Кіріспе
Манга, японияда жасалған көп панельді суреттер түріндегі баяндамалық мультфильмдер мағынасында, 19 ғасырдың соңында жапондық басылымдарда пайда болған еуроамерикандық стильдегі мультфильмдерден бастау алды. Манганың тілдік көпіршелерге негізделген комикс түрі 1920 жылдары американдық комикстердің аудармаларынан пайда болды; мұндай манганың алғашқы мысалдары солдан оңға қарай оқылды, ал 1945 жылға дейінгі ең ұзақ манга – американдық комикстің жапон тіліне аудармасы. Манга термині алғаш рет 18 ғасырдың соңында қолданыла бастады, бірақ ол 1890 жылдары мультфильмдердің әртүрлі түрлерін білдіре бастады және 1920 жылға дейін кеңінен таралған сөз болды. Манга тарихын зерттеген тарихшылар мен жазушылар қазіргі манганы қалыптастырған екі кең және толықтыратын процесті сипаттады. Олардың пікірлері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі мәдени және тарихи оқиғалардың рөліне, соғысқа дейінгі, Мэйдзи және Мэйдзиге дейінгі жапон мәдениеті мен өнерінің рөліне қатысты ерекшеленеді. Фредерик Л. Шодт, Кинко Ито және Адам Л. Керн сияқты басқа жазушылардың пікірінше, соңғы үш дәуірді қоса алғанда, жапон мәдени және эстетикалық дәстүрлерінің сабақтастығы маңызды. Шарон Кинселланың айтуынша, жапон баспа индустриясының өркендеуі тұтынушыға бағытталған қоғам құруға көмектесті, онда Коданша сияқты ірі баспагерлер танымал талғамдарды қалыптастыра алды. Эдо дәуірінде (1603–1867) тағы бір сурет кітабы, Тоба Эхон, манга тұжырымын қалыптастырды. Бұл сөз алғаш рет 18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында Санто Кёденнің сурет кітабы «Шиджи но юкикай» (1798) және Аикава Минваның «Манга хякүдзё» (1814) сияқты еңбектердің жариялануымен кеңінен қолданыла бастады; сонымен қатар, атақты укиё-э суретшісі Хокусайдың (1760–1849) эскиздер кітабынан алынған түрлі суреттерді қамтитын «Хокусай Манга» кітаптары (1814–1834) да бар. Кітазава Ракутен (1876–1955) манга сөзін қазіргі мағынасында қолданған алғашқы суретші болды. 19 ғасырдың бірінші жартысындағы тағы бір мысал – 1820 мен 1837 жылдар аралығында осы сияқты бірнеше кітапты суреттеген суретші Хиросиге баспалары бар «Деходай мучарон» (1822) болуы мүмкін. Жазушылар манга тарихында жапон мәдени және эстетикалық дәстүрлерінің сабақтастығын маңызды фактор ретінде атап көрсетеді. Олардың қатарында Фредерик Л. Шодт, Кинко Ито, Адам Л. Керн және Эрик Питер Нэш бар. Шодт 13 ғасырдағы «Чёдзю джинбуцу гига» сияқты суреттелген орамалардың болғанын айтады, олар әзіл-қалжың мен тапқырлықпен оқиғаларды тізбектелген суреттер арқылы баяндаған. «Чёдзю джинбуцу гига» немесе «Шигисан Энги Эмаки» алғашқы манга болды ма деген даулар бар болғанымен, екі орама да бір уақыт аралығында жасалған. Алайда, басқалар, мысалы, Studio Ghibli-нің негізін қалаушы және режиссері Исао Такахата, бұл орамалар мен қазіргі манга арасында байланыс жоқ деп санайды. Шодт пен Нэш көшедегі көрермендерге оқиғаларды айтып жатқанда, көшпелі суретшілер жарық қорапта суреттерді көрсеткен көше театрының түрі – камишибайдың маңызды рөлін көрсетеді. Ито манганың тарихи тамырын Мэйдзиге дейінгі өнермен эстетикалық сабақтастықта көреді, бірақ оның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тарихы тұтынушылардың жаңадан дамып келе жатқан манга дәстүрінің бай бейнесі мен баяндауына деген құлшынысынан туындағанын санайды. Ол бұл дәстүрдің жаңа жанрлар мен нарықтарды қалай дамытып келе жатқанын, мысалы, 1960 жылдардың соңындағы қыздар мангасы (сёдзё) және 1980 жылдардағы әйелдер комикстері (редису) үшін қалай дамығанын сипаттайды. Керн 18 ғасырдың соңындағы кибёси сурет кітаптары әлемдегі алғашқы комикстер болған деуге болады деп болжайды. 19 ғасырдың соңында Батыс елдеріне көшіп кеткен шетелдіктерге арналған суретті журналдар Жапонияға батыс стиліндегі сатиралық мультфильмдерді әкелгенде, батыс және жапон стильдеріндегі жаңа басылымдар танымал болды. 1900 жылы Ракутеннің «Jiji Manga» журналы «Jiji Shinpō» газетінде жарық көрді – бұл манга сөзінің қазіргі мағынада алғаш рет қолданылуы және 1902 жылы ол алғашқы заманауи жапон комикс-полиграфиясын бастады. 1930 жылдары комикстер үлкен таралымдағы ай сайынғы қыздар мен ұлдар журналдарында серияландырылып, қатты қапталған томдарға жиналды. Сол сияқты, жазушы Чарльз Широ Иноуэ манганы сурет пен сөзге негізделген элементтердің қоспасы ретінде қарастырады, олардың әрқайсысы Жапонияның одақтардан бұрынғы тарихында болған. Оның пікірінше, жапон суретке негізделген, немесе «пиктоцентрлік» өнері, ақыр соңында, Қытайдың графикалық өнерімен байланысының ұзақ тарихынан туындайды; ал сөзге негізделген, немесе «логоцентрлік» өнер, мысалы, роман, Мэйдзи және соғысқа дейінгі жапон ұлтшылдығының әлеуметтік және экономикалық қажеттіліктерімен ынталандырылды, олардың мақсаты – ортақ жазу тілімен біріктірілген халық. Олардың екеуі де Иноуэ мангадағы симбиоз ретінде көреді. Мангамен байланысты кең көздердің тамыры 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында жарық көрген шёдзё журналдарындағы суреттерге дейін жетеді (мысалы, «Шёджо Гахо»). Бұл стильмен байланысты ең танымал суретшілер Юмэдзи Такэхиса және Дзюнъити Накахара болды, олар 20 ғасырдың басында қуыршақ жасаушы ретіндегі жұмысының ықпалымен әйел персонаждарды үлкен көздерімен жиі суреттеді. Бұл ерте мангаға, әсіресе шёдзёға, үлкен әсер етті, бұл Макото Такахаси және Риёко Икеда сияқты ықпалды манга суретшілерінің жұмыстарында көрінеді. Алайда, басқа жазушылар (мысалы, Такаси Мураками) Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі оқиғаларға баса назар аударды. Мураками Жапонияның капитуляциясы мен Хиросима мен Нагасакиге жасалған атомдық бомбалаудың жапондық өнер психокасында ұзаққа созылатын жаралар қалдырғанын, бұл өнер бұрынғы күшін жоғалтып, зиянсыз және сүйкімді (каваи) бейнелерде тыныс тапқанын айтады. Алайда, Такаяуми Тацуми Тынық мұхиты арқылы экономикалық және мәдени транснационализмнің ерекше рөлін көрсетеді, ол заманауи және ортақ халықаралық жастар мәдениетін қалыптастырды, оның құрамына мультфильмдер, кино, теледидар, музыка және басқа да танымал өнер түрлері кірді, бұл Тацуми үшін қазіргі манганың дамыған ошағы болды, мысалы, Норакуро. Мураками мен Тацуми үшін транснационализм (немесе жаһандану) бір ұлттан екінші ұлтқа мәдени және субмәдени материалдың ағынына қатысты. Мысалы, АҚШ-тан Жапонияға хип-хоп мәдениетінің таралуы. Профессор Венди Сиуи Вонг да манганың жақындағы тарихында транснационализмнің маңызды рөлін көрсетеді. Осылайша, бұл ғалымдар манга тарихын эстетикалық және мәдени өткенмен байланыс және үзіліс арасындағы, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі инновациялармен және транснационализммен өзара әрекеттесетін процесс ретінде қарастырады.
Manga, in the sense of narrative multi panel cartoons made in Japan, originated from Euro American style cartoons featured in late 19th century Japanese publications. The form of manga as speech balloon based comics more specifically originated from translations of American comic strips in the 1920s; several early examples of such manga read left to right, with the longest running pre 1945 manga being the Japanese translation of the American comic strip Bringing Up Father. The term manga first came into usage in the late 18th century, though it only came to refer to various forms of cartooning in the 1890s and did not become a common word until around 1920. Historians and writers on manga history have described two broad and complementary processes shaping modern manga. Their views differ in the relative importance they attribute to the role of cultural and historical events following World War II versus the role of pre war, Meiji, and pre Meiji Japanese culture and art. One view, represented by other writers such as Frederik L. Schodt, Kinko Ito, and Adam L. Kern, stresses continuity of Japanese cultural and aesthetic traditions, including the latter three eras; According to Sharon Kinsella, the booming Japanese publishing industry helped create a consumer oriented society in which publishing giants like Kodansha could shape popular tastes. During the Edo period (1603–1867), another book of drawings, Toba Ehon, embedded the concept of manga. The word first came into common usage in the late 18th and early 19th centuries, with the publication of such works as Santō Kyōden's picturebook Shiji no yukikai (1798), and Aikawa Minwa's Manga hyakujo (1814); this also includes the celebrated Hokusai Manga books (1814–1834) which contain assorted drawings from the sketchbooks of the famous ukiyo e artist Hokusai (1760–1849). Kitazawa Rakuten (1876–1955) was the first artist to use the word manga in the modern sense. Another example in the first half of the 19th century is speculated to be Dehōdai mucharon (1822) with prints from the artist Hiroshige, who illustrated several books of this kind between 1820 and 1837. Writers stress continuity of Japanese cultural and aesthetic traditions as central to the history of manga. They include Frederik L. Schodt, Kinko Ito, Adam L. Kern, and Eric Peter Nash. Schodt points to the existence in the 13th century of illustrated picture scrolls like Chōjū jinbutsu giga that told stories in sequential images with humor and wit. While there are disputes over whether Chōjū jinbutsu giga or Shigisan Engi Emaki was the first manga, both scrolls date back to the same time period. However, others like Isao Takahata, Studio Ghibli co founder and director, contend there is no linkage between the scrolls and modern manga. Schodt and Nash see a particularly significant role for kamishibai, a form of street theater where itinerant artists display pictures in a lightbox while narrating the story to audiences in the street. Ito also roots manga historically in aesthetic continuity with pre Meiji art, but sees its post WWII history as driven in part by consumer enthusiasm for the rich imagery and narrative of the newly developing manga tradition. She describes how this tradition has steadily produced new genres and markets, e. g., for girls' (shōjo) manga in the late 1960s and for ladies' comics (redisu) in the 1980s. Kern has suggested that kibyōshi, picture books from the late 18th century, may have been the world's first comic books. As illustrated magazines for Western expatriates introduced Western style satirical cartoons to Japan in the late 19th century, new publications in both the Western and Japanese styles became popular. At the end of the 1890s, American style newspaper comic supplements began to appear in Japan, as well as some American comic strips. 1900 saw the debut of Rakuten's Jiji Manga in the Jiji Shinpō newspaper—the first use of the word manga in its modern sense, and where, in 1902, he began the first modern Japanese comic strip. By the 1930s, comic strips were serialized in large circulation monthly girls' and boys' magazine and collected into hardback volumes. Similarly, writer Charles Shirō Inoue sees manga as a mixture of image and word centered elements, each pre dating the Allied occupation of Japan. In his view, Japanese image centered, or "pictocentric," art ultimately derives from Japan's long history of engagement with Chinese graphic art; whereas word centered, or "logocentric," art, like the novel, was stimulated by social and economic needs of Meiji and pre war Japanese nationalism for a populace unified by a common written language. Both fuse in what Inoue sees as a symbiosis in manga. The roots of the wide eyed look commonly associated with manga date back to the illustrations of shōjo magazines published during the late 19th to early 20th centuries (for example, Shōjo Gahō). The most popular illustrators associated with this style at the time were Yumeji Takehisa and Jun'ichi Nakahara, who, influenced by his work as a doll creator, frequently drew female characters with big eyes in the early 20th century. This had a significant influence on early manga, particularly shōjo, evident in the work of influential manga artists such as Macoto Takahashi and Riyoko Ikeda. However, other writers (for one, Takashi Murakami) have stressed events after WWII. Murakami sees Japan's surrender and the atomic bombing of Hiroshima and Nagasaki as having created long lasting scars on the Japanese artistic psyche, which, in this view, lost its previously virile confidence in itself and sought solace in harmless and cute (kawaii) images. However, Takayumi Tatsumi sees a special role for a transpacific economic and cultural transnationalism that created a postmodern and shared international youth culture of cartooning, film, television, music, and related popular arts, which was, for Tatsumi, the crucible in which modern manga have developed, an example being Norakuro. For Murakami and Tatsumi, transnationalism (or globalization) refers specifically to the flow of cultural and subcultural material from one nation to another. Another example is the transfer of hip hop culture from the US to Japan. Professor Wendy Siuyi Wong also sees a major role for transnationalism in the recent history of manga. Thus, these scholars see the history of manga as involving historical continuities and discontinuities between the aesthetic and cultural past as it interacts with post WWII innovation and transnationalism.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Жапон суретшілері кейіннен өзінің стилін оккупация кезінде (1945-1952 жж.) және оккупациядан кейінгі жылдары (1952-1972 жж.) өмірге әкелді. Бұрынғы әскери және ультраұлттық Жапония саяси және экономикалық инфрақұрылымын қайта құрып жатқан кезде. Одақтас оккупациялық цензура саясаты соғысты және жапон милитаризмін дәріптеген өнер мен жазуға тыйым салғанмен, бұл саясат манга сияқты басқа материалдардың жариялануына кедергі келтірмеді. Сонымен қатар, 1947 жылғы Жапон Конституциясының 21-бабы цензураның барлық түрлерін тыйымдады, бұл көркем шығармашылықтың өсуіне әкелді. Тезука Астро Бойдың соншалықты дамыған әлеуметтік санасының себебін және оны осылай терең сезімтал ететін роботтық бағдарламалаудың қандай түрін ешқашан түсіндірген жоқ. Сазаэ әлемге қуанышпен қарсы тұрады, психолог Хаяо Кавай оны "төзімді әйел" деп атайды. "Сазаэ сан" келесі жарты ғасырда 62 миллионнан астам дана сатылды. Тезука мен Хасегава екеуі де стильдік жаңашылдар болды. Тезуканың "кинографиялық" техникасында кадрлар, әрекеттің егжей-тегжейін ашатын, баяу қозғалысқа жақындаған және қашықтықтан жақынға дейін жылдам зумдау сияқты, кинотасма сияқты болады. 1950-1960 жылдары Жапонияда манганың екі негізгі маркетингтік жанрының қалыптасуымен манганың аудиториясы артты: жігіттерге арналған shōnen манга және қыздарға арналған shōjo манга. 1969 жылға дейін shōjo мангасын көбінесе жас әйел оқырмандар үшін ересектер салған. Осы кезеңдегі қыздарға арналған екі өте танымал және ықпалды манга авторы – Тезуканың 1953-1956 жылдардағы "Рибон но Киши" (Принцесса Найт) және Мицутеру Йокояманың 1966 жылғы "Махоцукай Сари" (Салли – сиқыршы). "Рибон но Киши" еркек және әйел жандарымен дүниеге келген қиял патшалығындағы Сапфир ханшайымының оқиғаларын баяндайды, оның қандай да бір қатаң жыныстық рөлдерді бұзатын қылышпен шайқасулары мен махаббаттары. Ол сиқырлы елінен Жерге келіп, мектепке барады және достары мен сыныптастары үшін түрлі сиқырлы жақсылықтар жасайды. Йокояма АҚШ-тың "Бейіккен" телесериалынан әсер алды, бірақ Самантадан (Бейіккеннің басты кейіпкері, үйленген әйел және қызы бар) ерекшелік ететін Сари ересек өмірге қадам басқан жасөспірім қыз. "Салли – сиқыршы" mahō shōjo немесе "сыйлық қыз" манга жанрын құруға көмектесті (XXI ғасырдың басында танымал болды). Топқа Хагио Мото, Риёко Икеда, Юмико Осима, Кейко Такемия және Риёко Ямагиси кірді. Серияның соңында (алғашқыда 1972 жылдан 1973 жылға дейін көрсетілді) Оскар Бастилияға қарсы шабуылға басшылық еткен революционер ретінде қаза табады. Сол сияқты Мотоның еңбегі Жапонияның неоконфуциандық әйелдердің рөлдері мен қызметтеріне қойған шектеулерін сынға алды. Бұл әйелдер сондай-ақ өнер түрінің стильдік таңдауларын да жаңартты. Басты назар қаһарманның ішкі тәжірибелері мен сезімдеріне аударылғанда, shōjo манга – нәзік және күрделі дизайны бар "суретті өлеңдер", олар көбінесе панельдік шекараларды толық жою арқылы ұзақ, сюжеттік емес уақыт кеңістіктерін жасайды. Топтың осы әңгімелерге қосқан үлесі – күшті және тәуелсіз әйел кейіпкерлері, терең эмоционалдылық және күрделі дизайн – бүгінгі күнге дейін shōjo мангасының ерекшелігі болып табылады. Негізгі субжанрларға романтика, супергероиндер және "Ледис Комикс" (жапонша, redisu (レディース), redikomi (レディコミ) және josei (女性 じょせい)) жатады, олардың шекаралары кейде бір-бірінен және shōnen мангадан ажыратылмайды. Қазіргі заманғы shōjo манга романстарында махаббат – өзін-өзі танудың эмоционалды қарқынды баяндамаларына енгізілген негізгі тақырып. Жапон манга/аниме сыншысы Эри Изава романтиканы "эмоционалды, ұлы, эпикалық; батырлық, фантастикалық оқиғалар мен меланхолияның дәмін; қиялға толы махаббат, жеке күрес және мәңгілік сағыныш" бейнелейтін романтика деп анықтайды. Бұл романстар кейде жалған және шынайы махаббатты ажырата алатын, жыныстық қатынаспен күресуге және екіұшты әлемде өсіп-өнуге қабілетті ұзақ әңгімелер болып табылады; бұл тақырыптар әңгіменің кейінгі анимациялық нұсқаларына мұрагерлік етеді. Бұл "жасқа жету" немесе Bildungsroman тақырыптары shōjo және shōnen мангаларында кездеседі. Bildungsroman романында басты кейіпкер қиындықтар мен қақтығыстармен күресуі керек. және Фююми Сорионың "Марс" романы. Үлкен оқырмандарға арналған мысалдарға Мойоко Анноның "Бақытты мания", Яйои Огаваның "Біз сияқты босқындар" және Ай Язаваның "Нана" кітабы жатады. Басқа бір shōjo мангасында Bildungsroman повесі, жас қаһарман шетелдік орынға немесе уақытқа көшіріліп, онда ол жаңа адамдармен кездесіп, өзінің күшімен өмір сүруі керек (соның ішінде Мотоның "Олар он бір еді", Кёко Хикаваның "Алыстан келгендер", Ю Ватасэнің "Фүсиги Юги: Таинсты әлеуметтік ойын" және Be Papas-тың "S&M әлемі (Әлем мен үшін бар)"). Тағы бір сюжеттік құрал – ерекше немесе таңғажайып адамдар мен жаратылыстармен кездесу; мысалы, Нацуки Такаяның "Жеміс себеті" – АҚШ-тағы ең танымал shōjo мангаларының бірі, онда жетім қыз Тору аңдарға айнала алатын адамдармен толған орманда өмір сүруге мәжбүр болады. Бұл құрал Харако Ииданың "Жарты ай" романында да қолданылады, онда қаһарман Махиру табиғаттан тыс күштер тобымен кездеседі және оның өзінде де табиғаттан тыс тегі бар екенін біледі, ол жас тэнгү демонымен махаббатқа түскенде. Супергероиндермен shōjo манга неоконфуциандық әйелдердің әлсіздігі мен бағынуының нормаларынан бұрылып, жаңаруын жалғастырды. Бұл комбинация өте табысты болды және "Sailor Moon" манга және аниме форматтарында халықаралық деңгейде танымал болды. Басқа мысал – CLAMP-тың "Magic Knight Rayearth", онда үш жас қаһарман – Хикару, Уми және Фуу – сиқырлы түрде Сефиро әлеміне көшіріліп, оны ішкі және сыртқы жаулардан қорғау үшін қаруланған сиқырлы жауынгерлерге айналады. Супергероиндер субжанры қыздардың бірлесіп жұмыс істейтін командалары (sentai) тұжырымын да кеңінен дамытты, оның ішінде "Sailor Moon" дағы "Sailor Senshi", "Magic Knight Rayearth" дағы Magic Knights және Мия Икумидің "Tokyo Mew Mew" дағы Mew Mew қыздары бар. Қазіргі уақытта супергероиндер сюжеттік үлгісі shōjo манга дәстүрінде кеңінен қолданылады және пародияланады (мысалы, Нао Язаваның "Wedding Peach" және Тамайо Акияманың "Hyper Rune"), сондай-ақ одан тысқары да (мысалы, Broccoli-дің "Galaxy Angel" сияқты bishōjo комедияларында). 1980-жылдардың ортасынан бастап, shōjo мангасын оқыған әйелдер ересек болғанда, суретшілер өз аудиториясына сәйкес келетін субжанрларды кеңейтті. Josei (сондай-ақ Redisu) мангасы shōjo мангасының сюжеттік стилистикасының көптеген ерекшеліктерін сақтайды, ерекшелігі – оның ересек әйелдер үшін (және олармен) жасалғандығында. Redisu мангасы мен өнері көбінесе (бірақ әрқашан емес) жыныстық сипаттамаға ие, бірақ мазмұны әдетте ләззат пен эротикалық қызығушылықты эмоционалды тәуекелмен байланыстыратын тақырыптық баяндамаларға енгізіледі. Масако Ватанабэнің "Kinpeibai" және Шунгику Учиданың еңбектері. Redisu мангасының бір субжанры әйелдер арасындағы эмоционалды және жыныстық қарым-қатынастарды (yuri) қарастырады, бұл Эрика Сакуразава, Эбине Ямажи және Чихо Сайто еңбектерінде көрінеді. Redisu мангасының басқа да субжанрлары дамыды, мысалы, сәс (oshare) мангасы, Ай Язаваның "Paradise Kiss" сияқты, және қорқынышты вампир готика мангасы, Мацури Хиноның "Vampire Knight", Каори Юкинің "Cain Saga" және Мицуказу Михараның "DOLL" сияқты, олар түрлі жолдармен көше сәнімен, костюмдік ойындармен ("cosplay"), J Pop музыкасымен және гот мәдениетімен өзара әрекеттеседі.
Шонен, сейнен және сейджин мангалары
Ерлер оқырмандарына арналған манганы әртүрлі сипаттамалармен сипаттауға болады. Бірі – мақсатты аудиториясының жасы бойынша жіктеу: 18 жасқа дейінгі ұлдар (shōnen манга) және 18-30 жас аралығындағы жас ерлер (seinen манга). Тағы бір тәсіл – мазмұны бойынша жіктеу, мысалы, ер адамдарға арналған, көбінесе ер қаһармандарды, комедиялық элементтерді, құрмет тақырыбын және кейде ашық секс сахналарын қамтитын шығармалар. Жапон тілінде "seinen" сөзінің екі мағынасын білдіру үшін әртүрлі канджи қолданылады: 青年 ("жас жігіт") және 成年 ("еңбекке қабілетті жас"). Соңғысы порнографиялық мангаға қатысты. Shōnen, seinen және seijin мангаларының көптеген ортақ белгілері бар. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін манганың алғашқы оқырмандарының ішінде ұлдар мен жас жігіттер болды. 1950 жылдардан бастап shōnen мангасы архетипілік балаларды қызықтыратын тақырыптарға назар аударды: роботтар, ғарыш саяхаттары сияқты ғылыми-техникалық тақырыптар және батырлық оқиғалар. Ертедегі shōnen және seinen мангалары кейіпкердің қабілеттеріне, шеберлігіне және жетілуіне қатысты қиындықтарды бейнелейтін. Олар өзін-өзі жетілдіруге, қатаң тәртіпке, міндет үшін құрбандыққа және қоғамға, қауымға, отбасы мен достарға адал қызмет етуге баса назар аударды. Супермен, Бэтмен және Өрмекші адам сияқты костюмді супербатырлар туралы мангалар shōnen жанры ретінде кең таралған жоқ. Ал "Жоңай қасқыр мен жас" фильмінің батыры Огами Ито жесір болып, әйеліне қастандық жасағандардан кек алу үшін ұлы Дайгороға қамқорлық жасайды. Дегенмен, Голго мен Итто өзінің оқиғаларында өмір бойы адам болып қалады және олардың ешқайсысы да супер күштерді көрсетпейді. Керісінше, бұл оқиғалар адамның психологиясы мен мотивациясын зерттеп, "адамдардың санасына терең бойлайды". Көптеген shōnen мангаларында ғылыми фантастика мен технологиялық элементтер кездеседі. Роботтар тақырыбындағы алғашқы үлгілердің бірі – Тедзуканың "Астро Бой", ал Фудзико Фудзионың 1969 жылғы "Дораемон" кітабы кішкентай балаларға арналған робот мысық пен оның серігі туралы. Робот тақырыбы Йокояманың 1956 жылғы "Тетсуджин 28 го" романынан бастап, кейіпкерлер жауларды жеңіп қана қоймай, өздерін меңгеріп, басқаратын мехамен ынтымақтастыра білуді үйренетін күрделі оқиғаларға дейін дамыды. Бұл жаңа архетип Йошиюки Садамотоның "Neon Genesis Evangelion" мангасында көрініс тапты, онда Синдзи жаумен де, әкесімен де күреседі. Бұл мотив Кацу Акидің "The Vision of Escaflowne" мангасында да қайталанды, онда Ван Дорнкирктің империясына қарсы соғысып қана қоймай, Хитомиге деген күрделі сезімдерімен де күреседі. Спорт тақырыбы ерлер оқырмандарына арналған мангаларда жиі кездеседі, мысалы, Румико Такахашидің 1987 жылғы "Бір фунт Ізгі хабар") және баскетбол (Такехико Иноуэдің 1990 жылғы "Слэм Данк"). Табиғаттан тыс жағдайлар shōnen (және кейбір shōjo мангаларында) қимыл-қимыл сюжеттерінің көзі болып табылады, онда кейіпкерлер қиындықтарды жеңуге тиіс. Кейде кейіпкер сәтсіздікке ұшырайды, мысалы, Цугуми Оба мен Такеши Обатаның "Өлім жазбасында" (Death Note), Ягами Жарық Өлім құдайынан (shinigami) кітап алады, онда аты жазылған кез келген адамды өлтіруге болады. Shōjo мангасында Хакасе Мизукидің "Жын Оророн" кітабында басты кейіпкер тозақтың жын патшалығын тастап, жер бетінде өмір сүруге (және өлуге) келеді. Кейде кейіпкерлердің өздері табиғаттан тыс, мысалы, seinen жанрындағы Кута Хираноның "Ақтөбе" кітабында Англияны жаулап алуға бел буған қайта туылған нацистермен күресетін вампир-батыр Алукард туралы айтылады. Алайда, кейіпкер адам болуы мүмкін (немесе болған), ол табиғаттан тыс жаулардың үнемі өсіп келе жатқан сериясымен күреседі (Хирому Аракаваның "Fullmetal Alchemist", Нобуюки Анзайдың "Flame of Recca" және Тите Кубоның "Bleach"). Қазіргі әлемде орын алған әскери оқиғалар (мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыс туралы) Жапонияның императорлық тарихын бейнелеуге ұқсас болғандықтан сынға ұшырады. Цукаса Ходжоның "Қала аңшысы" және Ясуко Аоикедің "Ероикадан махаббатпен" сериясы ұзақ уақыт бойы оқиға, әрекет және әзіл-сықақ элементтерін біріктіретін қылмыс шпиондық оқиғасы болып табылады (және бұл тақырыптардың демографиялық тұрғыда қалай пайда болатынын көрсететін тағы бір мысал). Манга сыншылары Кодзи Айхара мен Кентаро Такэкума пікірінше, мұндай шайқас оқиғалары зорлық-зомбылықтың біркелкі ақылсыз тақырыптарын қайталайды, оларды сарказммен "Shōnen манга сюжеті шиш кебаб" деп атайды, онда жекпе-жектер бірінен соң бірі тізілген ет сияқты. Басқа пікірлер бойынша, комикстердегі жекпе-жек және зорлық-зомбылық басқа қауіпті импульстердің әлеуметтік шығуы ретінде қызмет етеді. Shōnen мангасы және оның экстремалды жауынгерлігі, мысалы, Мина Йошизакидің "Сержант" комедиясында пародияланды, онда Токиодағы Хината отбасының есесінен өмір сүретін жалқау шетелдік бақалар жасағының шабуылы туралы айтылады.
Ерлер үшін мангадағы жыныстық қатынас және әйелдердің рөлдері
Ертедегі шонен мангасында ерлер барлық басты рөлдерді ойнады, ал әйелдер тек қосымша рөлдерде болды – әпкелер, аналар және кейде қатындары. Шотаро Ишиноморидің 1964 жылғы «Киборг 009» фильміндегі тоғыз киборгтың тек біреуі әйел, ол көп ұзамай оқиғадан жоғалып кетеді. Кейбір жаңағы шонен мангаларында әйелдер мүлдем жоқ, мысалы, Кейсуке Итагакидің жекпе-жек өнері туралы «Баки Грэплер» және Акира Торияманың фантастикалық «Құм елі». Алайда, 1980 жылдары қыздар мен әйелдер шоненде маңызды рөлдерді ойнай бастады. Мысалы, Торияманың «Dr. Slump» (1980) фильміндегі басты кейіпкер – әрекетті және күшті қыз робот Аралэ Норимаки. Аралэден бері ер оқырмандарға арналған мангадағы қыздар мен әйелдердің рөлі айтарлықтай өзгерді. Бір тобы – «сұлу қыз» (бисёдзё). Кейде бисёдзё қол жетімсіз, бірақ ол әдетте кейіпкердің эмоционалды және жыныстық қызығушылығының нысаны болып табылады. Мысалы, Косуке Фудзисиманың «О, менің құдайым!» романындағы Белльданди, немесе Минене Сакураноның «Мамотте Шугогеттен» романындағы Шаорин. Басқа әңгімелерде батырдың айналасында осындай қыздар мен әйелдер болады, мысалы, Кен Акамацудың «Негима!» және Морисиге Ханаукё Қызметші тобының туындыларында. Ер адам кейіпкері әрқашан бисёдзёмен қарым-қатынас орнатуға тырыспайды. Мысалы, Масаказу Кацураның «Көлбеу әйел» романындағы Брайт Хонда мен Айми Комори байланыса алмайды. Кейде сәтті жұптардың жыныстық әрекеттері көрсетіледі немесе меңзеледі, мысалы, Жохи Манабедің «Аутлендерс» романында. Басқа әңгімелерде бастапқыда наив кейіпкер әйелдермен эмоционалды және жыныстық қатынаста қалай өмір сүру керектігін үйреніп, содан кейін олармен қарым-қатынас жасайды, мысалы, Масаказу Кацураның «Видео қыз Ай» романындағы Йота, Хиденори Хараның «Денша Отоко» сериалындағы Дэнша Отоко («Поезд адамы») және Кацу Акидің «Футари Экчи» романындағы Макото. Эротикалық мангада (сейдзин манга), көбінесе АҚШ-та хентай манга деп аталады, жыныстық қатынас әдеттегідей қарастырылады және ашық бейнеленеді, мысалы, Тошики Юидің туындыларында. Басқа мысалдар: Джиро Чибаның «Слухи» және Исутосидің «Слухи». Нәтижесінде, наивтен жыныстық тәжірибесі молға дейін жігіттер мен ерлердің әртүрлі бейнелері пайда болады. Ауыр қаруланған әйел жауынгерлер (сэнтō бисёдзё) ер оқырмандарға арналған мангадағы қыздар мен әйелдердің тағы бір тобын білдіреді. Кейбір сэнтō бисёдзё – шайқас киборгтары, мысалы, Юкито Кишироның «Жеңіс періштесі» кітабындағы Алита, Масамуне Широудың «Қабық ішіндегі рух» кітабындағы Мотоко Кусанаги және Шин Такахасидің «Сайкано» кітабындағы Чизе. Басқалары адам, мысалы, Хироюки Утатанның «Серафикалық қауырсыннан» Атим М Зак, Джохи Манабедің «Дракууннан» Карула Олзен және Секихико Инуидің «Қылмыс ханшайымынан» Алита Форланд (Фалис). 2013 жылдың соңына қарай Жапонияда ұлттық цензура заңдары мен жергілікті ережелер күшінде қалды. Жыныстық мазмұны немесе жалаңаштық бейнеленген манганың жариялануына жұртшылықтың реакциясы әртүрлі болды. Сериалдар көрермендерге ие және жақсы сатылады, бірақ олардың жариялануы қарсылыққа ұшырайды. 1990 жылдардың басында қарсылық зиянды манга тізімдерін құруға және баспа индустриясында өзгерістерге әкелді. Осы уақытқа дейін ірі баспагерлер жалпы манга сұранысын туғызды. Дегенмен, олар өз нарықтарындағы қоғамдық пікірге де бейімделді. Халықтың кейбір топтарының сын-пікірлеріне және өнеркәсіптік топтардың өзін-өзі реттеуге қысымына тап болған ірі баспалар «Angel» және «1+2=Paradise» серияларын тоқтатты. Бұл күштерге бейім емес кішігірім баспа компаниялары бос орынды толтыра алды. 1990 жылдардың басында Жапонияда цензураның жеңілдеуіне байланысты, ер оқырмандарға арналған мангаларда әртүрлі жыныстық мазмұнның түрлері пайда болды. Кейбір жағдайларда зорлау және құмарлық өлтіру тақырыптары алдыңғы планға шықты, мысалы, Тошио Маэданың «Уроцукидожи» және Кей Танигутидің «Көк катализатор» (1994) фильмдерінде. Алайда, бұл экстремалды элементтер мангада жиі кездеспейді.
Гекига
Гекига сөзбе-сөз "драматикалық суреттер" деп аударылады және мангадағы эстетикалық реализмнің бір түріне сілтеме жасайды. Гекига стиліндегі әңгімелеу көбінесе эмоционалды түрде қараңғы, ересектерге арналған, кейде аса зорлық-зомбылыққа толы болып келеді, өмірдің күнделікті шындығына назар аударады және көбінесе қатал суреттеледі. Бұл өнер түрі 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдарда пайда болды, бір жағынан солшыл студенттік және жұмысшы табының саяси белсенділігінің, екінші жағынан Ёсихиро Тацуми сияқты жас манга суретшілерінің қазіргі мангаға қанағаттанбауының нәтижесі болды. Мысалы, Санпей Ширатоның "Ниндзяның әскери ерліктерінің тарихы" (Ниндзя Бугэйчо) (1959–1962) – 16 ғасырдағы шаруалар көтерілісінің басшысы Кагемару туралы, қысым мен таптық күрес туралы тікелей баяндайтын туынды. Тағы бір мысал – Хироси Хиратаның Токугава сёгунатына қарсы көтерілістер туралы "Сацума Гисиден" шығармасы. Гекиганы Еуропадағы (Хьюго Пратт, Дидье Комес және Жак Тарди), АҚШ-тағы (Уилл Эйснердің "Құдаймен жасалған келісім", Арт Шпигельманның "Маус" және Роберт Крамбтың автобиографиялық туындылары) және Оңтүстік Америкадағы (Альберто Бречча және Гектор Герман Остерхелд) графикалық роман мәдениетінің жапондық нұсқасы деп қарастыруға болады. Осы себепті, Drawn & Quarterly және Fantagraphics сияқты графикалық романды жариялайтын ірі баспа үйлер соңғы жылдары жапон гекигасының көптеген ағылшын тіліндегі нұсқаларын шығара бастады. Осы алғашқы жылдардағы әлеуметтік наразылықтың күші басылғаннан кейін, гекиганың мағынасы әлеуметтік саналы, ересектерге арналған драма мен авангардқа қарай өзгере бастады. Мысалы, Койке мен Кодзиманың "Жалғыз қасқыр мен баласы", және Осаму Тедзуканың 1976 жылғы "МВ" мангасы, Окинавадағы АҚШ әскерінің 2-ші дүниежүзілік соғыстан кейін улы газын сақтауы және мүмкін, әдейі таратуының салдары туралы ащы оқиғаны баяндайды. Гекига және оның әлеуметтік санасы қазіргі мангада да сақталған. Мысалы, Ира Ишида мен Сена Аритоның "Икебукуро батыс қақпасы саябағы" (2001) – Токионың бай Икебукуро ауданының шеткерінен қарақшылар, зорлау және кек алу туралы әңгіме.