Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Атақты адамдардың өмірбаянын жазушылар – атақты тұлғалардың өмірі туралы сенсациялық кітаптар жазуға маманданған авторлар. Тарихи тұрғыдан алғанда, өмірбаяндар маңызды тұлғаларға арналған әдеби туындыларды жазумен немесе тірі адамның немесе қайтыс болған жағдайда, оның мұрагерлерімен ресми тапсырыс бойынша сол адамның өмірбаянын жазумен шектелген. Соңғы жылдары "атақтылардың өмірбаянын жазушы" термині пайда болды. ForeWord Magazine журналында: "Әдеби өмірбаян жазушы мен атақтылардың өмірбаянын жазушы болады" делінген. Көңіл көтеру мақсатында жазылған атақтылардың өмірбаяндары, әдеби өмірбаянға қарағанда зерттеулердің көлемі шектеулі болғандықтан, көбінесе "жылдам" өмірбаян деп аталады. Атақты тұлғалар туралы кітаптар көп жылдар бойы жарық көрген, бірақ жеке компьютердің (PC) пайда болуы жазу және редакциялау шығындарын едәуір төмендетті. Интернетпен бірігіп, мол ақпарат көздерін және оңай байланыс мүмкіндігін ұсынып, компьютер 1990-жылдардың басында атақтылар туралы кітаптардың өркендеуіне әкелді. Осы технологиялық құралдардың арқасында, атақтылар туралы алғашқы жазушылардың бірі, мысалы, Фред Лоуренс Гюйлс, 1969 жылы "Норма Джин; Мэрилин Монроның өмірі" кітабын жазып, кітап шығару көлемін едәуір арттыра алды, ал кейбір жаңа атақтылардың өмірбаянын жазушылар жыл сайын бір кітап жарыққа шығарады. Атақтылардың өмірбаяндары ірі баспа үйлермен қатар, шағын мамандандырылған баспалар арқылы да, кейде жекелеген баспа белгілері арқылы жарияланады. Бұл өте пайдалы қосымша сала болуы мүмкін, ал кейбір шағын баспа үйлер үшін бұл өте бәсекелестікке толы кітап нарығында оларды сақтап тұратын маңызды қосымша кіріс көзі болып табылады. Мысалы, ECW Press сияқты шағын баспалар "қазіргі ең танымал рок жұлдыздарының, жазушылардың, суретшілердің және теледидар тұлғаларының өмірбаяндарын" жариялаймыз деп жарнамалайды.
Celebrity biographers are authors who specialize in writing sensationalized books about the lives of celebrities. Historically, biographers have been limited to those who specialized in literary works on important personalities or those officially commissioned by a living person or if deceased, by the estate to provide a biography of that person. In recent years, the term "celebrity biographer" has come into existence. ForeWord Magazine notes that "There is the literary biographer and the celebrity biographer." Designed to be entertainment, books by celebrity biographers are often referred to as "quickie" biographies due to the limited amount of research done vis à vis that of a literary biographer. Books about celebrities have existed for many years but the advent of the personal computer (PC) reduced writing and editing costs substantially. Combined with the Internet, that provided massive sources and easy contact, the PC created an explosion of celebrity books beginning in the early 1990s. Because of these technological tools, early writers on celebrities such as Fred Lawrence Guiles who wrote Norma Jean; the life of Marilyn Monroe in 1969 were able to substantially increase their book output while some newer celebrity biographers produce a book almost on an annual basis. Celebrity biographies are published by small specialty publishers as well as major publishing houses, sometimes through an imprint. It can be a very profitable sideline and for some small publishing houses it is an important supplemental source of revenue that keeps them afloat in the highly competitive book market. This is the case for small presses such as ECW Press who advertise that they publish "biographies of today's best known rock stars, writers, artists, and television personalities."
Құқықтық іс-қимылдар
1990 жылдардың ортасына қарай, атақты адамдардың өмірбаянын жазу саласындағы қатал бәсекелестік күшейді, осының нәтижесінде одан да сенсациялық мәлімдемелер пайда болды. АҚШ және басқа елдердің заңдары қайтыс болған адам туралы жазылған немесе айтылған жалаға қатысты сот процесіне жол бермейді, ал кейбір атақты адамдардың өмірбаянын жазушылар осы мүмкіндікті пайдаланып, күмәнді мәлімдемелер жасады. Көрер көзге айқын жағдайларда, Publishers Weekly сияқты беделді кітап сыншылары оқырмандарға ескерту жасап, тақырыптарының "заңдық мақсаттар үшін ыңғайлы түрде қайтыс болғанын" атап көрсетті. Осының салдарынан бірқатар сот ісі туды. Дегенмен, тірі адамдар үшін, егер кітаптағы кейіпкер өзінің беделіне қасақана нұқсан келтірілгенін есептесе, соттар араласып, қатыса алады. Осындай жағдай Патрик МакГиллиганның "Клинт: Өмір және аңыз" атты рұқсатсыз өмірбаянымен байланысты болды. Алғаш рет Ұлыбританияда, содан кейін 2002 жылы АҚШ-та St. Martin's Press баспасында жарық көрді. Иствуд Калифорния штатының Сан-Хосе қаласындағы АҚШ аудандық сотына автор мен баспагерге қарсы 10 миллион долларлық жала жабу ісін қозғады, кітаптың жалған және қорлаушы мәлімдемелерге толы екенін, ал автордың негізгі дереккөздерінің бірі ең болмағанда күмәнді екенін мәлімдеді. Жауап ретінде МакГиллиган, Джеймс Кагни, Джек Николсон және Фриц Ланг сияқты киножұлдыздардың рұқсатсыз өмірбаянын жазған болатын, Associated Press агенттігіне "Ол (Иствуд) діни сеніммен адамдарды сотқа береді" және "Ол қарсылықты басуды мансабына айналдырды" деді. Алайда, МакГиллиган мен St. Martin's Press Иствудтың жала жабу талабын соттан тыс келісіммен шешті және Иствуд ұсынған өзгерістерді кітапқа енгізуге, сондай-ақ болашақ басылымдардағы белгілі бір мәлімдемелерді алып тастауға келісті. Басқа жағдайларда, мысалы, белгілі биограф Клифф Гудвиннің "Кэтрин Зета-Джонс: Өмірбаяны" атты кітабы Virgin Books компаниясымен 2003 жылдың желтоқсанында шығуына бірнеше апта қалғанда тоқтатылды. Гудвин бұрын Кэтрин Зета-Джонс туралы негізсіз мәлімдемелер жасаған еді, ал оның заңгерлері автор мен баспагерге кітап жарияланған жағдайда заңдық шаралар қолданылатынын ескертті.
By the mid 1990s, fierce competition in the celebrity biography field developed that brought even more sensationalist claims. Statutes in the United States and other countries prohibit libel lawsuits for anything written or said about a deceased person and some celebrity biographers have taken advantage of this to make questionable assertions. In certain egregious cases, respected book reviewers such as Publishers Weekly have gone out of their way to caution readers by noting that the subjects are "conveniently for legal purposes, are deceased." a number of which led to lawsuits. However, for living people, the courts can and have become involved when the subject of a book believes their character has been deliberately harmed. Such was the case with the unauthorized biography Clint: The Life and Legend by Patrick McGilligan. First published in the UK and then in the United States in 2002 by St. Martin's Press. Eastwood filed a $10 million libel action in U. S. District Court in San Jose, California against the author and publisher, claiming the book was riddled with fabrications and insulting statements and that at least one of the author's primary sources was dubious at best. In response, McGilligan, who had written unauthorized biographies on film personalities James Cagney, Jack Nicholson, and Fritz Lang, told the Associated Press that "He (Eastwood) has sued people religiously" and "He's made a career of suppressing dissidence." However, McGilligan and St. Martin's Press settled Eastwood's libel claim out of court and agreed to make changes to the book prescribed by Eastwood and agreed to remove certain claims in all future printings. In other cases such as that of celebrity biographer Cliff Goodwin, his book titled "Catherine Zeta Jones: The Biography" was canceled by Virgin Books just a few weeks before its December 2003 scheduled release. Goodwin had previously made unsubstantiated claims about Catherine Zeta Jones and her legal counsel notified the author and publisher that legal action would be instituted if the book was published.