Кіріспе

Берген округіне қарасты қала, Нью-Джерси штаты, АҚШ

Эджвотер – АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы Берген округінде, Гудзон өзенінің жағасында орналасқан қала. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қаланың халқы 14 336 адамды құрады.

Қаланың тарихы Берген округіндегі алғашқы колонияның құрылуын, Тәуелсіздік соғысына (Революциялық соғысқа) үлес қосуын, сондай-ақ 19 ғасырда курорттық қонақүйлермен әсем "ұйқылы, шабындық шағын қала" дәуірін қамтиды. Қаланың атауы 1899 жылдың 8 қарашасында Эджвотер деп өзгертілді. Қала Гудзон өзенінің жағасында орналасқандықтан осылай аталды.

Тарих

17 ғасырда отарлаушылар келгенге дейін осы аумақта үндістер тұрған. Ленапи тайпасы – көршілес Форт-Ли ауданымен байланысы бар жергілікті үндістер тайпасы. Алғашқы еуропалық қоныс аударушы Дэвид Питерс де Врис (Дэвид Питерсен де Врис) Таппан тайпасынан жер сатып алып, қазіргі Эджвотерде Вриссендейл елді мекенін құрды. Берген округі тарихи қоғамының Ветерандар алаңына орнатқан тарихи тақтасында Вриссендейл Берген округіндегі алғашқы белгілі колония деп көрсетілген, оның құрылған күні – 1640 жыл. Вриссендейл 1643 жылы Кифт соғысында Голландиялық Батыс Индия компаниясының бас директорының ақылсыздық әрекеттеріне наразылық білдірген үндістер тарапынан қиратылды. Манхэттен деп аталған Нью-Амстердамда тұрған ол (бас директор) өзеннің арғы бетінде болды. Пионерлік дәуірде Ривер Роуд – Хакенсак жол ақысы төленетін магистралі, ал Ок [sic] Хилл Роуд – Палисадес жартасына дейін жететін маңызды бағыт болды. 1980 жылдары Нью-Джерсиде әлі де шамамен 100 кәсіби балықшы болды, олар Атлант мұхитынан Гудзон өзеніне жыл сайынғы көктемгі шабақ үшін келетін шабақты аулап алып отырды. Қазір мұндай балықшылар жоқ. Этьен Бурдет 1758 жылы Солтүстік Эджвотер мен Манхэттен аралы арасында паром қызметін бастады. Оның қазіргі Эджвотер колониясындағы екі еңбектік шатыры бар үйі 1899 жылға дейін сақталды. Форт-Ли жартасының оңтүстік бөлігінде орналасқан Бурдеттің паромдық аялдамасы Американдық революция кезінде американдықтар үшін өте пайдалы болды. Паром Гудзон өзенінің Нью-Джерси жағындағы Форт-Ли мен Нью-Йорк жағындағы Форт-Вашингтон арасындағы жабдықтау, ақпарат және көлік байланысын қамтамасыз етті. Революциялық соғыстан кейінгі ғасырда Солтүстік Эджвотер 19 ғасырдың ортасы мен соңында салынған ірі қонақүйлермен курорттық аймаққа айналды. 19 ғасырда Бурдеттің паромдық аялдамасы «Ескі Тас Док» деп аталды, себебі Рассел мен Рид Палисадес жартасынан тас қазып алып, Манхэттен көшелерін төсеу үшін Гудзон арқылы жіберді. Тас қазу операцияларынан туындаған зиянға алаңдаушылық 1900 жылы Палисадес Аралық мемлекеттік паркін құруға әкелді, бұл жартастарды сақтауда тиімді болды. Бірінші химиялық зауыт 1843 жылы қаланың оңтүстік бөлігінде салынған болса да, 20 ғасыр Эджвотерге индустрияландыру арқылы үлкен өзгерістер әкелді, ол қаланың аумағын басып алып, жағалаудың 5 км-лік бөлігін өндіріс орындарымен толтырды. 1894 жылы Нью-Йорк, Сускехана және Батыс темір жолы Палисадес арқылы Эджвотер туннелін салып, ауданды негізгі желіге қосып, зауыт өнімдерін тасымалдауды жеңілдетті. 1918 жылы Эджвотердің өндіріс мекемелерінде 8044 жұмысшы жұмыс істеді, олар негізінен химиялық заттар, бояулар және майлар мен қант сияқты кондитерлік өнімдер өндірді. Эджвотердің ірі өнеркәсіптеріне Фордтың құрастыру зауыты, Алкоа, Вальволин және Американ Кан компаниясы кірді. Темір жол пойыздары әртүрлі зауыттарға қызмет көрсетті, Ривер Роуд бойында салынған жолдармен жүріп өтті. 20 ғасырдың соңында Эджвотердің тарихы индустрияландырылған қаладан тұрғын үйлерге айналуымен сипатталды. Зауыттардың жабылуымен Эджвотерде даму 1960 жылдары басталды және 1980 жылдардың басында экспоненциалды түрде өсті, өйткені әзірлеушілер индустриялық участақтарды қайта құру жобаларын бастады, бұл Эджвотердің дамуға қолайлы емес екенін көрсететін фактор болды. Гудзон жағасында индустрия орналасқан жерлерге кондоминиумдар салынғаннан кейін Эджвотер халқы тез өсті. 1930 жылдан 1990 жылға дейін халық саны негізінен 4000-нан 5000-ға дейін болды, содан кейін 2000 жылы 50% өсіп 7677-ге жетті, ал 2010 жылғы халық санағында тағы 50% өсіп 11513-ке жетті. Жылжымайтын мүлік құны да өсті. Мүлікті сатып алудың жоғары құнына байланысты кейбір адамдар Эджвотерді «Алтын жағалаудың» бір бөлігі деп атайды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, ауданның жалпы көлемі 2,46 шаршы миль (6,36 км2) құрайды, оның ішінде 0,97 шаршы миль (2,52 км2) құрлық және 1,48 шаршы миль (3,84 км2) су (60,33%). Палисадес жартасы күрт көтеріліп, батыс жағында табиғи шекараны құрайды, ол шамамен Гудзон өзеніне параллель созылады, ал Форт Ли және Клиффсайд Паркі жартастың үстінде, сәйкесінше солтүстік және оңтүстік жақта орналасқан. Эджвотер солтүстік жағынан Форт Ли ауданындағы Форт Ли тарихи паркімен шектеседі. Гудзон өзені мен Манхэттеннің көкжиегіне көрініс ашатын Ривер Роуд, солтүстіктен және оңтүстіктен қалаға кіріп-шығып, Гудзон өзенінің деңгейінен сәл жоғары орналасқан. Палисадес жартасына үш жол салады: 5-жол, бір серпіліспен, Палисадес даңғылына көтеріледі, ол солтүстікке Форт Лиге және оңтүстікке Клиффсайд Паркіне жетелейді. Гордж жолы және Эджвотер жолы, соңғысы көптеген жергілікті тұрғындар арасында колониялық дәуірдегі атауымен, яғни Оксен Хилл жолы деп әлі де белгілі, Палисадес арқылы Клифсайд Паркіне дейін барады.

Демография

2011 жылы Эджвотер мен Форт-Лиде шамамен 2500 жапон-американдық өмір сүрді; бұл Нью-Джерси штатындағы жапон-американдықтардың ең ірі шоғырлануы. 2013–2017 жылдарғы Америкалық қауымдастық сараптамасында тұрғындардың 35,7%-ы азиялықтар деп тіркелді, оның ішінде 2205 (18,1%) корейлік, 630 (5,2%) үнді және 574 (4,7%) жапондықтар болды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағында бұл ауданда 11,513 адам, 5,637 шаруашылық және 3,021 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы құрады. 6,282 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы – . Растық құрамы: 53.29% (6,135) ақ нәсілді, 4.95% (570) қара немесе афроамерикандық, 0.14% (16) американдық үндістер, 35.47% (4,084) азиялық, 0.06% (7) Тынық мұхиты аралдарынан, 3.35% (386) басқа нәсілдерден және 2.74% (315) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 11.10% құрады (1,278 адам). Халықтың 17.7% 18 жасқа дейін, 4.1% 18-ден 24 жасқа дейін, 43.6% 25-тен 44 жасқа дейін, 23.0% 45-тен 64 жасқа дейін, ал 11.6% 65 және одан астам жастағы адамдарды құрады. Орташа жас 37.2 жасқа тең. Әр 100 әйелге 90.2 еркек шамасында. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 87.0 еркек келеді.

Өнер және мәдениет

Боро Холл, Бингхэмтон паром және Эджвотер қауымдық кітапханасы Ұлттық тарихи орындар тізілімінде де, Нью-Джерси штатының тарихи орындар тізілімінде де тіркелген. Басқа жөндеу жұмыстарымен қатар, 1902 жылы салынған ғимаратқа жоғалған гаргульдері қайтарылды. Бингхэмтон сауда орталығында тұрақты түрде тоқтатылған Бингхэмтон паром 1904–1905 жылдары Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы және құрғақ док компаниясы (Ньюпорт Ньюс, Вирджиния штаты) құралымен салынды және 1967 жылы қызметтен шығарылды. Карнеги қорынан 15 000 доллар қаржымен салынған Эджвотер тегін кітапханасы 1916 жылдың 8 ақпанында ашылды. Эджвотер кітапханасын 1910 жылы, Карнеги қорының қаржылық көмегінен бұрын, 817 кітаппен ашты.

Өзеннің жүрісі

Гудзон өзені бойындағы серуен жолы – Гудзон өзенінің жағалаулық жолының бір бөлігі. 1988 жылы штат заңымен су жағалауында жаяу жүргіншілерге арналған жол салу міндеттелді, бұл жол жаяу жүргіншілерге Байон қаласынан бастап Джордж Вашингтон көпіріне дейін Гудзон өзенінің бойымен қадам басуға мүмкіндік беретін еді. Мүлік иелері оны салуға және күтіп ұстауға міндетті болғанымен, көптеген үзілістер қалды. Жоспарланған 30 шақырымның тек 18 шақырымы ғана аяқталды, ал көптеген үзілістер Эджвотерде орналасқан. Аяқталған бөлімдер Гудзон өзені бойында Манхэттен көрінісімен серуендеуге арналған жолдарды ұсынады.

Эджвотер тотықтары

Эджвотерде Оңтүстік Америкаға тән, квакерлік попугайлар деп те аталатын монах-парикеттердің еркін ұшатын колониясы қоныстанған. Бұл кішкентай, жасыл түсті тотықтар Эджвотерде кем дегенде 1980 жылдан бері тіршілік етеді. 2008 жылы «The New York Times» газетінде жарияланған мақалада олардың саны 200-ден 230-ға дейін, ал 2019 жылы шамамен 200 болды. Қиылысқа жақын жерде төрт футқа дейін жететін ұяларды көруге болады. Құстардың Эджвотерге қалай келгені белгісіз, алайда кең таралған әңгіме бойынша олардың шығу тегі 1960 жылдары Джон Ф. Кеннеди әуежайындағы зақымдалған жәшіктен қашуға байланысты.

Саябақтар мен демалыс

Ардагерлер алаңы тұрғындарға демалыс мүмкіндіктерін ұсынады және қоғамдық орталыққа, сондай-ақ Америка легионының 116-шы бөліміне орын жасайды. Ветерандар алаңы Эджвотердің солтүстік бөлігінде, Ривер Роудта (Аудандық 505 жолы) орналасқан, Хадсон өзенінің жағасында жатыр. Онда жабық және ашық баскетбол алаңдары, үш софтбол алаңы, жүгірушілер, серуендеушілер және роликтік конькимен сырғанаушыларға арналған 1/3 мильдік жол, теннис корттары, кішкентай лига алаңы және ойын алаңы бар. Бұл сонымен қатар Манхэттеннен өзен арқылы оңай көрінетін үлкен американдық тудың орны. Алаңның батыс жағындағы кіреберісінде Давид Питерсен де Вриске тиесілі Жаңа Нидерланд плантациясы – Вриссендейлді еске түсіретін тақта орналасқан. Алаң шығысқа қарай кеңірек болғанымен, де Врис заманында мұндай алаң болған емес. 1922 жылы Бронкстағы Янки стадионының құрылысынан шыққан қалдықтар Хадсон өзеніне төгілді, осының нәтижесінде Ветерандар алаңы қазіргі көлемін алды.

Жергілікті билік

Эджвотер Нью-Джерсиде 218 муниципалитетте (барлығы 564-тің ішінде) қолданылатын муниципалитет формасы бойынша басқарылады, бұл Нью-Джерсидегі ең көп таралған үкімет формасы болып табылады. Басқарушы орган қала әкімі мен кенттік кеңестен тұрады, барлық лауазымдар қарашадағы жалпы сайлаудың бір бөлігі ретінде партиялық негізде сайланады. Қала әкімі төрт жылдық мерзімге сайлаушылармен тікелей сайланады. Кенттік кеңес үш жылдық мерзімге сайланатын алты мүшеден тұрады, әр жылы үш жылдық циклде екі орынға сайлау өтеді. Эджвотерде қолданылатын қалашықтың басқару формасы "әлсіз мэр / күшті кеңес" үкіметі болып табылады, онда кеңес мүшелері заң шығарушы орган ретінде әрекет етеді, ал мэр отырыстарға төрағалық етеді және тең нәтиже болған жағдайда ғана дауыс береді. Қала әкімі қала кеңесінің үштен екісінің көпшілігімен қабылданған жарлықтарға вето қоя алады. Қала әкімі кеңес мүшелеріне комитеттер мен байланыс тапсырмаларын бөледі, ал көпшілік тағайындауларды қала әкімі кеңеспен ақылдасып, оның келісімімен жасайды. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Эджвотер қаласының мэрі – демократ Майкл Макпартленд, оның өкілеттігі 2027 жылдың 31 желтоқсанында аяқталады. Эджвотер кенті кеңесінің мүшелері: Энтони Бартоломео (D, 2024), Риналди "Рэй" Гутьеррес (D, 2026), Долорес Лаулор (D, 2024), Дональд А. Мартин (D, 2025), Винсент Дж. Монте (D, 2025) және Хосе Луис Видал (D, 2026). 2015 жылдың қаңтар айында Долорес Лаулор Демократиялық муниципалдық комитет ұсынған үш үміткердің тізімінен округтік кеңеске сайланды. Ол Кевин Доранның 2015 жылдың желтоқсанында аяқталатын бос орнын толтырды. Демократ Агнес "Нэнси" Мерс, оның мэрлік мерзімі 2011 жылдың 31 желтоқсанында аяқталуы тиіс еді, 2011 жылдың 10 наурызында қатерлі ісіктен қайтыс болды. Кеңес мүшесі Джеймс Делани 2011 жылдың сәуірінде Мерстің бос орнын толтыру үшін таңдалды. Майкл Х. Хенвуд Деланидің бос орынды толтыру үшін сайланды және 2011 жылдың желтоқсанына дейін осы мерзімнің қалған бөлігін атқарды. Эджвотер әкімшілік кеңселері мен полиция бөлімі 2011 жылы 916-шы Ривер-роудтан 55-ші Ривер-роудтағы жаңа қала әкімдігі ғимаратына көшірілді, ал 16 қазан күні салтанатты ашылу рәсімі өтті. Жаңа ғимаратқа 150% артық аумақ және кеңейтілген тұрақ орындары кіреді.

Федералды, штаттық және округтік өкілдіктер

Эджвотер 9-шы округтік конгресс аймағында орналасқан және Нью-Джерси штатының 36-шы заң шығару округінің құрамына кіреді.

Саясат

2011 жылдың наурызында Эджвотерде барлығы 5 120 тіркелген сайлаушы болды, оның ішінде 2250 (43,9% округ бойынша 31,7%-ға қарсы) демократ ретінде тіркелген, 514 (21,1%-ға қарсы 10,0%) республикашыл ретінде тіркелген және 2352 (47,1%-ға қарсы 45,9%) партияға жатпайтын ретінде тіркелген. Либералдық немесе «Жасылдар» партиясы деп тіркелген 4 сайлаушы болды. 2010 жылғы халық санағы бойынша округтың 44,5% (Берген округі бойынша 57,1%) сайлауға тіркелген, оның ішінде 18 және одан жоғары жастағылардың 54,1% (округ бойынша 73,7%). 2012 жылғы президенттік сайлауда демократ Барак Обама 2 392 дауыс алды (округ бойынша 54,8%-ға қарсы 68,1%), республикашыл Митт Ромни 1 031 дауыспен (43,5%-ға қарсы 29,4%) және басқа кандидаттар 36 дауыспен (0,9%-ға қарсы 1,0%) алды. Округтың 5 877 тіркелген сайлаушысы берген 3 511 бюллетеньнің нәтижесінде 59,7% (Берген округі бойынша 70,4%-ға қарсы) дауыс берді. 2008 жылғы президенттік сайлауда демократ Барак Обама 2 694 дауыс алды (округ бойынша 53,9%-ға қарсы 67,5%), республикашыл Джон Маккейн 1 224 дауыспен (44,5%-ға қарсы 30,7%) және басқа кандидаттар 23 дауыспен (0,8%-ға қарсы 0,6%) алды. Округтың 5 714 тіркелген сайлаушысы берген 3 989 бюллетеньнің нәтижесінде 69,8% (Берген округі бойынша 76,8%-ға қарсы) дауыс берді. 2004 жылғы президенттік сайлауда демократ Джон Керри 2 405 дауыс алды (округ бойынша 51,7%-ға қарсы 65,1%), республикашыл Джордж Буш 1 237 дауыспен (47,2%-ға қарсы 33,5%) және басқа кандидаттар 28 дауыспен (0,7%-ға қарсы 0,8%) алды. Округтың 5 135 тіркелген сайлаушысы берген 3 696 бюллетеньнің нәтижесінде 72,0% (барлық округте 76,9%-ға қарсы) дауыс берді. 2013 жылғы губернаторлық сайлауда республикашыл Крис Кристи 49,9% дауыс жинады (704 дауыс), демократ Барбара Буоно 48,7% (687 дауыс) және басқа кандидаттар 1,3% (19 дауыс) жинады. 2009 жылғы губернаторлық сайлауда демократ Джон Корзин 1 282 дауыс жинады (округ бойынша 48,0%-ға қарсы 61,3%), республикашыл Крис Кристи 692 дауыспен (45,8%-ға қарсы 33,1%), тәуелсіз Крис Даггет 82 дауыспен (4,7%-ға қарсы 3,9%) және басқа кандидаттар 12 дауыспен (0,5%-ға қарсы 0,6%) жинады. Округтың 5 482 тіркелген сайлаушысы берген 2 092 дауыс арасында 38,2% дауыс жинады (округ бойынша 50,0%-ға қарсы). Жергілікті деңгейде Эджвотерде демократиялық партия мен «Жақсы Эджвотер үшін тәуелсіз коалиция» арасында екі партиялық жүйе бар. Республикашыл партияның қатысуы шектеулі және жергілікті сайлауда үнемі кандидаттарды тікелей ұсына бермейді. Жергілікті саясаттың басты мәселесі – қаланың өсуін басқару.

Танымал мәдениетте

Эджватер 1997 жылы Сильвестр Сталлоне, Роберт Де Ниро, Харви Кейтель және Рей Лиотта бас рөлдерде ойнаған "Cop Land" көркем фильмінің түсірілім алаңы ретінде қолданылды.

Жолдар мен автомобиль жолдары

2010 жылы ауданда барлығы 11,19 миль (18 км) жол болды, оның 6,38 милі (10 км) муниципалитет, 4,03 милі (6 км) Берген округі және 0,78 милі (1 км) Нью-Джерси көлік департаментінің күтімінде болды. 505 округтік трассасы – ауданның басты солтүстік-оңтүстік бағытындағы жолы. 5-ші трасса да CR 505 трассасында тоқталады. 95-ші тас жолы (Нью-Джерси ақылы магистралі және Джордж Вашингтон көпірі), АҚШ трассалары 1/9, АҚШ 46-шы трассасы және Палисадтар аралық паркі – бәрі дерлік жақын жерде орналасқан және Форт-Лидегі CR 505 арқылы қолжетімді.

Қоғамдық көліктер

New Jersey Transit автобустары Манхэттеннің орталығында Порт Авторитеті Автобус терминалына қызмет көрсететін 156, 158 және 159 бағыттарын; Джордж Вашингтон көпірі Автобус терминалына 188 бағытын; және 751 және 755 бағыттарындағы жергілікті қызметтерді қамтиды. Манхэттендегі Вест Мидтаун паром терминалына NY Waterway компаниясы арқылы Эджвотер Лэндингінде паром қызметі ұсынылады, ол 5-ші бағыттың Ривер Роудқа қосылатын жерінде орналасқан. Терминалда тұрақ жоқ; алайда, қалалық шаттл автобусы жолаушыларды қону жеріне жеткізеді. Манхэттенде NY Waterways компаниясы басқаратын автобустар желісіне ақысыз ауысу мүмкіндігі бар. Бұрын Эджвотерде бірнеше паромдар жүрген, ал ескі Эджвотер паром терминалы қазіргі паром терминалынан шамамен 100 метр қашықтықта орналасқан. 20 ғасырдың соңғы паромдары 1950 жылы өзенді кесіп өткен. Ол Ривер Роудтың қарсы жағында, ескі паром терминалынан орналасқан және Манхэттеннен келген жолаушыларды күтіп алған. Оның қызметтеріне Палисадес жартасының үстіне дейін тасымалдау кірген. Трамвай 1938 жылы тоқтатылған. River Road бойындағы велосипед жолақтары 2012 жылдың шілдесінде жол жөндеу жобасы аясында аяқталды.

Бауырлас қалалар

2020 жылдың 16 қарашасында қала әкімі Майкл Макпартленд Доминикан Республикасының Лома-де-Кабрера қаласымен бауырлас қалалық байланыс орнатылғанын жариялады.