Кіріспе

Сербиялық музыка фестивалі Beovizija 2003 жылы құрылған. 2007 жылдан бастап ол Сербияны «Евровидение» ән байқауында өкілдік ету үшін ұлттық іріктеуге айналды. Beovizija әр жыл сайын RTS1 телеарнасы, Босниядағы RTRS телеарнасы және 2008 жылдан бастап Eurovision.tv және RTS SAT арналарында тікелей эфирде көрсетілді. Фестиваль ақпан және наурыз айларында Белградтағы «Сава орталығында», ал 2019 және 2020 жылдары RTS студияларында өтті. Байқау 2004 жылы басталды және жыл сайын Сербиядағы ең танымал ойын-сауық шараларының біріне айналды. 2009 жылдың желтоқсанында RTS «Евровидениеге» қатысушыны іріктеу тәсілін өзгертетінін және осыған байланысты Beovizija фестивалін тоқтатуға шешім қабылдағанын хабарлады. Бірақ 2018 жылдың 19 қаңтарында RTS Beovizija фестивалінің 2018 жылғы «Евровидение» ән байқауына қатысу үшін ұлттық іріктеу ретінде қайта жанданатынын растады және ол 2020 жылға дейін қолданылды. 2021 жылы өткізілмегеннен кейін, 2022 жылы «Евровидениемен» байланысы жоқ ән байқауы ретінде өткізу жоспарланған, бірақ ол кейіннен жойылды.

Тарих

Сербия мен Черногория 2003 жылы 11 жылдық үзілістен кейін алғаш рет «Евровидение» ән байқауына қатысуға жоспарланған. Бұл үзіліске бұрынғы Югославиядағы соғыстар себеп болды, соңғы рет Сербия мен Черногория 1992 жылы қатысқан. Алайда, EBU көптеген елдің осы жылы қатысуға ниеттенгенін хабарлады, сондықтан кейбіреулері қатысудан шығуы керек болды. Сербия мен Черногория (сол кезде бір ел ретінде қатысқан) олардың қатарында болды. Осының салдарынан, Сербия мен Черногория келесі жылы қатысты. Бастапқыда фестиваль 2004 жылы басталуы және елдің «Евровидениеге» іріктеуі болуы тиіс еді. Бірақ кейін Черногория радио-телевидениесі Еуропалық шараға елдің өкілін анықтау үшін біріккен фестиваль өткізуге ниет білдірді. Шешім бойынша, «Беовизия» Сербияның жартылай финалы, ал «Монтевизия» (Подгорицада өткізілді) Черногорияның жартылай финалы болды. Екі жартылай финалдың үздік өнерпаздары «Еуропа/Еуропесма» атымен біріккен финалдық шоуда бақ сынасты. Алғашқы «Беовизия» Сербия мен Черногория «Евровидениеге» қатысудан бір жыл бұрын өткізілді және ол Сербия музыка индустриясының марапаттау кеші болды. 2003 және 2004 жылдары 28 ән қатысты, ал 2005 және 2006 жылдары 25 әнге қатысуға рұқсат берілді. 2004-2006 жылдары 8 қазылар алқасы болды, 2007 жылдан бастап жартылай финал мен финал кешінде тек 3 қазылар алқасы жұмыс істеді, ал 2018 жылдан бастап әр шоуда 5 қазылар алқасы дауыс береді. 2004-2006 жылдары әрбір қазылар алқасы 12, 10, 8, 7 және 1 ұпайдан берді, ал теледауыс беру 9 ұпайды қосты. 2007 жылдан бүгінгі күнге дейін барлық қазылар алқасының дауыстары бірыңғай ұпайлар жиынтығына айналдырылады, ал теледауыс беру қосымша ұпайлар береді, бұл 50% қазылар алқасы және 50% теледауыс беру жүйесін құрайды. 2006 жылы Сербия мен Черногория референдумнан кейін бейбіт түрде бөлінді. Сербия тәуелсіз мемлекетке айналды, осылайша «Беовизия» «Евровидение» ән байқауының ұлттық іріктеуіне айналды. Ел 2007 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін алғаш рет қатысты. Сербияның өкілі Мария Шерифович сол жылы «Евровидениеде» жеңіске жетті. «Беовизия» ақпан айында екі кешкі шоуда өтті. Жартылай финалда 20 ән орындалды. Финалға өтетін 10 үздік әнді анықтау үшін халық пен қазылар алқасының дауысы біріктірілді. «Беовизия» жеңімпазы да осылай анықталды. Сербия музыка индустриясының марапаттары «Беовизияның» соңғы кешінде табыс етілді. 2018 жылы бір ғана шоу өтті. 2019 жылдан бастап «Беовизия» үш кешкі шоуда (екі жартылай финал және финал) өтеді, әр кеште 12 өнерпаз өнер көрсетеді. Әр жартылай финалдан 6 өнерпаз, яғни барлығы 12 финалист іріктеледі. 2008 жылы жартылай финал 19 ақпан күні, ал финал бір күннен кейін өтуі жоспарланған. Алайда, Косовоның тәуелсіздік жариялауына байланысты фестиваль 9 наурызға дейін кейінге шегерілді, онда жартылай финал және 10 наурызда финал өтті. 2009 жылдың желтоқсанында RTS «Евровидениеге» қатысу үшін өкілді іріктеу әдісін өзгертетінін және «Беовизияны» тоқтатуға шешім қабылдағанын хабарлады.

Формат

2004 жылдан бастап конкурстың негізгі форматы шамамен жиырма әншіден тұрды. Әрбір әнші өзінің әнін бір рет орындайтын. Одан кейін он минуттық үзіліс кезеңінде көрермендер сүйікті әндеріне SMS жолдауға және телефон арқылы дауыс беруге шақырылатын. Халықтың дауысы арнайы төрешілер алқасының дауысымен біріктірілетін. Конкурста ең көп дауыс жинаған әнші жеңіске жететін. 2007 жылы шоу форматы өзгерді. «Беовизия» екі күнге созылды. Бірінші күні жиырма әнші екі күннен кейін өтетін «Беовизия» финалына үміттенеді. Халық пен төрешілер алқасының біріктірілген дауысы бойынша ең көп дауыс жинаған он әнші финалға өтетін. «Беовизия» финалында олар тағы да өз әндерін орындайды. Одан кейін он минуттық үзіліс кезеңінде көрермендер сүйікті әндеріне SMS жолдауға және телефон арқылы дауыс беруге шақырылатын. Үзіліс кезінде Сербияның музыка индустриясының сыйлықтары табыс етілетін. Содан кейін халықтың және төрешілер алқасының дауыс беруінің нәтижелері жария етілетін. Ең көп ұпай жинаған әнші конкурста жеңіске жетеді және Сербияны «Евровидение» ән байқауында өкілдік етеді. 2007, 2008 және 2009 жылдары Босния және Герцеговина, Хорватия, Солтүстік Македония, Черногория және Словения елдерінен таңдалған әншілер сол жылғы «Евровидение» ән байқауында елдерін ұсыну үшін «Беовизия» сахнасында өнер көрсетеді. Барлық орындаушылар көрермендер тарапынан жылы қарсы алынды.