Кіріспе

АҚШ-тың баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінің бір бөлігі

Теңізге орналасқан X-диапазонды радар (SBX 1) – жоғары жел жылдамдығында және күшті толқындарда жұмыс істеуге арналған, өздігінен қозғалатын, жылжымалы, белсенді электронды сканерлеулі матрицалық ерте ескерту радиолокациялық станциясы. Ол АҚШ Қорғаныс министрлігінің Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігінің (MDA) Баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс жүйесінің құрамында әзірленді. Радар бесінші буын CS 50 екі корпусты, жартылай су астындағы мұнай платформасына орнатылған. Кеменің түрлендірілуі Техас штатының Браунсвилл қаласындағы AmFELS кемежайында жүзеге асырылды, ал радар орнатылысы Техас штатының Инглсайд қаласындағы Kiewit кемежайында кемеге орнатылды. Ол номиналды түрде Аляска штатындағы Адак аралында орналасқан, бірақ сынақтар үшін Перл-Харборда көп уақыт өткізді.

Егжей-тегжейлер

SBX 1 – Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігі (MDA) әзірлеп жатқан Жерге орналасқан орта траекториялық қорғаныс (GMD) жүйесінің бір бөлігі. Жүйені жылдамды, теңізде орналасқан платформаға орналастыру шешімі, кеменің қажет болған жағдайда ракеталық қорғанысты күшейту үшін қажетті аймақтарға жылжуына мүмкіндік беруді мақсат етті. Қисық Жер бетіне байланысты тұрақты радарлар өте шектеулі аумақты қамтиды. SBX-қа да осындай шектеулер қолданылғанмен, оның жылжу қабілеті бұл шектеуді азайтады. SBX-тің басты міндеті – жаудың соғыс бас бөліктерін алдау құралдарынан ажырату, содан кейін анықталған соғыс бас бөліктерін дәл қадағалау. Жүргізілген сынақтар жүйенің осы міндеттерді орындау, бірнеше нысананы анықтау және командалық органдарға дұрыс хабарлау қабілетіне күмән тудырды. Кемеде әртүрлі байланыс міндеттері үшін көптеген кішкентай радиолокациялық дөңгелектері және 1800 тонналық (4 000 000 фунт) X-диапазонды радиолокациялық антеннасы орналасқан үлкен орталық дөңгелек бар. Кішкентай радиолокациялық дөңгелектер берік, бірақ орталық дөңгелек иілгіш емес – икемді жабын бірнеше сантиметр су қысымымен қолдалады. Ауа қысымының мөлшері ауа райына байланысты өзгеріп отырады. Радар антеннасы 45 000-нан тұрады. Радар Аляска және Калифорниядан, сондай-ақ миссияға байланысты, театрлық активтерден ұшырылған жер үсті зымырандарын бағыттайды. Кеме ABS стандарты бойынша жіктеліп, IMO нөмірі 8765412 болып тіркелген. Алғашқы кеме Аляска штатындағы Адак аралында орналасады, ол Алеут аралдарының құрамына кіреді. Осыдан ол Солтүстік Корея мен Қытайдан АҚШ-қа қарай ұшырылған зымырандарды қадағалай алады. Негізгі порты Аляскада болғанымен, оған миссиясын қолдау үшін Тынық мұхитында жүзу міндеті жүктеледі. SBX кемесіне берілген корпус коды "SBX 1" осы сыныптың басқа да бірліктерінің болу мүмкіндігін көрсетеді. Кеме ұзақ уақыт бойы үздіксіз жұмыс істеуі қажет болған жағдайда, әдеттегі теңіз тәжірибесі бойынша, осы типтегі кем дегенде үш бірлік болуы керек, олармен кемеге қажетті жабдықтарды толықтыру, жөндеу және күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізуге болады. 2007 жылдың басында Ресейдегі «Северодвинск» кеме құрылыс орнында CS 50/Moss Sirius дизайнындағы тағы үш кеме салынып жатыр немесе келісімшарт бойынша, бірақ олар мұнай өндіруге арналған. 2011 жылдың 11 мамырында МДА-ның SBX жобасын басқаратын полковник Марк Арн «SBX – өзінің түріндегі жалғыз кеме және қазіргі уақытта басқа кемелерді құру жоспары жоқ» деді. 2011 жылдың шілдесінде Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігінің өкілі SBX портында радары өшірілген кезде Тынық мұхитындағы басқа кішкентай радарлар «жетіспеушілікті толтырады» деп түсіндірді.

Пайдалану тарихы

SBX 2006 жылы қолданысқа енгізілді. Кеме бірнеше рет жөндеу және техникалық қызмет көрсету үшін Пёрл-Харборға жіберілді, оның ішінде 2006 жылы 170 күн, 2007 жылы 63 күн, 2008 жылы 63 күн, 2009 жылы 177 күн және 2010 жылы 51 күн. Гавайиде болмаған кезде SBX Тынық мұхитында, соның ішінде Аляска жағалауындағы суларда операциялық міндеттерді орындады. 2007 жылы Адақтың Кулук шығанағында 26 миллион долларлық сегіз тіреу тізбегі орнатылғанмен, кеме Аляскаға тоқтаған жоқ. 2009 жылдың 23 маусымында SBX Солтүстік Кореяның зымыранға ұшыру мүмкіндігіне жауап ретінде Гавайи жағалауына жылжытылды. 2009 және 2010 жылдар аралығында кеме 396 күн теңізде болды. SBX 2010 жылдың 31 қаңтарында FTG 06 деп белгіленген ұшу сынағы кезінде сәтсіздікке ұшырады. Бұл сынақ Солтүстік Корея немесе Иран зымыранын ұшыруды модельдеу мақсатында жүргізілді. Сынақ сәтсіздігінің себебі екі фактор болды: біріншісі, SBX радарлық бағдарламалық құралындағы алгоритмдер (мақсатты аймақтан қате ақпаратты сүзуге арналған) сынақ кезінде өшірілген, екіншісі – өлтіру құралындағы қозғалтқышта механикалық ақау болды. 2010 жылдың 15 желтоқсанында FTG 06a ұшу сынағы кезінде SBX күтілгендей жұмыс істеді, бірақ нысана зымыранын жоюға қайтадан қол жеткізілмеді. 2011 жылдың мамыр айында SBX 1 Сиэтлдегі Vigor кеме құрылыс шеберханасына (бұрынғы Todd Pacific кеме құрылыс шеберханасы) Boeing компаниясымен 27 миллион долларлық жөндеу және техникалық қызмет көрсету үшін кірді. Жұмыс үш айдың ішінде аяқталды және 2011 жылдың тамызында SBX 1 Сиэтлден міндеттерді орындау үшін шықты. 2011 жылдың желтоқсанында MDA кемелерді басқару және физикалық қауіпсіздікке жауапкершілікті АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Әскери теңіз көлігі басқармасына жүктеді. MDA байланыс, X-диапазонды радар және миссияны интеграциялау үшін жауапкершілікті сақтайды. 2012 жылдың ақпанында ЗРК 2013-2017 қаржы жылдары үшін жылына 9,7 миллион доллар сұрады, бұл 2012 қаржы жылындағы 176,8 миллион доллардан азайды. Бұл азайтылған сома SBX-ті "шешілген сынақ қолдауы" режимінде ұстап тұру үшін пайдаланылады, "сонымен қатар қажет болған жағдайда оны белсенді, операциялық жағдайға қайтару мүмкіндігін сақтайды". 2012 жылдың сәуірінде SBX 1 Перл-Харбордан шығып, Солтүстік Кореяның жоспарланған Unha 3 зымырасын бақылауға жіберілген деп хабарланды. Кеме 2012 жылдың 21 мамырында Перл-Харборға оралды. Ол 2012 жылдың соңында Солтүстік Кореяның келесі ұшыру әрекетін бақылау үшін қайтадан орналастырылды. 2013 жылдың сәуірінде SBX 1 Солтүстік Кореяны бақылау үшін жіберілгені туралы хабарланды. Ол ешқашан Адакқа жіберілген емес. 2019 жылдың мамырында SBX 1 Перл-Харбордағы Форд аралының солтүстік жағына тоқтады, онда ол техникалық қызмет көрсетуден өтті. Ол 2019 жылдың 26 қыркүйегінде Перл-Харбордан кетті.

Танымал мәдениетте

"Interceptor" баллистикалық зымырандарға қарсы "Interceptor" зеңбіректерімен қаруланған SBX 1-дің көркемделіп бейнеленген нұсқасы 2022 жылғы "Interceptor" әрекет-драма фильмінің оқиға орыны ретінде қолданылады. SBX 1 Оаху жергілікті тұрғындары арасында түсі мен пішініне байланысты "Гольф добы" деп белгілі.