Кіріспе

Британдық өнер әкімшісі және радио мен теледидар журналисі сэр Джон Туса (2 наурыз 1936 жылы туған) – британдық өнер әкімшісі, радио және теледидар журналисі. 2014 жылдан бері Еуропалық Одақ Жастар Оркестрінің тең төрағасы, 2014 жылдан бері RIBA Британдық сәулет қоры басқармасының төрағасы. 1980 жылдан 1986 жылға дейін BBC 2 телеарнасының Newsnight бағдарламасын жүргізді. 1986 жылдан 1993 жылға дейін BBC World Service-тің бас директоры болды. 1995 жылдан 2007 жылға дейін Лондон қаласының Барбикан өнер орталығының бас директоры қызметін атқарды.

Ерте өмір

1936 жылы наурыз айында Чехословакияның Злин қаласында туған Туса 1939 жылы отбасымен бірге Англияға көшіп келді. Оның әкесі, Джон Туса (Ян Туша), чехословакиялық аяқ киім компаниясы құрған British Bata Shoes компаниясының бас директоры болды. Бұл компания, халықаралық үлгіде, Эссекс графтығының Шығыс Тилбери қаласындағы зауытының төңірегінде үлгілі еңбек және тұрмыс қауымдастығын құрды. 1939 жылғы 15 наурызда Чехословакияны неміс басқындығы алдында екі күн қалғанда, Туса аға Польша, Югославия және Франция арқылы Bata компаниясының ұшағымен Чехословакиядан ұшып кетті. Кейін ол Шығыс Тилберидегі Bata зауытының және оған қатысты ауылдың бас менеджері болды, ал ұлы өскен Хорндон-он-те-Хилл ауылының жанында тұрды. Туса кіші Кембридждегі Сент-Фейт мектебінде, Грешем мектебінде (Холтта) және Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды, онда тарих мамандығы бойынша үздік диплом алды.

Мансап

1960 жылы Туса BBC-ге стажер ретінде қабылданды. BBC-дің 24 сағаттық және кейіннен Newsnight бағдарламасын (1979 жылы бастау алғаннан бастап) жүргізгеннен кейін, ол 1986 жылдан 1993 жылға дейін BBC World Service басқарушы директоры болды. Туса 1993 жылдың қаңтар және қазан айлары аралығында Кембридж университетінің Вольфсон колледжінің президенті қызметін атқарды. 1990-шы жылдардың ортасында ол екі жыл бойы BBC One O'Clock News бағдарламасында жаңалықтар оқыды. 1995 жылдың маусымында ол D-Day мерекесінің 50 жылдығын, ал 1997 жылдың 30 маусымында Гонконгтың қайтарылуын BBC арнасында көрсетті. 1995 жылдан 2007 жылға дейін ол Лондон қаласындағы Барбикан өнер орталығының басқарушы директоры болды. Бірнеше жыл бойы ол Лондонның Вигмор залы кеңесінің төрағасы болды және 2007 жылы Лондон өнер университетінің төрағасы болып тағайындалды. Ол көп жыл бойы Лондон Императорлық колледжінің басқару кеңесіне мүше болды, содан кейін Рединг және Йорк университеттерінде вице-канцлер лауазымына ұсынылды, бірақ қаржылық саладағы тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты оларды қабылдаудан бас тартты. 1987 жылы ол осы себепті BBC бас директоры лауазымына үміткер болған жоқ. 2007 жылдың 18 маусымында Виктория және Альберт мұражайының төрағасы болып тағайындалды, бірақ бір айдан кейін Лондон өнер университетіндегі лауазымымен мүдделер қақтығысы болғандықтан қызметтен бас тартты. 2013 жылы Туса сол жылдың тамызынан бастап Лондон өнер университетіндегі лауазымын тастайтыны және сэр Джон Соррелл жаңа төраға болады деп хабарланды. 2009 жылдың қаңтарынан 2014 жылға дейін Туса Clore Leadership бағдарламасының төрағасы болды. 2010 жылдың ақпан айында theartsdesk.com сайтының құрметті төрағасы аталды. 2014 жылы Еуропалық Одақ Жастар оркестрінің тең төрағасы болды. 1993 жылы BBC World Service қызметінен кеткеннен бері Туса BBC-нің кейбір саясатын сынап келеді. Ол (бұрынғы) бас директор Джон Бирттің назары мен басқару стилін сынады және Еуропадағы World Service қызметін қысқарту туралы, соның ішінде чех бөлімін қысқарту туралы шешімдерге қарсы күресті. 2000 жылдан 2005 жылға дейін Туса BBC Radio 3 арнасында өнер саласындағы 55 белгілі тұлғамен сұхбаттасты. 2009 жылдың қазан айынан жыл соңына дейін Туса BBC Radio 4 арнасында 91 бөлімдік серия ұсынды. Day By Day бағдарламасы 1989 жылдан бастап күнделікті оқиғаларды, соның ішінде Берлин қабырғасының құлауын көрсету үшін түпнұсқа мұрағаттық жаңалықтар материалдарын пайдаланды. Джон Тусаның "Өнермен байланыс: алдыңғы қатардағы жазбалар" атты кітабы 2007 жылы жарық көрді. Ол өнерді қолдаудың жолдарын қарастырады, оның қаржыландырылуы тұрақты түрде қауіп төніп тұрады. Ол әйелі Энн Тусамен бірлесіп екі кітап жазды: "Нюрнберг процесі" (1983) және "Берлин блокадасы" (1988). Оның өнерге арналған жазбаларында "Art Matters", "On Creativity" және "The Janus Aspect: Artists in the C20" кітаптары бар. Туса 1960 жылы Энн Хилари Даусонға үйленді; ол 2021 жылдың қараша айында қайтыс болды. Олардың екі ұлы болды. 2003 жылдың маусымында Туса патшайымның туған күніне орай рыцарь атағын алды. Туса 2018 жылдың қыркүйек айында Ян Масариктің Құрмет күміс медалімен марапатталды.