Кіріспе

CSS Louisiana – Конфедеративтік Штаттар Әскери-теңіз күштерінің казематтық бронекемесі. Американдық Азамат соғысы кезінде Миссисипи өзенінің төменгі ағысын Одақтың Әскери-теңіз күштерінің басып кіруінен қорғау үшін салынған. Ол соғыстың бір маңызды шайқасына – Джексон және Сент-Филип бекіністерінің шайқасына қатысты, бірақ ол Конфедерация үшін апатты аяқталғаннан кейін, экипажы оны жойды. Сол сияқты аталған кемелер, АҚШ-тың оңтүстік штаты Луизиана және басқа да қолданыстар.

Құрылыс

Луизиана 1861 жылғы қазан айының ортасында Э. К. Мюррейдің Нью-Орлеаннан солтүстікке қарай орналасқан жаңа кеме құрылыс алаңында салынды. Кемеде екі дөңгелек және екі бұранда болды, олардың әрқайсысы өз қозғалтқышымен қоздырылды. Дөңгелектер орталық шұңқырда бірінен кейін бірі орнатылды. Бұрандалар жылдамдық үшін емес, Миссисипи өзенінің тар суларында және болжамсыз ағыстарында екі рульді басқаруға көмектесу үшін арналған еді. Қозғалтқыштар "Ингомар" бу кемесінен алынды, бірақ оларды ауыстыруға екі ай уақыт кетті. Каземат кеменің ұзындығы бойына созылды, екі шетінде 25 фут қалдырылды. Ол екі қатар темір жол рельсімен жабылған, ал үстіңгі бөлігі шамамен төрт фут биіктіктегі темір қоршаумен қоршалған. Құрылыс бірнеше жағдайға байланысты кешікті. Біріншіден, материалдардың, әсіресе темірдің жетіспеушілігі. Конфедерацияда үнемі тапшы болған темірді алу, блокада мен Оңтүстіктің тозуға шалдыққан темір жолдарына Армияның талаптары арқылы одан да қиын болды. Блокада сонымен қатар Флоридадан қажетті жеңіл еменді әкелуге жасалған әрекеттерді тоқтатты, бұл құрылысшыларды баламалы көздерді іздеуге мәжбүр етті. Еңбек дауы бір апталық ереуілге әкелді. Жергілікті милицияның талаптары да жұмысшыларды жаттығуларға, тіпті шерулерге шақыру арқылы уақытты ысырап етті. CSS Миссисипи кемесінің құрылысшылары – Нельсон мен Аса Тифтпен бәсекелестік, көрші алаңда темір кеме салып жатқандықтары құрылысты баяулатты, Мюррей мен Тифттер Луизианаға жұмыс күшін бірінші болып алуға келіскенше; Миссисипи Луизианадағы жұмыс тоқтатылған жағдайда ғана ілгерілейтін еді. Кеме 1862 жылғы 6 ақпанда, іргетасы салынғалы шамамен төрт ай өткен соң ғана суға түсіруге дайын болды.

Жарыс кезінде

Луизиана қолға алынғаннан кейін көп ұзамай, Федералды Батыс Шығанағын блокадалау эскадрильясы, флаг-офицер (кейін адмирал) Дэвид Г. Фаррагут төменгі Миссисипи өзеніне кірді, бұл Конфедерацияның Нью-Орлеаннан 120 шақырым немесе 75 миль төменде орналасқан Джексон және Сент-Филип форттарына қауіп төндірді. Эскадрильяның бір бөлігі, командир (кейін адмирал) Дэвид Диксон Портер басқарған минометтік қайықтар дивизиясы 1862 жылдың 16 сәуірінде өзен бойымен төменге қарай орналасып, 18 сәуірде бомбалауды бастады. Форттардың командашысы, бригадир генерал Джонсон К. Дункан және оның тікелей жоғары тұрған офицері, генерал-майор Мансфилд Ловелл, кеме әлі толыққанды дайын болмағандықтан және сол себепті әлі де құрылысшылардың қолында болғандықтан, жақын маңдағы Конфедерация теңіз күштерінің басшысы, командир Уильям К. Уиттелге кемені форттарға жеткізуді талап етті. Уиттел олардың өтініштерін қабылдап, 20 сәуірде кемені командир Чарльз Ф. Макинтош басқаруымен Конфедерация теңіз күштеріне (CS Navy) тапсырды. Осы кезде Луизиананың негізгі қозғалтқыштары орнатылған еді, бірақ рульді басқаруға қажетті бұрандалар орнатылмаған. Сонымен қатар, негізгі қозғалтқыштар жеткіліксіз болды; тіпті қауіпті деңгейдегі қазандық қысымында да өзен ағысына қарсы қиындықпен ғана жылжуға болатын. Өзіндік қозғалысқа ие болмағандықтан, оны форттарға жұмысшылармен бірге сүйреп әкелуге тура келді. Ол Сент-Филип фортынан аз ғана қашықтықта, сол жағалауға (өзеннің солтүстік жағына жақын) бекітілді. Бұл генерал Дунканды толыққанды қанағаттандырмады, ол кемені форттардың алдына орналастыруды қалаған, бірақ командир Уиттел, зымырандардың атысынан қорғалмаған палубасы бар кемесіне тәуекел етуге бармады. Ол соғыстың барлық кезеңінде осы позицияда қалды. Кеменің жауынгерлік дайындығын бағалауда қозғалтқыштар ғана емес, басқа да нәрселерге назар аудару қажет. Оның көптеген зеңбірек тіректері тым жоғары немесе тым төмен екендігі анықталды және оларды түзету қажет болды. Жұмысшылар мен олардың құралдары зеңбірек палубасының көп бөлігін алып жатқандықтан, зеңбірек экипаждары жаттығудан қағылды. Сонымен қатар, команда толық емес еді, себебі асыққандықтан тапсырыс беру кезінде, зеңбіректерді басқару үшін сарбаздар форттардан ауыстырылуға тиіс болды. Шамамен бір апталық бомбалаудан кейін Фаррагут оның тиімді емес екенін түсінді, сондықтан 24 сәуір түнінде флотын форттардың басынан өткізді. Өзен жағалауындағы орналасуынан Луизиана артқы және сол жақтанғы зеңбіректерін қолдана алмады. Форттар мен Федералды флот арасындағы атыс-шұғысқа оның қосқан үлесінің шамасы белгісіз; генерал Дункан ол он екі рет атып шығуы мүмкін екенін мәлімдеді. Екінші жағынан, оның жауының куәлігі, ол кем дегенде бір шабуылдаушы кеме, Бруклинмен (Конфедерация есептерінде Хартфорд деп қате көрсетілген) атысқа түскенін көрсетеді. Луизианадан атылған үш оқ Федералдық кеме арқылы өтіп кетті, ал жауап ретінде келген бродестаг көтерілісшілердің бронясынан сезілмей секіріп кетті. Шындығында, броня тиімді болды; Луизианада тек үш адам қаза тапты, олардың барлығы да қауіпті жерлерде болды. Олардың бірі оның капитаны, командир Макинтош еді.

Жою

Федералды флот қашықтыққа шыққаннан кейін Луизиананың одан әрі қатысуы болмады. Оның тағдыры енді генерал-майор Бенджамин Батлер басқарған флотпен бірге келген Одақ әскерінің күтілетін шабуылына дайындалып жатқан форттардың тағдырымен байланысты болды. Бірақ 28 сәуір түнінде Форт-Джексон әскерлері көтеріліс жасап, екі фортты да командир Портерге беруге мәжбүр етті. Луизианадағы теңіз офицерлері Портер мен генерал Дункан арасындағы келіссөздер кезінде ешқашан кеңес алған жоқ, сондықтан олар екі тарап жариялаған бейбітшілікті сақтауға міндетті емес деп ойлады. Келісімдер талқыланып жатқанда, олар кемелерін жау қолына түсірмеуге шешім қабылдады. Луизиана өртке берілді, ал оның экипажы жағаға түсті. Жанғыш от кемені жағаға байлап тұрған арқандарды кесіп, ол өзенмен ағып кетті. Форт-Сент-Филипке жақын келгенде, от оның оқ-дәрі қоймасына жетіп, жарылыс болды, сол жердегі бір әскер қаза тапты.

Бағалау

Мүмкін, Конфедерация теңіз флотының әрекетсіздігіне байланысты форттардың Фаррагут флотын кері қайтаруға мүмкіндік бермегені үшін айыптауларға қарсы шығу мақсатында, коммодор Уиттлдің қолбасшылығындағы екінші адам, командир Джон К. Митчелл Луизиананың бірнеше кемшіліктерін көрсетті, олардың кез келгені оның жауынгерлік қабілетін күрт төмендеткен болар еді. 1. Паровой дөңгелектердің орналасуы артқы дөңгелектің әрқашан екінші дөңгелектің толқынында болуын қамтамасыз етті, нәтижесінде оның қуаты зейінсіз кетіп, тиімсіз болды. 2. Толқын сонымен қатар рульдерде айналмалы ағыс тудырып, оларды басқаруды мүмкін емес етті. 3. Оқ ату тесіктері көтеруге немесе бағыт беруге жеткіліксіз кішкентай болды. Осының салдарынан, ол жақын арадан соғысуға мәжбүр болар еді, сонымен қатар оның қарулары тек 40 градус көлбеу бұрышта қамтылған. 4. Жаз айларында, әсіресе қазандықтар жұмыс істеп тұрғанда, оқ-дәрі палубасында тұру мүмкін болмады.

Бүгін

Луизиананың қираған қалдықтары Миссисипи өзенінің түбінде жатыр. 1981 жылдың қараша айында NUMA оны магниттік әдіспен тапты. Іздеудің ресми сайты осы жерде.