Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мекленбург-Ворпомерниядағы қала, Германия.
Town in Mecklenburg Vorpommern, Germany
Бад-Доберан – Германияның Мекленбург-Ворпомерния жеріндегі Росток ауданының қаласы. Бұл қала бұрынғы Бад-Доберан ауданының орталығы болған. 2012 жылы халық саны 11 427 адамды құрады.
Bad Doberan is a town in the district of Rostock, Mecklenburg Vorpommern, Germany. It was the capital of the former district of Bad Doberan. In 2012, its population was 11,427.
География
Бад-Доберан Росток қаласының оңтүстік-батысында орналасқан, сондықтан ол Германияның солтүстік-шығысындағы ең дамыған аймақтардың біріне жатады. Қала Балтық теңізінен 6 км қашықтықта, бук ағаштарының арасында жатыр және Мекленбургтағы ең көне неміс елді мекендерінің бірі болып табылады. Бүгінде қала, Балтық теңізінің жартасты жағасында орналасқан Бад-Доберандың Heiligendamm ауданының арқасында, өте танымал демалыс орнына айналған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Доберан Шверинде тұратын Мекленбург герцогтары мен олардың ілесушілері үшін жазғы резиденция болып келген.
Bad Doberan is situated just west of Rostock's city centre and is therefore part of one of the most developed regions in the north eastern part of Germany. The town nestles between beech tree forests just 6 km from the Baltic Sea and is one of the earliest German settlements in Mecklenburg. Today the town is a very popular bathing resort, thanks to Heiligendamm, a district of Bad Doberan situated directly at the cliff line of the Baltic. Historically, Doberan used to be the summer residence for the Mecklenburg Dukes who resided in Schwerin, and for their entourage.
Атауы
Доберан атауы, бастапқыда Добран, – бұл жер атауы, ол, шамасы, "жақсы" (добри) деген мағына беретін славян тіліндегі ескі полабтық жеке есімнен туындаған. Аңыз бойынша, Доберан атауы монастырь салынып жатқанда пайда болған. Сонымен, өтіп бара жатқан бұғы бірнеше аққуды қорқытып, олар үрейлене айқайлаған: "Добре, добре!". Сонда монахтар сол жерді Доберан деп атаған. Бүгінге дейін қаланың гербінде бұғы мен аққу бейнеленген.
The name Doberan, originally Dobran, is a place name that probably derives from a Slavic Old Polabian personal name, meaning "good" (dobry). According to legend, the name Doberan originated when the monastery was being built. It is said that a passing deer startled several swans, who shrieked with terror "dobre dobre". Whereupon the monks called the place Doberan. Even today, a deer and swan adorn the arms of the town.
Орта ғасырлар
Бад-Доберан 1177 жылы "Вилла Славица Доберан" деп құжаттамаланған, бірақ 1171 жылы Везер жоталарындағы Амелунгсборн аббаттығынан келген цистерциандық монахтар қаланың оңтүстік-шығысына қарай үш шақырым жерде, қазір Бад-Доберандың шағын ауданы болып табылатын Альтхофта монастырь құрды. 1179 жылы бұл монастырлар славян көтерілісінде көп қиратылды. Жеті жылдан кейін цистерциандықтар қазіргі аббат орнында монастырь құруға екінші рет әрекеттенді. 1232 жылы салтанатты түрде ашылған романдық стильдегі аббат шіркеуі 1291 жылғы өрттен кейін биік готикалық шіркеумен ауыстырылды, оның құрылысы шамамен 1295 жылы басталды, ал романдық шіркеудің қалған бөліктері жаңа ғимаратқа енгізілді. Готикалық шіркеу 1368 жылы киеленді. Доберан аббаттығы экономикалық белсенділігінің арқасында өте байып, үлкен жер иелігіне ие болды. 1552 жылы Реформация кезінде монастырлар таратылғанға дейін ол Доберан ауылының дамуын қалыптастырды. Монастырдан басқа, шеберлер ауылы, Каммерхоф (ескі монастырлық шаруашылық), екі қонақүй, кірпіш зауыты, ұста және бірнеше шағын үйлер (Коттерлер) болды. 1552 жылы монастырь билеушіге берілгеннен кейін көп өзгеріс болған жоқ. Монастырьда герцог кеңсесі құрылды, сондай-ақ диқандық және аңшы үйлері пайда болды.
Bad Doberan was documented in 1177 as villa Slavica Doberan, but as early as 1171 Cistercian monks from Amelungsborn Abbey in the Weser Uplands founded a monastery in the Althof three kilometres southeast of the town, now a suburb of Bad Doberan. In 1179, these monasteries were largely destroyed in a Slavic uprising. Seven years later, the Cistercians made a second attempt to found a monastery on the site of today's abbey. The Romanesque abbey church, dedicated in 1232, was replaced by a high Gothic church after the fire of 1291, the construction of which probably began in 1295, with the remaining parts of the Romanesque church being incorporated into the new building. The Gothic church was consecrated in 1368. The Doberan Abbey became very rich due to its economic activities is and had a large estate. Until the dissolution of the monasteries during the Reformation in 1552, it shaped the development of the village of Doberan. In addition to the monastery, there was a craftsman's village, the Kammerhof (the old monastery farm), two pubs, a brickworks, a blacksmith and several cottagers (Kötter). It changed little after the monastery was transferred in 1552 to the sovereign. A ducal office was established in the monastery, and a mill and hunter's lodge appeared.
Ерте заманауи кезең
Доберан Отыз жылдық соғыста ауыр қасіреттерге ұшырады. 18-шы ғасырда Мекленбург-Шверин герцогы Фредерик Франциск I оны герцогтық отбасының, Мекленбург ақсүйектерінің және кейінірек белгілі бір бай буржуазияның демалысы мен ойын-сауығы үшін таңдағанда Доберанның мәртебесі едәуір артты. Англияда теңізде жүзудің денсаулыққа ерекше пайдалы екені анықталды. Осының нәтижесінде, 1793 жылы герцог Росток қаласының дәрігері Самуэль Готлиб Фогельдің кеңесімен Балтық теңізіндегі Heiliger Damm-да суға түсті, бұл Германиядағы алғашқы теңіз жағалауындағы курорт, Heiligendamm-ның пайда болуын белгіледі. Суға түсушілер Доберанда тұрып, ойын автоматтарында ойнады (герцогтық курорттың қазынасы Доберан казиноларынан 30 000 талерлік роялти жинады), биледі және ат жарыстарына қатысты (Германиядағы алғашқы ат жарысы, әдетте, 1822 жылдың 10 тамызында осы жерде өткен).
Doberan suffered badly in the Thirty Years' War. The status of Doberan was considerably enhanced the 18th century when the Duke of Mecklenburg Schwerin, Frederick Francis I chose it for the recreation and entertainment of the ducal family, the Mecklenburg nobility and, later, some of the wealthy bourgeoisie too. From England it been realised that swimming in the sea was especially beneficial to health. As a result, in 1793, the duke bathed on the advice of his Rostock physician, Samuel Gottlieb Vogel, at the Heiliger Damm in the Baltic Sea, marking the birth of the first German seaside resort, Heiligendamm. The bathers stayed in Doberan and played on slot machines (the ducal resort coffers collected 30,000 thalers of royalties from Doberan's casinos), dancing, and horse racing (probably the first horse race in Germany took place here on 10 August 1822).
Соңғы заманауи кезең
Классицистік сәулет өнерінің екі ескі шебері Карл Готтард Ланганс пен Фридрих Гиллидің шәкірттері Карл Теодор Северин және Иоганн Кристоф фон Сейдевиц сияқты танымал сәулетшілер таза классицистік стильде тез арада біріне бірі тұрғызды: қонақ үй (Логиерхаус), салондық ғимарат (Салонгебэйд) өзінің Империя стиліндегі беделді балу залымен, ханзада сарайы (Принзенпалис), Штальбад ванна үйі, бірнеше қала үйлері және сыншылар бағалаған қытай стилі павильондары, соның ішінде бау-бақша архитектурасының асылы Камп. Доберанның сыртқы түрін қалыптастырған құрылысшыға ханзаданың алғысы аз болды; Северин кедейлік пен ұмытылушылықта Бад-Доберан қаласында қайтыс болды, онда ол белгісіз жерге жерленген. Оның гүлдену кезеңі (1793 ж. 900, 1840 ж. 3000, 1870 ж. 4000 тұрғын) бірнеше онжылдыққа созылды. Бірте-бірте Хелигендамм, Доберанның бір бөлігі болғаннан, дербес курортқа айналды, ал Доберанның айналасында қайтадан тыныш болды. Доберанға 1879 жылы қала құқықтары берілді (мото: бұғы, икемді таяқ және аққу – Доберанның гербі), 1883/84 жылдары Ростоктан Бад-Доберан арқылы Висмарға дейінгі темір жол желісінің құрылысы, 1886 және 1910 жылдар аралығында тар табанды бу теміржолының салынуы жағдайды көп өзгертпеді. Жергілікті тұрғындар "Молли" деп атаған темір жол әлі күнге дейін Хелигендамм арқылы Кюлунгсборнға дейін қала орталығынан өтеді. Қала 1921 жылы курорт мәртебесіне ие болды және "Bad" префиксін алды ("Bad" – "шипажай" немесе "курорт" мағынасын білдіреді және Германияда жиі қолданылады). 1932 жылдың тамызында Адольф Гитлерге құрметті азаматтық атағы берілді; Бад-Доберан Германиядағы бірінші қала болды. Бірақ куәлік жоғалғандықтан, оған құрметті азаматтық берілді ме, жоқ па деген мәселеде бірнеше жыл бойы келіспеушілік болды. Алайда 1932 жылдың көктемінде нацистік партия қалалық кеңесте абсолютті көпшілікке ие болды, және сол кезден бастап жарияланған мақалалар сақталған, сондықтан Гитлер шынымен осылайша құрметке бөленді деп қабылданды. 2007 жылдың маусым айында қала G8 саммитін қабылдаған кезде, 2 сәуірде Гитлерді қаланың құрметті азаматтары тізімінен шығару туралы шешім қабылданды, бірақ әдетте осы сияқты құрметті азаматтық атағы оның иесінің қайтысымен тоқтатылады. 2011 жылдың 12 маусымында Розенкопфтың Адольф Гитлерге Бад-Добераннан бұрын (22 шілде 1932) құрметті азаматтық бергеніне куәландыратын құжат табылды.
Renowned architects, such as Carl Theodor Severin, students of the two old masters of Classicist architecture, Carl Gotthard Langhans and Friedrich Gilly, and Johann Christoph von Seydewitz built in rapid succession in the pure Classicist style: the guest house (Logierhaus), the parlour building (Salongebäude) with its prestigious ballroom in the Empire style, the Prince's Palace (Prinzenpalais), the Stahlbad bathing house, several town houses and the critically acclaimed Chinese style pavilions, including the gem of garden architecture, the so called Kamp. The prince's gratitude to the builder who shaped the appearance of Doberan so much, was thin; Severin died in poverty and oblivion in Bad Doberan, where he is buried at an unknown location. The heyday (1793: 900, 1840, 3,000, 1870: 4,000 inhabitants) only lasted a few decades. Gradually Heiligendamm evolved, once just an appendage of Doberan's, into an independent resort, and around Doberan it became quiet again. Neither the granting of town rights to Doberan in 1879 (motto: Hirsch, crook and swan, are the arms of Doberan) nor the construction of the railway line from Rostock via Bad Doberan to Wismar in 1883/84, nor the establishment of a narrow gauge steam railway between 1886 and 1910 altered the situation much. The railway, known locally as Molli still runs today via Heiligendamm to Kühlungsborn, passing through the centre of the town. The town earned the status of a resort and the prefix Bad in 1921 ("Bad" means "spa" or "resort" and is a common prefix in Germany). In August 1932, Adolf Hitler was granted an honorary citizenship; Bad Doberan was the first town in Germany to do so. In fact, as the certificate was lost, there was disagreement for several years as to whether he had been granted honorary citizenship or not. However, in Spring 1932 the Nazi Party had an absolute majority in the town council assembly, and published articles still exist from that time, so it was generally accepted that Hitler was really honoured in this way. With the town hosting the G8 summit in June 2007, it was decided on April 2 that Hitler should be removed from the town's roll of honour, although normally an honorary citizenship of this kind ends upon the death of the person involved. On June 12, 2011, a document surfaced that most likely points to Rosenkopf as the first German town to grant Adolf Hitler honorary citizenship (July 22, 1932), not Bad Doberan.
Соғыстан кейінгі кезең
1965 жылдан 1985 жылға дейін Платтенбау стилінде Бухенбергтегі 1049 үйі және Каммерхофтағы 589 үйі бар ірі тұрғын үйлер салынды. 1990 жылы ГДР таратылғаннан кейін, қала құрылысының аясында Бад-Доберанның тарихи орталығы мен монастыры мұқият жаңартылды. 1994 жылы Бад-Доберан және Росток аймақтары мен Amt Schwaan округтерінен Бад-Доберан ауылдық округі (Landkreis) құрылды. Мурбадтың емдеу-сауықтыру клиникасы 1996 жылы, ал Хейлигендаммдағы Median клиникасы 1997 жылы ашылды. 2000 жылдан бері Бад-Доберан емдік курорт мәртебесіне ие. 2005 жылы жаңа қала әкімдігі салтанатты түрде ашылды. 2006 жылдың 13 шілдесінде АҚШ президенті Джордж Буш Хейлигендаммда түнеді. 2007 жылдың 6-8 маусымы аралығында Хейлигендаммда G8 саммиті өтті, оған Стивен Харпер (Канада), Николя Саркози (Франция), Ангела Меркель (Германия), Романо Проди (Италия), Шиндзо Абэ (Жапония), Владимир Путин (Ресей), Джордж Буш (АҚШ), Тони Блэр (Ұлыбритания) және Жозе Мануэль Дурао Баррозу (ЕО) қатысты.
From about 1965 to 1985 the large residential areas of Buchenberg, with 1,049 homes, and Kammerhof with 589 homes, were built in Plattenbau style. After the end of the GDR in 1990, the historic town centre and the monastery of Bad Doberan were thoroughly renovated as part of its urban development. In 1994, the rural district (Landkreis) of Bad Doberan was formed from the districts of Bad Doberan and Rostock Land and Amt Schwaan. The rehabilitation clinic of Moorbad was opened in 1996 and the Median Clinic, Heiligendamm, in 1997. Since 2000, Bad Doberan has been a healing spa. In 2005 the new town hall was inaugurated. On 13 July 2006 the US president, George W. Bush, stayed overnight in Heiligendamm. From 6 to 8 June 2007, the G8 Summit took place in Heiligendamm, which included participation by Stephen Harper (Canada), Nicolas Sarkozy (France), Angela Merkel (Germany), Romano Prodi (Italy), Shinzō Abe (Japan), Vladimir Putin (Russia), George W. Bush (USA), Tony Blair (UK) and José Manuel Durão Barroso (EU).
Жалпы
Бад-Доберан мен Хейлигендамм қалаларының орталықтарын көркейтін классицизм үлгісіндегі ғимараттардың бәрі 1801 және 1836 жылдар аралығында сәулетші Карл Теодор Севериннің жобасымен салынған. Дегенмен, ең танымал ғимарат – Доберан соборы (Doberaner Münster, 1368), ол бұрын Доберан аббаттығының шіркеуі болған және Балтық теңізі аймағындағы кірпіш готикалық сәулет өнерінің ең таңғажайып үлгілерінің бірі саналады. Бұл Еуропалық кірпіш готикалық жолындағы ең маңызды діни орын. Онда Швеция королі Альберттің ескеретін жерлеген орны табылған. Бад-Доберанда сонымен қатар 19 ғасырға жататын тарихи "Молли" бу машинасы бар, ол туристерді қызықтыратын көрікті жер және қала мен жақын маңдағы теңіз жағалауына күнделікті жолаушылар тасымалын жүзеге асырады. Қала жыл сайын Фрэнк Заппаның музыкасына арналған Zappanale фестивалін өткізеді, сондай-ақ суретшінің бюсті де қойылған.
The classicist buildings characterizing the centres of Bad Doberan and Heiligendamm were all built between 1801 and 1836 by the architect, Carl Theodor Severin. However, the most famous building is the Doberan Minster (Doberaner Münster, 1368), which was once the church of Doberan Abbey, and is one of the most impressive examples of Brick Gothic architecture in the Baltic Sea region. It is the most important religious sight on the European Route of Brick Gothic. The monumental grave of King Albert of Sweden can be found there. Bad Doberan is also home to the "Molli", a historic 19th century steam railway that is a tourist attraction as well as a daily commuter service in the town and to the nearby beach village. The town hosts an annual festival celebrating the music of Frank Zappa, the Zappanale, and also displays a bust of the artist.
Тарихи ескерткіштер
Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан немесе хабарсыз жоғалған Доберандық әскерлерге арналған ескерткіш Бухенберг төбесінде (жергілікті жұртшылық оны "Бэкензахн" деп атайды). Алғашқысы алынып тасталған. Бүгінде ескерткіш алдында ақ айқыш тұр. Мемориал 1920 жылдардың аяғында Ханс Карлсонның жобасы бойынша салынған. 1960 жылдардағы ескерткіш, авторы Эм Велк демеушілік етіп, Эм Велк көшесіндегі Бухенберг орта мектебінің алдында "фашизм құрбандарына" арналған. 1986 жылы мүсінші Рейнхард Дитрих салған фашизм құрбандарына арналған ескерткіш. 1970 жылы Бетховен көшесіндегі мектеп алдындағы ескерткіш, Саксенхаузен концлагерінде өлтірілген коммунистік рейхстаг депутаты Эрнст Шнеллерді еске алуға арналған. Мектеп Шығыс Германия кезеңінде алған атын өзгертіп тастады.
Memorial to the soldiers from Doberan who fell or went missing in the First World War on the Buchenberg hill (known locally as the Backenzahn). The original was removed. Today there is a white cross in front of the memorial. The memorial was built in the late 1920s to a design by Hans Carlson. Memorial from the 1960s, sponsored by the author, Ehm Welk, in front of the Buchenberg middle school on Ehm Welk Straße, to the "victims of fascism". Memorial from 1986 by the sculptor Reinhard Dietrich, near the Minster to the victims of fascism. Monument from 1970 in front of the school on Beethovenstraße to commemorate the Communist Reichstag MP, Ernst Schneller, who was murdered in Sachsenhausen concentration camp. The school has dropped his name which it had adopted during the East German era.
Фримен
Бад-Доберан қаласы 1932 жылдың тамызында Адольф Гитлерді құрметті азамат деп тағайындаған алғашқы қалалардың бірі болды. 2007 жылдың 2 сәуірінде қалалық кеңес оның құрметті азаматтығын ресми түрде жойды.
Bad Doberan was one of the first cities that appointed Adolf Hitler in August 1932 an honorary citizen. On 2 April 2007, the city council formally withdrew his honorary citizenship.