Август Саксонский (1526-1586) – Саксонияның сайлаушысы, Веттин әулетінен шыққан. Білімімен және лютеран дініндегі нанымымен көзге түсті. Тарихтан оқыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Август (31 шілде 1526 – 11 ақпан 1586) – 1553 жылдан 1586 жылға дейін Саксонияның сайлаушысы болды.
Elector of Saxony from 1553 to 1586
Augustus (31 July 152611 February 1586) was Elector of Saxony from 1553 to 1586.
Алғашқы жылдары
Август Фрайбергте Генрих IV, Саксония герцогы және Мекленбургтік Екатеринаның кіші баласы, үшінші (бірақ екінші тірі қалған) ұлы болып дүниеге келді. Осылайша ол Веттин әулетінің Альбертин тармағына жатты. Лютеран дінінде тәрбиеленген, жақсы білім алып, Лейпциг университетінде оқыды. 1541 жылы герцог Генрих IV қайтыс болғанда, ол жерлерін екі ұлына тең бөліп беру туралы өсиет қалдырды; бірақ оның өсиеті Альбертин заңына қайшы болғандықтан, орындалмады, ал герцогтық көбінесе үлкен ұлы Мориске өтті. Алайда Август ағасымен достық қарым-қатынаста болды және саясатын одан әрі дамыту үшін біраз уақыт Венада Киелі Рим императоры Фердинанд I сарайында болды. 1544 жылы Морис ағасын Мерзебург епископтығының басқарушысы етіп тағайындады; бірақ Август өте ысырапшыл болды және көп ұзамай Дрездендегі Саксон сарайына қайта оралуға мәжбүр болды. Август ағасын Шмалькалди лигасының соғысы кезінде және Саксон сайлау құқығын Веттин әулетінің Эрнестин тармағының басшысы Иоанн Фредерик I-ден Альбертин тармағының басшысы Мориске беруге бағытталған саясатта қолдады.
Augustus was born in Freiberg, the youngest child and third (but second surviving) son of Henry IV, Duke of Saxony, and Catherine of Mecklenburg. He consequently belonged to the Albertine branch of the House of Wettin. Brought up as a Lutheran, he received a good education and studied at Leipzig University. When Duke Henry IV died in 1541, he decreed that his lands should be divided equally between his two sons; but as his bequest was contrary to the Albertine Law, it was not carried out, and the dukedom passed almost intact to his elder son, Maurice. Augustus, however, remained on friendly terms with his brother, and to further his policy spent some time at the court of Ferdinand I, Holy Roman Emperor, in Vienna. In 1544, Maurice secured the appointment of his brother as administrator of the bishopric of Merseburg; but Augustus was very extravagant and was soon compelled to return to the Saxon court at Dresden. Augustus supported his brother during the war of the Schmalkaldic League, and in the policy which culminated in the transfer of the Saxon electorate from John Frederick I, the head of the Ernestine branch of the Wettin family, to Maurice, head of the Albertine branch.
Неке және балалар
1548 жылы 7 қазанда Торгау қаласында Август Дания королі Кристиан III пен Саксе-Лауенбург герцогинясы Доротеяның қызы Аннаға үйленді. Олар Вейсенфельсте тұрақтап қалды. Олардың он бес баласы болды:
In Torgau on 7 October 1548 Augustus was married to Anna, daughter of King Christian III of Denmark and Dorothea of Saxe Lauenburg. They took up residence at Weissenfels. The couple had fifteen children:
Джон Генри (Вейсенфельс, 5 мамыр 1550 ж. т., Вейсенфельс, 12 қараша 1550 ж. қ.). Элеонора (Волькенштейн, 2 мамыр 1551 ж. т., Волькенштейн, 24 сәуір 1553 ж. қ.). Элизабет (Волькенштейн, 18 қазан 1552 ж. т., Гейдельберг түрмесінде 2 сәуір 1590 ж. қ.), 4 маусым 1570 ж. Симмерн графы Иоганн Казимирге үйленді; олар 1589 жылы ажырасты. Александр (Дрезден, 21 ақпан 1554 ж. т., Дрезден, 8 қазан 1565 ж. қ.), Саксонияның мұрагерлік князі. Магнус (Дрезден, 24 қыркүйек 1555 ж. т., Дрезден, 6 қараша 1558 ж. қ.). Иоахим (Дрезден, 3 мамыр 1557 ж. т., Дрезден, 21 қараша 1557 ж. қ.). Гектор (Дрезден, 7 қазан 1558 ж. т., Дрезден, 4 сәуір 1560 ж. қ.). Кристиан I (Дрезден, 29 қазан 1560 ж. т., Дрезден, 25 қыркүйек 1591 ж. қ.), әкесінен кейін сайлаушы болды. Мари (Торгау, 8 наурыз 1562 ж. т., Торгау, 6 қаңтар 1566 ж. қ.). Доротея (Дрезден, 4 қазан 1563 ж. т., Вольфенбюттель, 13 ақпан 1587 ж. қ.), 26 қыркүйек 1585 ж. Браншвейг-Вольфенбюттель герцогі Генрих Юлиусқа үйленді. Амалия (Дрезден, 28 қаңтар 1565 ж. т., Дрезден, 2 шілде 1565 ж. қ.). Анна (Дрезден, 16 қараша 1567 ж. т., Кобург бекінісінде тұтқындалды, 27 қаңтар 1613 ж. қ.), 16 қаңтар 1586 ж. Саксе-Кобург-Эйзенах герцогі Иоганн Казимирге үйленді; олар 1593 жылы ажырасты. Август (Дрезден, 23 қазан 1569 ж. т., Дрезден, 12 ақпан 1570 ж. қ.). Адольф (Штольпен, 8 тамыз 1571 ж. т., Дрезден, 12 наурыз 1572 ж. қ.). Фридрих (Аннаберг, 18 маусым 1575 ж. т., Аннаберг, 24 қаңтар 1577 ж. қ.). Отау құрғаннан кейін көп ұзамай Августқа әлдеқайда сәнді резиденция қажет болды. Соның нәтижесінде Морис ағасына, сайлаушы болмаған кезде Саксонияның регенті болған ағасына, одан да жомарт көмек көрсетті. Август 1553 жылғы шілдеде Морис қайтыс болғанда Данияға сапармен кетіп, Саксонияның сайлаушысы болды.
John Henry (b. Weissenfels, 5 May 1550 – d. Weissenfels, 12 November 1550). Eleonore (b. Wolkenstein, 2 May 1551 – d. Wolkenstein, 24 April 1553). Elisabeth (b. Wolkenstein, 18 October 1552 – d. imprisoned in Heidelberg, 2 April 1590), married on 4 June 1570 to Count Palatine Johann Casimir of Simmern; they were separated in 1589. Alexander (b. Dresden, 21 February 1554 – d. Dresden, 8 October 1565), Hereditary Prince of Saxony. Magnus (b. Dresden, 24 September 1555 – d. Dresden, 6 November 1558). Joachim (b. Dresden, 3 May 1557 – d. Dresden, 21 November 1557). Hector (b. Dresden, 7 October 1558 – d. Dresden, 4 April 1560). Christian I (b. Dresden, 29 October 1560 – d. Dresden, 25 September 1591), successor of his father in the Electorship. Marie (b. Torgau, 8 March 1562 – d. Torgau, 6 January 1566). Dorothea (b. Dresden, 4 October 1563 – d. Wolfenbüttel, 13 February 1587), married on 26 September 1585 to Duke Heinrich Julius of Brunswick Wolfenbüttel. Amalie (b. Dresden, 28 January 1565 – d. Dresden, 2 July 1565). Anna (b. Dresden, 16 November 1567 – d. imprisoned in Veste Coburg, 27 January 1613), married on 16 January 1586 to Duke John Casimir, Duke of Saxe Coburg Eisenach; they divorced in 1593. Augustus (b. Dresden, 23 October 1569 – d. Dresden, 12 February 1570). Adolf (b. Stolpen, 8 August 1571 – d. Dresden, 12 March 1572). Frederick (b. Annaberg, 18 June 1575 – d. Annaberg, 24 January 1577). Soon after his marriage, Augustus desired a more imposing establishment. The result was that Maurice made more generous provision for his brother, who acted as Regent of Saxony in 1552 during the absence of the elector. Augustus was on a visit to Denmark when by Maurice's death in July 1553 he became elector of Saxony.
Саксонияның сайлаушысы
Жаңа сайлаушының бірінші қамқоры Джон Фредерикпен келісімге келу және сайлаушы лауазымын нығайту болды. Бұл мақсат 1554 жылғы ақпанда Наумбургта жасалған шарт арқылы іске асырылды, онда Иоанн Фредерик Альтенбург және басқа да жерлерді беру шартымен Августы Саксонияның сайлаушысы деп мойындады. Алайда, сайлаушыны Эрнестиндер оны құрметті лауазымнан айыруға тырысады деген қауіп әрдайым мазалады, және оның саясаты, Саксонияда да, Киелі Рим империясында да осы қауіптің ықпалында болды. Август императорлық саясатта екі негізгі қағиданы ұстанды: Габсбургтермен достық қарым-қатынас орнату және діни тараптар арасында бейбітшілікті сақтау. Осы саясаттың нәтижесінде 1555 жылы Аугсбургтағы діни бейбітшілік шартына қол қойылды, он бір жылдан кейін Аугсбургта өткен сеймдегі оның қиын мінез-құлқы және кальвинистермен толық үзіліске баруға деген тартыншалығы байқалды. Оның діни бейбітшілік саясатын 1561 жылы өзінің немере қызы Анна мен сол кездегі католик Оранж князі, Нидерландтағы Габсбургтердің маңызды вассалының бірі арасындағы некеге келісімдер жүргізу арқылы да ілгерілетуге тырысты. Ол Габсбургтерге адалдығынан бір рет ғана бас тартты. 1568 жылы Фридрих III, Пфальц сайлаушысының ұлы Иоганн Казимир мен Августтың қызы Элизабеттің некесі ұйымдастырылды. Бір кезде саксондық сайлаушының күйеу баласына испандық Нидерландтың көтерілісшілеріне көмектесуге тырысуына қолдау көрсетуі мүмкін болып көрінді. Август гугеноттармен де байланыс орнатты; алайда, шетелдік қиындықтарға қарсылығы басым болды, және Пфальц сайлаушысымен туған достық көп ұзамай жақсы көрусіздікке ұласты. Ол мықты лютеран болғанымен, бір кезде протестанттарды біріктіруге үміттенді. Ол оларды қарсыластарына наразылық тудырмау қажеттігін есте сақтауға үнемі шақырды және көптеген протестанттарды ренжіткен Аугсбург бейбітшілігіндегі шіркеулік резервация туралы баптан құтылуға бағытталған қозғалысты қолдады. Алайда, оның салмақтылығы осы мақсатқа жету үшін қатаң шаралар қолдануға дайын болғандарға қосылуына кедергі келтірді және ол бұрын қол жеткізген жеңілдіктерді қауіпке ұшыратутан бас тартты.
The first care of the new elector was to come to terms with John Frederick, and to strengthen his own hold upon the electoral position. This object was secured by a treaty made at Naumburg in February 1554, when, in return for the grant of Altenburg and other lands, John Frederick recognized Augustus as elector of Saxony. The elector, however, was continually haunted by the fear that the Ernestines would attempt to deprive him of the coveted dignity, and his policy both in Saxony and the wider Holy Roman Empire was coloured by this fear. In imperial politics Augustus acted upon two main principles: to cultivate the friendship of the Habsburgs, and to maintain peace between the contending religious parties. To this policy may be traced his share in bringing about the religious Peace of Augsburg treaty in 1555, his tortuous conduct at the diet of Augsburg eleven years later, and his reluctance to break entirely with the Calvinists. His policy of religious peace was also promoted by the marriage he negotiated between his niece Anna and the then Catholic Prince of Orange, at the time one of the chief Habsburg vassals in the Netherlands, in 1561. On one occasion only did he waver in his allegiance to the Habsburgs. In 1568 a marriage was arranged between Johann Casimir, son of Frederick III, Elector Palatine, and Elisabeth, Augustus' own daughter. For a time it seemed possible that the Saxon elector would support his son in law in his attempts to aid the revolting inhabitants of the Spanish Netherlands. Augustus also entered into communication with the Huguenots; however, his aversion to foreign complications prevailed, and the incipient friendship with the elector Palatine soon gave way to serious dislike. Although a sturdy Lutheran, the elector hoped at one time to unite the Protestants. He continually urged them to consider the necessity of giving no cause of offence to their opponents, and he favoured the movement to get rid of the clause in the Peace of Augsburg concerning ecclesiastical reservation, which was offensive to many Protestants. His moderation, however, prevented him from joining those who were prepared to take strong measures to attain this end, and he refused to jeopardize the concessions already won.
Діни саясат
Альбертиндер мен Эрнестиндер арасындағы араздық Августқа зор қиындықтар туғызды. Матиас Флаций атты уағызшы герцогтық Саксонияда ықпалды қызметке ие болып, Саксония электоратында оқытылатыннан өзгеше лютерандық бағытты үйретті. Флаций Августқа жеке шабуылдар жасап, оның тез арада құлауын болжағанда және герцог Иоанн Фредерикті өз орнын қайта иеленуге шақырғанда бұл келіспеушілік күшейді. Флацийдің жанында Вильгельм фон Грумбах деген ақсүйек болды, ол тек сөзбен шектелмей, Саксония электоратына шабуыл жасап, Августы тақтан түсіру жоспарында шетелдік күштердің көмегін іздеді. Біраз уақыттан кейін Грумбах пен оның қолдаушысы Иоанн Фредерик императордың тыйымына алынып, Августқа оны орындау міндеті жүктелді. 1567 жылғы әскери науқаны қысқа да сәтті болды. Иоанн Фредерик басылып, 1595 жылы қайтыс болғанға дейін түрмеде отырды; Грумбах тұтқындалып, жазаланды; ал электордың орны нығайтылды. Саксония электоратында оқытылған лютерандық бағыт Меланхтонның бағыты болды, ал оның көптеген ұстаздары мен жақтастары, мысалы Каспар Пьюцер мен Иоганн Штёссель, кейіннен криптокальвинистер деп аталды, электордың ыстық ықыласына бөенді. Криптокальвинистер Августы өздерінің кальвинистік ұстанымдарына көндіруге сенімді болды, оны шын мәнінде адал лютерандар екендігіне сендіріп, бірақ шындығында Виттенберг университетінде Иеміздің соңғы тоқаны және алдын-ала белгілеу туралы кальвинистік көзқарастарды енгізуге тырысты. Август бастапқыда алданып қалды. Әйелінің ықпалымен мәселе 1574 жылы шешіміне келді, сол кезде Августы кальвинизмге көндіруді көздеген хаттар табылды, сонымен қатар электор мен оның әйеліне қатысты күмәнді айыптаулар жасалды. Август криптокальвинистердің басшыларын тұтқындауға бұйрық берді, оларды азаптап, түрмеге қамады. Ол Саксонияда нағыз лютерандық бағытты қайта орнатып, 1580 жылы лютерандық Конкордия кітабының жарық көруіне әкелетін процесті бастау арқылы лютерандардың арасында бірлікке қол жеткізуге ұмтылды. Август Германияның 30-ға жуық аймағы, мемлекеті және қаласы қол қойған, әртүрлі лютерандық сенімдерді қамтитын Конкордия кітабының жариялануына жеке демеушілік етті, оған 8100-ден астам дін қызметкерлері мен профессорлар қол қойды. Бұл қатаң лютерандық бағыт Саксонияның барлық тұрғындары үшін міндетті деп жарияланды және көптеген адамдар елден қуылды. Алайда, Саксониядағы осы өзгерістер Августың империялық мәселелерге деген көзқарасына ешқандай әсер етпеді. 1576 жылы ол Осман империясына қарсы соғыс үшін протестант князьдерінің қаржылай көмек беру туралы ұсынысына, шіркеулік резервация туралы ережені жою шартымен қарсылық көрсетті және Габсбургтерді қолдауын жалғастырды.
The hostility between the Albertines and the Ernestines gave Augustus serious trouble. A preacher named Matthias Flacius held an influential position in ducal Saxony, and taught a form of Lutheranism different from that taught in the Electorate of Saxony. This breach was widened when Flacius began to make personal attacks on Augustus, to prophesy his speedy downfall, and to incite Duke John Frederick to make an effort to recover his rightful position. Associated with Flacius was a knight, Wilhelm von Grumbach, who, not satisfied with words only, made inroads into the Electorate of Saxony and sought the aid of foreign powers in his plan to depose Augustus. After some delay Grumbach and his protector, John Frederick, were placed under the imperial ban, and Augustus was entrusted with its execution. His campaign in 1567 was short and successful. John Frederick surrendered, and passed his time in prison until his death in 1595; Grumbach was taken and executed; and the position of the elector was made quite secure. The form of Lutheranism taught in the Electorate of Saxony was that of Melanchthon, and many of its teachers and adherents, such as Caspar Peucer and Johann Stössel, afterwards called Crypto Calvinists, were favoured by the elector. The Crypto Calvinists were confident that they would be able to bring Augustus over to their Calvinizing positions by convincing Augustus that they were in fact merely loyal Lutherans, when in fact they were working to introduce Calvinist views of the Lord's Supper, and the doctrine of predestination at the University of Wittenberg. Augustus at first was deceived. Spurred on by his wife the matter reached a climax in 1574, when letters were discovered, which, while revealing a hope to bring over Augustus to Calvinism, cast some aspersions upon the elector and his wife. Augustus ordered the leaders of the Crypto Calvinists to be seized, and they were tortured and imprisoned. He restored genuine Lutheranism to Saxony and began to work on a way to bring unity among Lutherans by commencing a process that would lead to the publication, in 1580, of the Lutheran Book of Concord. Augustus personally sponsored the publication of the Book of Concord, a book containing the various Lutheran Confessions of faith, which was signed by over 8,100 ministers and professors and nearly 30 territories, states and cities in Germany. This strict form of Lutheranism was declared binding upon all the inhabitants of Saxony, and many persons were banished from the country. The change in Saxony, however, made no difference to the attitude of Augustus on imperial questions. In 1576 he opposed the proposal of the Protestant princes to make a grant for the War against the Ottoman Empire conditional upon the abolition of the clause concerning ecclesiastical reservation, and he continued to support the Habsburgs.
Аумақтық кеңейту
Сайлаушының көп уақыты өзінің территориясын кеңейтуге жұмсалды. 1573 жылы ол Саксония герцогы Иоганн Вильгельмнің екі ұлының қамқоршысы атанды, және осы мәртебесі арқасында Геннеберг графтығының бір бөлігін Саксония электоратына қосып алды. Оның қаржылық мүмкіндіктері көршілерінің жағдайының нашарлығын пайдаланып, Вогтланд пен Мансфельд графтықтарын иеленуге мүмкіндік берді. 1555 жылы ол өзінің сенімді адамының біреуін Мейссен епископтығына тағайындады, 1561 жылы ұлы Александрдың Мерзебург епископы, ал үш жылдан кейін Наумбург епископы болып сайлануын қамтамасыз етті. Осы хан 1565 жылы қайтыс болғанда, бұл епископтықтар Августың тікелей басқаруына көшті.
Much of the elector's time was devoted to extending his territories. In 1573 he became guardian to the two sons of John William, duke of Saxe Weimar, and in this capacity was able to add part of the County of Henneberg to the Electorate of Saxony. His command of money enabled him to take advantage of the poverty of his neighbours, and in this way he secured Vogtland and the County of Mansfeld. In 1555 he had appointed one of his nominees to the bishopric of Meissen, in 1561 he had secured the election of his son Alexander as bishop of Merseburg, and three years later as bishop of Naumburg; and when this prince died in 1565 these bishoprics came under the direct rule of Augustus.
Екінші неке және қайтыс болу
1585 жылы 1 қазанда сайлаушы әйел Анна қайтыс болды. Үш айдан соң, 1586 жылы 3 қаңтарда Дессау қаласында Август Анхальт князі Иоахим Эрнесттің қызы Агнес Хедвигке екінші рет үйленді. Келіншектің жасы 13-ке ғана толған еді, ал күйеуіне шамамен 60 жас болды. Август жаңа үйленгеннен кейін бір ай өткен соң қайтыс етті және Фрайберг соборында жерленді. Оның жалғыз тірі қалған ұлы Кристиан I оның мұрагері болды.
On 1 October 1585 the Electress Anna died. Three months later, on 3 January 1586, in the city of Dessau, Augustus married secondly with Agnes Hedwig, a daughter of Joachim Ernest, Prince of Anhalt. The bride was only 13 years; the groom, almost 60. August died one month after his new marriage, and was buried at Freiberg Cathedral. His only surviving son, Christian I, was his successor.
Жазушылық және жинақтар
Август "Кунстильдік жеміс және бақша кішкентай кітабы" ("Künstlich Obstund Gartenbüchlein") атты ауыл шаруашылығы туралы шағын еңбек жазды. Ол түрлі мұражай коллекцияларымен, оның ішінде Солтүстік Еуропадағы ең көрнекті қару-жарақтар жинағы, картиналар және кең құрал-саймандар жинағымен танымал болды. 1560 жылы ол қазіргі Мемлекеттік жинақтардың іргесін қалаған Дрезден Кунсткамерін құрды. Оның мүліктерінің бірі, "Механикалық галеон" деп аталатын автоматты сағат қазір Британ мұражайында сақталуда. Бұл үстелдік әшекей музыка ойнатып, уақытты көрсетіп, Август пен басқа алты сайлаушының Рим императорының алдынан шеру өткізгенін бейнеледі.
Augustus wrote a small work on agriculture entitled Künstlich Obstund Gartenbüchlein. He was famous for his various museum collections, including the finest collection of arms and weapons in Northern Europe, paintings, and an extensive collection of tools. In 1560 he founded the Dresden Kunstkammer, the predecessor of the present day State Collections. One of his possessions, a clockwork automaton called the Mechanical Galleon is now in the British Museum. This table decoration played music, told the time and showed Augustus and the other six electors parading before the Roman Emperor.