Кіріспе
Орегон штатының Салем қаласындағы түрме 1917–1918 жылдары 130 тұтқынды белгілі бір шарттармен мерзімінен бұрын босату тәжірибесін жасады. Тұтқындар күндіз түрмеден тыс жұмыс істеуге жіберілді. 66 тұтқын қашып кеткеннен кейін, губернатор Джеймс Уиткомб олардың түрме ішінде жұмыс істеуіне мүмкіндік беретінін мәлімдеді. 1920 жылдары түрмеде тұтқындардың жартысынан астамы жұмыс істейтін зығыр зауыты құрылды. Тұтқындар құрылыс және егістік жұмыстарында жұмыс істеді, оларға күніне 0,50–1,00 доллар төленді. Зауыт бүкіл елде түрмені қаржылық тұрғыдан өзін-өзі қамтамасыз етуге және тұтқындарды жұмыспен қамтып, оларды жұмысқа дайындау арқылы түзетуге мүмкіндік беретін жол ретінде жарияланды. 1925 жылы OSP әлемдегі ең ірі зығыр өңдеу зауытына ие болды, онда 175 жұмысшы күніне 100–150 тонна зығыр өндірді. Федералды білім беру бюросының көмегімен OSP сол дәуірде ересектерге арналған бірегей және табысты білім беру бағдарламасын жүзеге асырды. Тыйым салынған кезеңде түрмедегі 575 тұтқынның 80-і айқын қылмыскерлер болды. 1926 жылы түрме асханасынан басталган көтерілісте тоғыз тұтқын атылып өлтірілді. 1936 жылғы 1 тамызда 700 тұтқын сот шешіміне наразылық білдіріп, көтеріліс жасады, бұл шешім олардың ең төменгі мерзімін өтегеннен кейін босатылуын қиындатты. Көтеріліс қарулы күзетшілер тарапынан басылды; бір тұтқын, Томас Боун қаза тауып, екеуі жараланды. Қарулары тартып алынғаннан кейін (жаза ретінде тамақтан да айырылып), тұтқындар терезелерді сындырып, камераларынан заттар лақтыра бастады. 1951 жылғы желтоқсанда OSP тұтқындары, оларға жанашыр күзетші қару бергеннен кейін, қашуға тырысты. Жоспарды хабарлаған Джон Эдвард Ральф бұзды және ол өз қауіпсіздігі үшін Фолсом түрмесіне жылдам көшірілді. 1952 жылы азаматтық мойынсұнбаушылық пен қашуға жасалған әрекеттер жалғасты. 1300-ден астам тұтқын тамыз айында Моррис Рэйс есімді күзетшінің қатыгездігіне наразылық білдіріп, сегіз күндік аштық ұрысын өткізді. 1952 жылғы қазан айында күзетшілермен қарулы қақтығысқа ұшыраған қашу әрекеті атыспен тоқтатылды. 1953 жылғы 1 қаңтарда түрме басшылары Роберт Грин қазып жатқан қашу туннелін тапқандарын хабарлады. Туннель жер астында 12 фут, ұзындығы 50 фут болды және OSP қабырғаларынан тыс әлемге 15 футқа дейін жетті. 1953 жылғы шілдеде тұтқындар жақсы тамақ пен медициналық көмек талабымен ереуілге шығып, жұмысты тоқтатты. Ақырында күзетшілер тұтқындарды көзден жас шығаратын газ, мылтықтар және мылтықтармен басып тастады. 1100 көтерілісші тамақ пен сусыз бейсбол алаңына қамалды, ал түрме бастығы Глэдден олар "өкінгенше" сол жерде қалатынын айтты. Олар алмаста екі күн, бір түн болды, түрме басшылары анықтаған жиырма басқыншы беріліп, тұтқындар жеке-жеке тексерілуге келіскенше. Түрмеде алғаш рет ресми түрде жынысын ауыстыру операциясы жасалды, ДМАБ тұтқыны операция мен гормондар арқылы жынысын әйелге өзгертті. 1960 жылдары да наразылық жалғасты. Қоғам OSP-дағы 1200 тұтқынның 200-і ғана қатаң күзетпен қамауға алуды талап ететін жазаға кесілгенін білді, бірақ барлық тұтқындар қатаң күзет стандарттарына сәйкес қарастырылды. Тұтқындар медициналық көмек, тіс емдеуі және кездесу құқығы туралы шағымдана берді. 1968 жылғы наурыз айында түрмедегі бақылау орталығын күмәнсіз басып алудан басталған көтеріліс болды. 700 тұтқын ғимаратты басып алып, ұн дүкенін өртеп, 40 күзетші мен түрме қызметкерін тұтқынға алды. Тұтқындар түрме басшылары Глэдденнің (ол кезде 73 жаста) отставкаға кетуін және тәртіпсіздікке қатысқандарға иммунитет берілуін жариялағаннан кейін босатылды. Түрмеде отырғандар өздерін қамтамасыз ететін нысандарға зиян келтіргені сынға алынды. Рон Шмидт, губернатор Том Макколдың баспасөз хатшысы: "Бұл - таза қирату. Олар өздеріне пайдалы болғанның бәрін де қиратты". Қақтығыста екі тұтқынға пышақ соқты: 30 жасар Делмар ДюБрей оң бүйрегіне, 36 жасар Мелвин Ньюэлл құрсақ және жамбас аймағына пышақталды. 1968 жылғы қарашада кір жуу бөлмесінде 81 тұтқынның жұмыс тоқтатуын күзетшілер таяқтармен бақылап, тұтқындарды оқшаулауға жіберді. Сондай-ақ 1968 жылы OSP тұтқындары UHURU ұйымын құрды, ол афроамерикалық мәдениетіне, тарихына және қоғамдық қызметке арналған. Түрме басшылары алғашқыда күмәнмен қараса да, 1982 жылы UHURU ресми қолдау тауып, бірнеше жүзге жуық мүшеге ие болды. OSP тұтқындары келесі онжылдықтарда саяси белсенділік танытып, саясат бойынша форумдар өткізіп, Орегон NAACP-мен байланыста болды. OSP 1981 жылы белсенді қара тұтқындардың қысымына жауап ретінде афроамерикалық қызметкерлерді жұмысқа алуға кірісті. 1988 жылғы қыркүйекте Орегон түзеу орталығының 28 әйел тұтқыны түрмеде тұрып наразылық білдірді, түрме бастығы Роберт Х. Шейдлер бұл оқиғаны мекеменің тарихындағы алғашқы осы сияқты оқиға деп сипаттады. 1 қазан күні төрттен сегізге дейін әйелдер аштық ұрысын жариялады, тұтқын Джоди Беделл 24 күн бойы аштық ұрып, содан кейін ұрысты тоқтатты. Отыру және аштық ұрысының мақсаты тығыздыққа, нашар медициналық көмекке, жеткіліксіз білім беру бағдарламаларына және душ пен кір жуу машиналарының жетіспеушілігіне назар аудару болды. Сол кезде түрме 80 әйелге есептелген, бірақ 140-тан астам әйелге қоныстандырылған және әр 43 тұтқынға бір душы ғана болған. Аштық ұрысына қатысқан әйелдер бір жыл оқшаулау бөлімінде болуға міндеттелді және 214 доллар айыппұл салынды. 2020 жылдың мамырында ODOC штаттың өлім жазасын жабуға ниетті екенін жариялады. 2022 жылғы 13 желтоқсанда губернатор Кейт Браун Орегон штатының өлім жазасы тізіміндегі барлық адамдардың өмір бойына босатылмау жазасын берді. Ол сондай-ақ Түзету департаментіне штаттың өлім жазасын орындау камерасын бұзуды тапсырды.
The prison experimented briefly in 1917–1918 with an "honor system" in which 130 prisoners were paroled with certain conditions. The prisoners were released into jobs outside the prison during the daytime. After 66 of these absconded, Governor James Withycombe announced that he would find a way for them to work jobs within the prison facility. In the 1920s, the Penitentiary created a flax plant which employed more than half of its inmates. Inmates worked on construction and in the fields, and were paid $0.50–$1.00 per day. The plant was touted nationally as a way to make the prison financially self sustaining, and to rehabilitate prisoners by giving them something to do and preparing them to work. In 1925, OSP had the largest flax scutching mill in the world, with 175 workers producing 100–150 tons of flax per day. With assistance from the Federal Bureau of Education, OSP ran a unique and successful adult education program during the same era. With Prohibition in effect, 80 of the prison's 575 inmates at this time were moonshiners. Nine prisoners were shot in a 1926 riot beginning in the prison cafeteria. Seven hundred inmates were involved in a riot on August 1, 1936, in response to a court ruling that made it more difficult for prisoners to be released after serving their minimum sentence. The riot was put down by armed guards; one prisoner, Thomas Baughn, was killed and two were wounded. After being deprived of their weapons (and of food, in punishment), prisoners began to break windows and throw projectiles from their cells. Inmates at OSP attempted a mass escape in December 1951, after receiving weapons from a sympathetic guard. The plan was foiled by an informant, John Edward Ralph, who was quickly transferred to Folsom Prison for his own protection. Unrest continued through 1952 with civil disobedience and more escape attempts. Over 1300 prisoners conducted an eight day hunger strike in August to protest alleged brutality of a guard named Morris Race. In October 1952, an escape attempt involving armed conflict with guards was suppressed with gunfire. On January 1, 1953, prison officials announced the discovery of an escape tunnel being dug by prisoner Robert Green. The tunnel was 12 feet underground and 50 feet long, reaching within 15 feet of the world outside OSP walls. A major insurrection erupted in July 1953 when prisoners stopped working, on strike for better food and medical care. Ultimately the prisoners were subdued by guards with tear gas, shotguns, and rifles. 1100 Rebels were confined to a baseball diamond without food or water, with Warden Gladden saying they would stay there until "I am sure they are repentant". They stayed on the diamond for two days and one night, until twenty ringleaders identified by prison authorities were surrendered, and prisoners agreed to be individually searched. In what may have been the first sex reassignment surgery officially conducted in a prison, a DMAB prisoner changed her sex to female, through surgery and hormones, in a period prior to release in 1965. Discontent continued in the 1960s. The public became aware that only 200 of the 1200 inmates at OSP actually had sentences calling for maximum security incarceration; yet all inmates were treated according to maximum security standards. Prisoners continued to complain about medical care, dental care, and visitation rights. Unrest culminated in March 1968, in an uprising which began with a surprise takeover of the prison's control center. 700 prisoners took control of the facility, started a fire in the flour shop, and held 40 guards and prison employees hostage. The hostages were freed after prison officials announced the resignation of Warden Gladden (then 73 years old), as well as immunity for the rioters. Prisoners were criticized for damaging facilities that supported them. Ron Schmidt, press secretary of Governor Tom McCall, said: "It's pure devastation. The men destroyed everything that was of any benefit to them." Two inmates were stabbed during the riot: Delmar DuBray, 30, was stabbed in the right kidney; Melvin Newell, 36, was stabbed in the abdomen and groin. In November 1968, a work stoppage by 81 prisoners in the laundry room was controlled by guards with clubs, and the prisoners placed in isolation. Also in 1968, OSP inmates founded UHURU, an organization dedicated to Afro American culture, history, and community service. Although the prison establishment was skeptical at first, UHURU gained official support and had a membership of several hundred in 1982. OSP prisoners were politically active in the following decades, holding forums on politics and communicating with the Oregon NAACP. OSP began to recruit African American staff in 1981 in response to pressure from activist black prisoners. In September 1988, 28 female inmates at the Oregon Correctional Center staged a sit down protest that prison Superintendent Robert H. Scheidler described as the first of its kind in the facility's history. On October 1, between four and eight women staged a hunger strike—inmate Jody Bedell fasted for 24 days before ending the strike. Both the sit down protest and hunger strike were meant to call attention to overcrowding, poor medical care, inadequate education programs and the shortage of showers and laundry machines. At the time, the prison was built for 80 women but was housing over 140 women and had only one shower for every 43 inmates. The women who participated in the hunger strike were ordered to spend a year in a segregation unit and were fined $214. In May 2020, ODOC announced that the state will close its death row. On December 13, 2022, Governor Kate Brown commuted the death sentences of everyone on Oregon's death row to life without parole. She also instructed the Department of Corrections to dismantle the state's death chamber.
Құрылыс және бағдарламалар
Түрме Орегон штатының Салем қаласының оңтүстік-шығысындағы жер учаскесінде орналасқан. Ғимараттың өзі 8 метрлік қабырғамен қоршалған, оны қарулы түзеушілер күзетіп тұрады. Жазалау орындағы тұрғын үйлердің көп бөлігі үлкен камералар блогында орналасқан, көптеген сотталғандар бір адамдық камераларда орналасқан, бірақ сыйымдылықты арттыру үшін олар екі адамдық камераларға айналдырылған. Түрмеде сондай-ақ толық қызмет көрсететін медициналық бөлімше де бар.
Интенсивті басқару бөлімі
Орегон мемлекеттік түрмесінде 1991 жылы салынған Орегонның алғашқы супермакс бөлімшесі, "Интенсивті басқару бөлімі" (IMU) орналасқан. 196 төсектік, дербес интенсивті басқару бөлімі барлық мекемелердегі жалпы тұтқындарға бөгет жасайтын немесе оларға айтарлықтай қауіп төндіретін еркек тұтқындарға баспана және бақылау ұсынады. 2006 жылы бұл мекемеде 147 адам болды (Орегон штаты бойынша барлығы 784 адам). Бұрынғы басшы Брайан Беллеке IMU-да оңалту мүмкіндігіне күмәнданып, былай деді: "Біз мұндағы тұтқындардың 95-98 пайызы қоғамда сіздің көршіңіз болады екенін түсінеміз. Олар бостандыққа шығады". OSP IMU-дағы тұтқындар 2009 жылы Орегон штатының Онтарио қаласындағы Snake River түзеу мекемесіне көшірілді. 2010 жылы ODOC IMU-ны психиатриялық мекемеге айналдыруды бастады, ол Орегон штатының психикалық аурулары бар тұтқындарына қызмет көрсететін болады. Психикалық ауруларды қолдайтындардың кейбіреуі IMU мекемесінің психикалық ауруларды емдеуге қолайсыз екенін айтады, себебі ол "қараңғы" және "тығыз" болып, көбінесе оқшаулау үшін жоспарланған.
Өлім жазасына кесілгендер
Орегон штатында өлім жазасын күтуге арналған камера орналасқан және осы камерада тұтқындар өлім жазасына орындалған. Губернатор Джон Китжабер 2011 жылдың қараша айында өлім жазасын тоқтату туралы ресми мәлімдеме жасады. 2020 жылдың мамыр айында ODOC штатта өлім жазасын күту камерасын жабатынын хабарлады. АҚШ Жоғарғы Соты Греггке қарсы Джорджия (1976) ісі бойынша өлім жазасын жаңадан бекіткеннен бері Орегон штаты тек екі адамды өлім жазасына орындады: 1996 жылы Дуглас Франклин Райт және 1997 жылы Гарри Чарльз Мур.
Ең төменгі кепілдікті қамтамасыз ету қосымшасы
Орегон мемлекеттік түрмесінің аумағында жеке, ең төменгі қауіпсіздік деңгейіндегі мекеме орналасқан. Ол 1964 жылы Орегон штатының алғашқы әйелдер түрмесі ретінде ашылып, «Орегон әйелдерді түзеу орталығы» деп аталды. 2010 жылы штат ең төменгі қауіпсіздіктегі қосымша ғимаратты жапты.
Сын-пікірлер мен сот іс-әрекеттері
Тұтқындар мен жақтаушылар OSP жүйесін нәсілшілдікпен айыптады, жүйе қара нәсілді тұтқындарды кемсітіп, оларды нашар жағдайға орналастырып, нәсілдік мотивациямен жасалған зорлық-зомбылықтан қорғамай отыр деді. Олар Пит Уилсонның ісін мысалға келтіреді, қара нәсілді тұтқынды он ақ нәсілді тұтқын пышақтағанда, ақ күзетшілер көзсіз қалған. Қара нәсілді тұтқындар OSP кітапханасын да қолжетімділік және жұмысқа орналасуда нәсілдік бейтараптық танытуда деп айыптады. Бір қара нәсілді тұтқын осы бейтараптықтың себептері мен салдары туралы пікірін былай жеткізді:
OSP-дағы қара және басқа да азшылықтар сотқа қатынау мәселесінде кітапханашымен күрделі мәселеге тап болады. Біріншіден, расизмнің тамыр жайған дәстүрлі көзқарас екенін мойындаймыз. Екіншіден, түрмелер осы көзқарастардың көрінісі. Сондықтан қара нәсілділер және басқалар өздерінің бар күштерімен сот арқылы әділет іздеу жолымен азаттыққа ұмтылады. Бірақ кітапханашы осы әрекеттерді түрлі тәсілдермен тоқтатуға тырысады. Мысалы, тұтқындарға нотариат мөрінің бұзылғанын айтады, және бұл тактика екі-үш аптаға созылады, себебі кітапханашы құжаттарды нотариаттан өткізбесе, оның жұмысын күзетшілер істеуге мәжбүр болады. Түрмедегілер OSP күзетшілерін гомофобияда айыптайды, ерлер түрмесіндегі гомосексуалды материалдарды цензуралап, әйелдер түрмесіндегі (2010 жылы жабылған) тұтқындар арасындағы байланысты шектеуде. Аудандық судья Оуэн Паннер тұтқындар мен ACLU-нің пайдасына шешім шығарып, белгілі бір басылымдар мен материалдарды (оның ішінде гомосексуализммен байланыстыларын) қара тізімге енгізу тұтқындардың Бірінші және Он төртінші поправкалармен берілген құқықтарын бұзады деп тапты. Дегенмен, кейбір жақтаушылар заңдық шешімнің тиімділігі шамалы болады деп ойлады. Бұрын OSP-де тұтқын болған Кэрол Поуп: «Біз бес ірі сот процесінен өттік. Әрқайсысынан кейін шамалы өзгерістер болды, бірақ жағдай бұрынғысынша қалды. [Түрме басшылығы] мұның ешқайсысына да мән бермейді» деді. 1977 жылы үш тұтқын (екісі қазіргі, біреуі бұрынғы) дәрі-дәрмектер мен сәулеленуді пайдалана отырып, медициналық тәжірибелер жасалғанын айыптап, сотқа шағымданды. Бұл тәжірибелер ерікті түрде жүргізіліп, 67 тұтқынға әрқайсысына 125 доллар төленді.
Танымал мәдениетте
Орегон мемлекеттік түрмесі 2001 жылғы "Бандиттер" фильмінің бастапқы көрінісінде пайда болады, онда екі басты кейіпкер түрмеден күштеп қашып, содан кейін банктерді тонауға кіріседі. "Гарднер шынжыры" (кейін "Орегон боты" деп аталды) 1960 жылғы 16 наурыздағы "Вагон пойызы" сериалының "Александр Портластың оқиғасы" эпизодында және 1957 жылғы 27 қаңтардағы "Альфред Хичкок таныстырады" сериалының "Шанжылған" эпизодында көрсетілген.