Кіріспе

Кодорнисес Крик (кейде "Кордонисес" деп жазылады және/немесе айтылады) — Калифорниядағы Сан-Франциско шығанағы аймағының Шығыс шығанағындағы Беркли төбелерінен бастау алатын маңызды өзендердің бірі. Жоғарғы ағысында ол толығымен Беркли қаласының шегінде өтеді, ал төменгі бөлігінде көршілес Албани қаласымен қала шекарасын белгілейді. Еуропалықтар қоныстанғанға дейін Кодорнисес Сан-Франциско шығанағымен тікелей, тұрақты байланысқа ие болмаған болуы мүмкін. Басқа көптеген шағын өзендер сияқты, ол ерте карталарда шөптесін жазықтар ретінде көрсетілген жерлер арқылы өтіп, солтүстікке қарай ағатын үлкен тұзды батпақ пен сазды топалаңға жеткен, сондай-ақ Маринов және Скулхаус өзендерінен су әкелген. 19 ғасырда арна қазылып, Кодорнисес тікелей Сан-Франциско шығанағына Алтын қақпа саябағының жарыс жолына жақын тар қалдық арна арқылы құяды.

Колониялық кезең 1900 жылға дейін

Атауы испан тіліндегі "codornices" сөзінен шыққан, яғни "кексілдер" дегенді білдіреді. Бұл аймақта Калифорния аңғарлық кексілдері көптеп кездесетін. Бұл атауды Сан-Антонио ранчосының иелері Перальталардың бірі берген. Сан-Хоседегі әскери губернатор Луис Мария Пералта жерді бөліп, ұлдарына берді, қазіргі Беркли мен Олбани аймағын Домингоға сыйлады, ол үйін Кодорницес өзенінің жағасында салды. Оның алғашқы үйі – 1868 жылғы 21 қазандағы Хейвард жер сілкінісінде қираған саман үй болды. Ол оны 1930 жылдары пәтерлер салу үшін бұзған ағаш үймен алмастырды. Екеуі де Берклидің Вестбрей ауданындағы қазіргі Сент-Мэри колледжі (Рим-католик) жоғары мектебі орналасқан жерге қарап тұрған Кодорницес өзенінің биік жағалауында салынған. 19 ғасырда Ла-Лома ауданындағы Кодорницес өзенінің бастауында карьер ашылды. 1960 жылдардың соңында оның орнына қалалық парк салынды. Тағы бір сала Ремилард паркінен төменге келеді. Ал жеке меншіктегі жерлерде әдемі кішкентай сарқырамалар бар. Азамат соғысынан бұрын даладан өтіп келген бай Миссури тұрғыны Наполеон Бонапарт Бёрн өзен бойында шаруашылық құруға тырысты және үлкен үйін (1980 жылдары өртеліп кетті) бүгінгі Оксфорд көшесінен жоғары, өзеннің оңтүстік жағалауында салды. Бёрн отбасына екі босатылған құл қосылды, олар Берклидегі алғашқы афроамерикалықтардың бірі деп есептеледі. Бёрннің меншігін кейін Генри Берриман сатып алды, ол 1877 жылы бүгінгі Кодорницес паркінен оңтүстікке қарай, Евклидтің үстінде Берриман суқоймасын салды. Суқойма Шығыс шығанағының коммуналдық пайдалылық ауданы жүйесінің бір бөлігіне айналды және кеңейтіліп, жабылды, бірақ жер сілкінісі кезінде жарылуы мүмкін деген қорқыныштан суы құйылып тасталды. 2010 жылы жаңа, 2013 жылы пайдалануға берілген үлкен резервуардың құрылысы басталды.

ХХ ғасырдың басында

1912 жылдан 1928 жылға дейін Евклид даңғылы бойындағы Кодорницес сайынан 275 футтық ағаш трамвай және жол эстакадасы өткен. 1928 жылы эстакаданың іргесі толтырылып, сай үшін құбыр арна салынды. Кодорницес сайы әдемілігімен ерте танылды. 1914 жылы Беркли қалалық кеңесі Берклидің алғашқы «табиғат паркі» ретінде Live Oak Park (Роуз-стриттің солтүстігінде, Шаттак пен Оксфорд арасында) сатып алуға дауыс берді. 1915 жылы Евклид даңғылының шығыс жағында Кодорницес паркі ашылды. Сол трамвай дәуірінде екі паркте де жұмысты клуб үйлері болды (қазір жоқ; Live Oak орнында қазіргі қоғамдық орталық тұр) және тас каминдері бар үлкен демалыс алаңдары (әлі де сақталған). Осы парктің қарсы бетінде WPA 1930 жылдары Беркли роза бағын салды. Бұрын сай қазіргі Генри көшесінің астындағы шомылу орынына құйып келген, бірақ бүгінде Генриден жоғары орналасқан құбыр арнаға құйылады. Бұл құбыр Оңтүстік Тынық мұхиты компаниясының жаңа Шығыс Бей электр желілері үшін Беркли тармағының бу желісін ұзартқанда Генри көшесі бойында жасалған кең толтырудың астынан сайды өткізу үшін орнатылған. Толтыруға пайдаланылған материалдың көп бөлігі жақын жердегі Нортбрей туннелін қазудан алынған (Оңтүстік Тынық мұхиты компаниясы 1910 жылы салған). Толтыру жасалғанға дейін осы жерде сайды ағаш эстакада да кесіп өткен. Кейіннен Эуника көшесіндегі толтыруда қалған бос орынға болат көпір салынды. 1958 жылдың сәуірінде Key System F пойзын тоқтатқаннан кейін 1959-60 жылдары үстіртке өту алынып тасталды, және Эуниканың төбеге қарай созылатын бөлігін Генри көшесінің деңгейіне жеткізу үшін тағы толтыру қосылды. Эуниканың төменгі бөлігі қазір Генридің астындағы тіреу қабырғасында аяқталады. Ағыс бойында Берклидің алғашқы жоспарлауы сай мен теміржолдың жанындағы батпақты аймақты «зиянды өнеркәсіптер» үшін белгіледі. 1920 жылдары қала қазіргі қалалық тасымалдау станциясының қарсы жағындағы Екінші көшеде сай арнасының оңтүстігінде қоқыс өртетін зауытын салды. Зауыт істен шығып, ғимарат мал сою орынына айналды. (Бүгінде ол ресми тарихи ескерткіш, сақтау компаниясының бөлігі.) Сайдың жағасындағы басқа өнеркәсіптердің ішінде газ зауыты мен металл қорасы болды.

ХХ ғасырдың аяғы мен ХХІ ғасырдың басында

Кодорницес өзені құбырларға көмілмей қалуы мүмкін, себебі оның көп бөлігі Беркли мен Албани шекарасын құрайтындықтан, жобаларды жүзеге асыру қиынға соқты. Бұл Берклидегі ең жақсы сақталған өзен, ол көшелерде көбінесе каналдардан кіріп-шығады. Оның ұзын бойға жатқан жабық бөліктері Нилсон көшесінің, Сан-Пабло даңғылының, Истхор тас жолының және 80-ші тас жолының астында орналасқан. Өзен осы соңғы каналдан шығып, тар су айдынына құяды – бұл бұрынғы тұзды батпақтың қалдығы, ол Голден Гейт Филдс жарыс жолы мен I 80/I 580 тас жолы арасында өзеннің бастапқы солтүстік бағытын Сан-Франциско шығанағына қарай жалғастырады.

Экология

2006 жылы жүргізілген зерттеулерге сәйкес, ағыстың темір балық популяциясы шамамен 500 басқа жетті. 2012 жылдың 3 желтоқсанында ағыста чинук лососі (Oncorhynchus tshawytscha) бейнежазбаға түсірілді, бұл соңғы жылдардағы тұңғыш рет байқалған жағдай.