Кіріспе

Ақуыз отбасылары, домендері және функционалдық орындарының дерекқоры

InterPro – бұл ақуыз отбасыларының, ақуыз домендерінің және функционалдық орындарының дерекқоры, онда белгілі ақуыздарда табылған анықталатын ерекшеліктер жаңа ақуыз тізбектерін функционалдық сипаттау үшін қолданылуы мүмкін. InterPro құрамына диагностикалық қолтаңбалар және олармен маңызды сәйкестікке ие ақуыздар кіреді. Қолтаңбалар ақуыз отбасыларын, домендерін немесе орындарын сипаттайтын модельдерден (жай типтер, мысалы, реттегіш өрнектер немесе күрделі типтер, мысалы, жасырын Марков модельдері) тұрады. Модельдер белгілі отбасылардың немесе домендердің аминқышқылдық тізбектерінен құрастырылады және олар кейіннен белгісіз тізбектерді (мысалы, жаңа геномдық секвендеуден алынғандарды) жіктеу үшін іздеуге қолданылады. InterPro-ның әрбір мүше дерекқоры өте жоғары деңгейдегі, құрылымға негізделген жіктелімдерден (SUPERFAMILY және CATH Gene3D) бастап, өте нақты под-отбасылық жіктелімдерге (PRINTS және PANTHER) дейін әртүрлі салаға үлес қосады. InterPro-ның мақсаты – ақуыз жіктемесі үшін бір терезелі қызмет ұсыну, онда әртүрлі мүше дерекқоры жасаған барлық қолтаңбалар InterPro дерекқорындағы жазбаларға орналастырылады. Эквивалентті домендерді, орындары немесе отбасыларды көрсететін қолтаңбалар бір жазбаға енгізіледі және жазбалар бір-бірімен байланысты болуы мүмкін. Мүмкіндігінше, сипаттама, біркелкі атаулар және гендік онтология (GO) терминдері сияқты қосымша ақпарат әрбір жазбамен байланыстырылады.

InterPro-да қамтылған деректер

InterPro үш негізгі құрамдас бөлікten тұрады: ақуыздар, қолтаңбалар (әдістер немесе үлгілер деп те аталады) және жазбалар. UniProtKB-дегі ақуыздар InterPro-дағы негізгі ақуыздық құрамдас бөліктері болып табылады. Осы ақуыздарға қай қолтаңбалардың маңызды сәйкес келетіні туралы ақпарат UniProtKB тізбектері жарияланғанда есептеледі және бұл нәтижелер жұртшылыққа қолжетімді болады (төменде қараңыз). Қолтаңбалардың ақуыздарға сәйкестігі InterPro жазбаларына қолтаңбалардың қалай біріктірілетінін анықтайды: сәйкес ақуыздық жиынтықтардың салыстырмалы жабысуы және қолтаңбалардың сәйкестіктерінің тізбектердегі орналасуы туыстық белгісі ретінде қолданылады. InterPro-ға тек жеткілікті сапалы деп танылған қолтаңбалар ғана қосылады. 81.0 нұсқасынан бастап (2020 жылдың 21 тамызында жарияланған) InterPro жазбалары UniProtKB-де табылған қалдықтардың 73,9%-ын, ал интеграция күтіліп тұрған қолтаңбалар арқылы тағы 9,2%-ын түсіндіреді. PIRSF ақуыз жіктеу жүйесі – бұл толық ұзындығы бар ақуыздар мен домендердің эволюциялық қатынасын көрсететін суперотбасылардан суботбасыларға дейінгі көп деңгейлі тізбектік әртүрлілікке ие желі. PIRSF-тің негізгі жіктеу бірлігі – гомеоморфтық отбасы, оның мүшелері гомологты (жалпы ата-бабадан пайда болған) және гомеоморфты (толық ұзындығы тізбектік ұқсастығы мен ортақ домендік архитектураны бөліседі). PRINTS – ақуыздық іздердің жинағы. Іздер – ақуыз отбасын сипаттау үшін қолданылатын сақталған мотивтер тобы; оның диагностикалық күші UniProt-тің итеративтік сканерлеуі арқылы жақсартылады. Әдетте мотивтер бір-бірімен жапспайды, бірақ тізбекте бөлінеді, бірақ олар 3D кеңістікте жалғасқан болуы мүмкін. Іздер ақуыздың бүктелуін және функционалдығын жеке мотивтерге қарағанда икемдірек және күштірек кодтай алады, олардың толық диагностикалық күші мотив көршілерінің өзара контекстінен туындайды. PROSITE – ақуыз отбасылары мен домендерінің деректер қоры. Ол жаңа тізбектің қай белгілі ақуыз отбасына (бар болса) жататынын сенімді түрде анықтауға көмектесетін биологиялық маңызды орындардан, үлгілерден және профильдерден тұрады. SMART – қарапайым модульдік архитектураны зерттеу құралы, генетикалық мобильді домендерді анықтауға және түсіндіруге, сондай-ақ домендік архитектураларды талдауға мүмкіндік береді. Сигнал беруге, жасушадан тыс және хроматинмен байланысты ақуыздарда 800-ден астам домендік отбасылар анықталады. Бұл домендер филогенетикалық таралуларға, функционалдық сыныптарға, үшіншілік құрылымдарға және функционалдық маңызды қалдықтарға қатысты кеңінен түсіндіріледі. SUPERFAMILY – белгілі құрылымы бар барлық ақуыздарды бейнелейтін жасырын Марков модельдерінің кітапханасы. Кітапхана ақуыздардың SCOP жіктеліміне негізделген: әрбір модель SCOP доменіне сәйкес келеді және доменге жататын SCOP суперотбасының толық өкілін көрсетуді мақсат етеді. SUPERFAMILY барлық толық тізбектелген геномдарға құрылымдық тапсырмаларды жүргізу үшін пайдаланылды. SFLD – ферменттердің нақты химиялық қабілеттеріне байланысты нақты тізбектік құрылым ерекшеліктерін көрсететін иерархиялық жіктеу. TIGRFAMs – көптеген тізбектік сәйкестендірулерді, жасырын Марков модельдерін (HMM) және түсіндірмелерді қамтитын ақуыз отбасыларының жиынтығы, бұл тізбектік гомологияға негізделген функционалдық байланысты ақуыздарды анықтау құралы болып табылады. «Эквивалогтар» деп аталатын жазбалар функциясына қатысты сақталған гомологты ақуыздарды біріктіреді.

Қол жеткізу

Деректер базасы веб-сервер арқылы мәтіндік және тізбектелген іздеулер үшін, сондай-ақ анонимді FTP арқылы жүктеуге қолжетімді. Басқа EBI деректер базалары сияқты, бұл деректер базасының мазмұны "кез келген адамға және кез келген мақсатта" пайдалануға болады, сондықтан ол жалпыға қолжетімді. InterPro деректерді 8 апта сайын, әдетте, бір күн ішінде UniProtKB сол ақуыздарды жариялаған күнінен кейін көпшілікке ұсынуды жоспарлап отыр.

InterPro қолданбалы бағдарламалау интерфейсі (API)

InterPro барлық InterPro жазбаларына және олармен байланысты жазбаларға бағдарламалық түрде қол жеткізу үшін Json форматында API қамтамасыз етеді. API-де InterPro деректерінің әртүрлі түрлеріне сәйкес алты негізгі түйін бар: жазба, белок, құрылым, таксономия, протеом және жиын.

InterProScan

InterProScan – пайдаланушыларға мүшелік деректер қорының қолтаңбалары бойынша тізбектерді сканерлеуге мүмкіндік беретін бағдарламалық пакет. Пайдаланушылар осы қолтаңбаны анықтау бағдарламалық пакетін жаңа нуклеотидтік немесе белок тізбектерін функционалдық тұрғыдан сипаттау үшін пайдалана алады. InterProScan геномдық жобаларда қызығушылық тудыратын геномды алғашқы рет сипаттау үшін жиі қолданылады. 2020 жылдан бастап InterProScan-ның қоғамға ашық нұсқасы (v5.x) Java негізіндегі архитектураны қолданады. Бағдарламалық пакет қазіргі таңда тек 64 биттік Linux операциялық жүйесінде қолдау көрсетіледі. InterProScan, көптеген басқа EMBL EBI биоинформатикалық құралдарымен бірге, RESTful және SOAP Web Services API арқылы бағдарламалық жолмен қолжетімді.