округіне қосылды. 1800 жылдардың ортасында аймақта аз тұрғындар болды, олардың көпшілігі мал өсірумен айналысқан шаруалар еді. 1881–82 жылдары күміс кенінің тең иесі Джон Уильям Маккей Розенберг пен Виктория арасында Нью-Йорк, Техас және Мексика теміржолын салды. Итальяндық граф Жозеф Телфенер көптеген құрылысшыларды жұмысқа алды, соның нәтижесінде бұл теміржолға «Макарони желісі» деген лақап ат берілді. Теміржолда алты станция болды, олардың бірі Маккейдің әйелі Луиза Хангерфорд Маккейдің құрметіне Луиза деп аталды. 1888 жылы 100 тұрғын болды және алғашқы пошта бөлімі ашылды. Біраз уақыттан кейін Г. М. Садлер мен А. Ф. Браун жерді сатып алды. 1893 жылдың маусым айында Садлер мен Браун Луизаның жерін тіркеу туралы өтініш берді және қалалық учаскелер мен шаруашылық жерлерін сата бастады. Олардың жарнамалық материалдарында Луиза «жер бетіндегі ең ғажайып ел» деп сипатталды және күріш өсіруге қолайлы аймақ ретінде жарнамалданды. 1900 жылы теміржол Галвестон, Харрисбург және Сан-Антонио теміржолына тиесілі болды, оның жергілікті өкілі Д. Д. Хиллиярд болды. 1901 жылы Садлер мен серіктестері су сорғыш станциясын салды. Садлер 1901 жылы «Райс» қонақүйін салды. Стоктон пойызбен келе жатып, тамақ ішуге тоқтады, бірақ пойыз онысыз кетіп қалды. Ол Луизада түнеп, оны өзінің туған қаласы етіп алуға шешім қабылдады. 1903 жылы Садлер Стоктонға «Райс» қонақүйін, Халық банкін және Луиза сауда компаниясын сатты. Сол жылы Садлер күріш егіп, 18 000 доллар таза пайда тапты. Біраз уақыттан кейін К. Х. Пэйн мен Уильям Томас құдық қазу бизнесін ашып, Техас шығанағының жағалауында күрішті суару үшін алғашқы терең су құдықтарын бұрғылай бастады. Луиза мемлекеттік банкі 1905 жылы құрылып, 1927 жылы Халық мемлекеттік банкіне айналды. Күріш – басты өнім болды, бірақ шаруалар жүгері, мақта және мило да екті. 1925 жылы түрлі этникалық топтар аймаққа көшіп келгендіктен, халық саны 300-ге жетті. Сол жылы Луизада 25 дүкен, үш гараж, екі банк, екі ағаш қоймасы және екі күріш қоймасы болды. Мефодист шіркеуі 1894 жылы салынды, ол 1903 жылға дейін қауымдық мектеп ретінде пайдаланылды. Баптист шіркеуі 1905 жылы салынды. Әйін Прокопий католик шіркеуінің құрылысы 1945 жылы басталды. Ол салынғанға дейін католиктер миссаға Хиллге баратын. 1930 жылдары мұнай және газды іздеушілер мұнайды іздеуді бастады және жақын жерде мұнай ұңғымалары бұрғыланды. 1938 жылы Р. Х. Б. Хэнкок күріш диірменін және кептіргішін Порт-Лавакадан Луизаға тасыды. 1960 жылы халық саны 900-ге жетті. Луизада «Ашық газет» деп аталған үлкен жарнама тақтасы болды, ол ұлттық назар аударды. Үлкен қалаларға тартылған жастар көшіп кеткендіктен, 1980 жылы халық саны 310-ға дейін төмендеді. 1990 жылы тіркелген халық саны қайтадан 310 адамды құрады. «Fiesta Rice» – жергілікті ірі корпорация болды. 2000 жылғы санақ бойынша Луизада 977 тұрғын тұрады. Луиза – «Брезина Бойз» туған жері, олардың барлығы Хьюстон университетінің футбол командасында ойнаған алты бауыр. Грег Брезина Атланта Фалконс командасында ойнады. Оның бес бауыры – Боб, Гас, Берни, Стив және Марк.

Білім

Луиза қаласын Луиза тәуелсіз мектеп ауданы қамтамасыз етеді, ол 1908 жылы құрылған. Дегенмен, тағы бір деректе 1905-06 жылдары Луиза мектеп округінің №51 97 оқушысы болғаны айтылады. 1922 жылғы суретте төрт әйел және бір ер адам мұғалімдер бейнеленген. 1926 жылғы жоғары сыныпты бітірушілердің суретінде 11 әйел және төрт ер адам бар. 1927 жылы 212 оқушы және төрт мұғалім болды. Луиза ауданы уақыт өте келе бірнеше көршілес мектеп аудандарын қосып алды: 1938 жылы Сандис, 1948 жылы Адамс, Каранкауа және Плейнвью, ал 1951 жылы Гобблер Крик. 1990 жылы Луиза мектептерінде 448 оқушы және 36 оқытушы жұмыс істеді.