Кіріспе

Белфаст хайуанаты, Солтүстік Ирландия

Белфаст хайуанаты Солтүстік Ирландиядағы ең танымал ақылы келушілер арасындағы бірі, жыл сайын 300 000-нан астам адамды қабылдайды. Белфасттың солтүстігінде орналасқан хайуанатта 1200-ден астам жануар мен 140 түр өкілі бар. Белфаст хайуанатындағы жануарлардың көп бөлігі өздерінің табиғи ортасында жоғалу қаупінде. Хайуанат қорғау жұмыстарын жүргізеді және 90-нан астам еуропалық және халықаралық көбейту бағдарламаларына қатысады, бұл көптеген қауіп төнген түрлердің сақталуына көмектеседі. Хайуанат Британдық және Ирландиялық хайуанаттар бағы мен аквариумдар қауымдастығының (BIAZA), Еуропалық хайуанаттар бағы мен аквариумдар қауымдастығының (EAZA) және Дүниежүзілік хайуанаттар бағы мен аквариумдар қауымдастығының (WAZA) мүшесі болып табылады.

Тарих

Белфаст зообағының тарихы қаланың қоғамдық көлік жүйесімен басталады. 20 ғасырдың басында Белфасттан жолаушылар Уайтвелл және Гленгормли ауылдарына Белфаст көше трамвай компаниясына тиесілі атпен жүретін трамвайлармен, сондай-ақ Кавехилл мен Уайтвеллден келетін бу трамвайларымен тасымалданды. 1911 жылы трамвай желісі Белфаст корпорациясының, қазіргі Белфаст қалалық кеңесінің меншігіне өтті. Корпорация шағын теміржол, ойын алаңдары және демалыс бақтарын салуға шешім қабылдады. Бұл аймақ «Беллвью» деп аталды, яғни «жақсы немесе әдемі көрініс» деген мағынаны білдіреді. 1920-1930 жылдары бұл бақтар бір күндік саяхаттар үшін танымал орын болды. 1933 жылы корпорация осы жерде зоологиялық коллекция құруға шешім қабылдады. 1934 жылы «Ұлы гүлді сатының» екі жағында, төбеге дейін жететін қадамдар тізімі орнатылып, Беллвью зообағы құрылды. Құрылысқа 150 адам жұмылдырылды және қадамдарды бүгін де Антрим жолынан көруге болады. Зообақ 1934 жылдың 28 наурызында сол кездегі Белфаст қаласының Лорд-мэрі сэр Кроуфорд МакКаллахпен ашылды. Бұл жобаға Белфаст корпорациясының кеңесшісі Р.Ж.Р. Харкорт қолдау көрсетті, ал оның серігі жануарлар саудагері және цирк кәсіпкері Джордж Чэпман болды. Құрылысы 10 000 фунт стерлинг (қазіргі ақшамен шамамен 700 000 фунт стерлинг) тұрады және алғашқы жылы зообақты 284 713 адам барды.

Менеджмент

Белфаст хайуанаттар бағы Белфаст қалалық кеңесінің меншігінде. Кеңес әр жыл сайын зоопарктің жұмысын ұйымдастыруға және насихаттауға 2,5 миллион фунт стерлингтен астам қаражат жұмсайды, ол Ұлыбритания мен Ирландиядағы жергілікті билік қаржыландыратын сирек зоопарктердің бірі. Зоопарктің жұмысын қалалық парктер және демалыс комитеті бақылайды. Комитет жергілікті сайлау арқылы таңдалған 20 кеңесшіден құралған.

Үй жануарлары

Зообақта, сонымен қатар, үй жануарлары бар шаруашылық та бар: кішкентай ешкілер, Шетланд понилері, миниатюралық есектер, қоян және Норфолк сұр тауықтары.

Даму

Белфаст зообағы үнемі өзгерістер жасап, жаңа келгендерді қарсы алып немесе туған жануарларды тойлап тұрады. 2007 жылдың маусым айында зообақта Барбарий арыстанының баласы дүниеге келді. Бұл Ирландияда туған алғашқы Барбарий арыстаны болды. Баласын анасы қабылдамағандықтан, оны бақташы Линда Фрю үйде қолмен күтімге алды. Арыстан Лили 2009 жылдың тамызында Чехиядағы Ходонинь зообағына көбейту бағдарламасы аясында көшірілді. 2008 жылы зообақта жаңа тропикалық жаңбырлы орманы ашылды, онда екі аяқты жалқау, қызыл аяқты тасбақалар және Родригес жеміс жегіштері сияқты жануарлар бар. Жаңбырлы ормандар үйі – тропикалық ландшафтымен және 27 градус тұрақты температурасымен аралап өтуге болатын көрме. Соңғы жөндеу жұмсақтарына гориллалар мен шимпанзелер, жирафтар мен пілдердің жайлауларын, соның ішінде жирафтарға арналған жоғары орналасқан жемдегішті, және жәндік маймылдар мен Анд аюларының жайлауларында жаңа конструкциялар жасау кірді. 2009 жылы 75 жылдығында зообақта жаңа заманауи Келушілер орталығы мен «Zoovenir» дүкені ашылды. Жөндеу жұмыстары жоғары деңгейдегі шатырлармен, көп мөлшерде табиғи жарықпен және Белфаст зообағының тарихы мен Солтүстік Ирландияның жануарлар дүниесін көрсететін мультимедиалық презентациялармен қамтамасыз етілді. Жаңа қабылдау аймағын салу үшін Солтүстік Ирландияның туризм кеңесінен Жануарлар дүниесін дамыту схемасы (TDS) аясында 250 000 фунт стерлинг бөлінді. Қала әкімдігі келушілер санын арттыруға қосымша 300 000 фунт стерлинг жұмсады. 2009 жыл сәтті жыл болды, онда Суматра жолбарысы Кабус және Ұлыбританиядағы жалғыз ағаш кенгуруы Квикила сияқты көптеген жаңа келгендер болды. 2009 жылы зообақтың тарихындағы ең көп келуші – 302 000-нан астам адам келді. 2009 жылы зообақта 90-нан астам бала дүниеге келді. 2010 жылы екі жылтыр терілі сусар, мыс түсті тити маймылдары және токо тукандарының жұбы пайда болды. Сол жылы Кабусқа қосылған әйел Суматра жолбарысы да жаңадан келгендердің қатарында болды. 2010 жылдың 1 мамырындағы келушілер саны 2009 жылдың сол күнгі көрсеткіштен екі еседен асты. 2009 жылдан бері дүниеге келген балалардың арасында Малай тапирі, сақиналы құйрықты лемурлар, Грант зебрасы, Калифорния теңіз арыстандары, қара құйрықты дала иті, шошқалар, жәндік маймылдар, қызыл кенгурулар және тағы да көптеген жануарлар бар. 2012 жылы екі шығыс бонго, блесбок тоқтысы, жираф тоғысы және нәресте шимпанзе дүниеге келді, ал 2013 жылы мыс тити маймылдары, екі аяқты жалқау, тағы бір шимпанзе, екі ақ белдікті қос лимур және екі Гудфеллоу ағаш кенгуруы дүниеге келді. Белфаст зообағы – Гудфеллоу ағаш кенгуруын ұстайтын әлемдегі 22 зообақтың бірі.

Оқиғалар

2001 жылы қасқырға ұқсас ит кенгуру қорасына кіріп, зообақта туған кенгурудың бірін өлтірді. Сол жылы вандалдар зоопаркқа бұзып кіріп, бірнеше пингвинге темір құбырмен шабуыл жасады. Біреуін арыстан орнына лақтырып, өлтірді. 2010 жылы әйел ақ мұрынды коати қашып, бес аптадан астам уақыт бойы табылмай қалды. 2013 және 2015 жылдары бірнеше макак қашып кетті. Олар бірнеше күннен кейін табылды. 2018 жылы өрмекші маймыл қашып, жақын жердегі тас жолда көлікке түсіп қайтыс болды. 2019 жылы қызыл панда қорадағы электр ақаулығынан қашып кетті. Оны келесі күні зоопарктан шақырымдай қашықтықтағы тұрғын алаптан тапты.

Гүл сарайы

Зоопарк аумағында 1930 жылдардағы арт-деко стиліндегі Гүл залы орналасқан. Бұл зал танымал би ортасы болған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде билер жалғасу үшін терезелерге қараңғылау жабдықтар орнатылған. 1960 жылдары Pink Floyd және Small Faces сияқты музыканттар осы залға келген. Гүл залы 1972 жылдың 2 сәуірінде жұртшылыққа жабылды және содан бері құлдырап, тозығы жеткен. 1990 жылдары ғимаратқа ескерткіш мәртебесі берілді. Белфаст ғимараттарын сақтау қоры ғимаратты қайта жаңартуды жоспарлап отыр, бірақ Белфаст қалалық кеңесі әлі қаржыландыру мәселесін қарастырып жатыр. 2010 жылы залдың болашақ мақсатын және оның мүмкіндіктерін зерттеу үшін кездесулер өтті. 2011 жылдың желтоқсан айында залдың ескі және қазіргі суреттерін бөлісу үшін әлеуметтік желіде аккаунт ашылды. 2012 жылы Белфаст қалалық кеңесіне жолданған онлайн петиция құрылып, қалпына келтіру жұмыстарын жеделдету сұранылды. 2018 жылдың наурыз айында Ливерпульде орналасқан Signature Living компаниясы залды қайта жаңғыртуға 5 миллион фунт стерлингтік жоба ұсынды. Signature Living компаниясының иесі Лоуренс Кенрайт, залды "көшбасшы ойын-сауық, конференциялар мен тойлар өткізу орталығы" ретінде қайта жаңғыртуға үміттенедінін мәлімдеді.