Кіріспе

Аймақ коды = веб-сайт = http://regar.tj
Түрсынзода (; сондай-ақ Түрсынзаде, түр. Турсунзаде) — Тажикстанның батысындағы, ТадАЗ алюминий қорыту зауытымен танымал қала. Душанбеден батысқа қарай 60 км (Хисордан батысқа қарай 40 км) және Өзбекстанмен шекараға жақын орналасқан. Қаланың жанынан Ширкент және Каратаг өзендері өтеді, олар қаланың батысында және шығысында, ал Кофарнихон одан да шығысқа қарай ағады. 2020 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 55 700 адамды, ал қала мен айналасындағы елді мекендердің халқы 298 800 адамды құрайды. 1989 жылғы халық санауында халық саны 40 600 адамды көрсеткен, 2000 жылы 39 000-ға дейін төмендеген, ал 2006 жылы 37 000 адам деп бағаланған. Қалада TV REGAR және TV TADAZ телеарналары, Aluminiy Tojikiston және Regar газеттері, сондай-ақ радиостанция бар. Түрсынзодада «Регар ТадАЗ Түрсынзода» футбол клубы орналасқан.

Тарих

Тұрсынзода бұрын Регар ауылы болған, яғни "құмдағы қала" деген мағынаны білдіреді. 1978 жылы қала және оның құрамындағы бүкіл аудан тәжік ұлттық ақыны Мирзо Тұрсынзоданың құрметіне қайта аталды. Оның теміржол станциясы әлі де Регар деп аталады. Қала Гиссар (Хисор) аңғарының батыс бөлігіндегі ауыл шаруашылығы ауданының аймақтық орталығы ретінде ауылдан дамыды. Ауданда жеміс-жидектер, әсіресе грейпфрут, көкөністер және мақта өсіріледі. Жергілікті өзендердің жеткілікті суармасының арқасында Тұрсынзода ауданы күріш өсіруде маңызды аймақ болып табылады, 2006 жылы Тәжікстанның күріш егісінің 13%-ын құраған 1400 тонна өндірді. 1960 жылдары Вахш өзеніндегі Нурек су электр станциясы қаланы өнеркәсіп орналасу үшін қолайлы жерге айналдырды. Алюминий зауытынан басқа, қытай, кірпіш, кабель және мақта тазалау заводтары да бар.

Бөлімшелер

2018 жылға дейін Турсунзода қаласы, қазіргі Турсунзода қаласының ауылдық бөлігін қамтыған Турсунзода ауданының орталығы болды. Турсунзода қаласының құрамына Турсунзода және тоғыз жамаат кіреді. Олар былай:

Жамаат халқы (2015 жылғы қаңтар)
Навобод 36 979
Пахтаобод 9 690
Қаратағ 37 948
Работ 13 053
Жура Рахмонов 33 405
Регар 19 080
Сешанбе 15 197
Солагий Истиқлолият 29 492
Турсун Туйчиев 23 911

Алюминий зауыты

Тажикстанның Турсунзодадағы TadAZ алюминий балқыту зауыты Орталық Азиядағы және, мүмкін, әлемдегі ең ірі алюминий өндіру орны және Тажикстанның маңызды өнеркәсіптік активі болып табылады. Елде алюминий кені болмағандықтан, зауытқа қажетті шикізат импортталуы тиіс. Зауыттың құрылысы 1972 жылы басталды, ал алғашқы алюминий құю 1975 жылдың 31 наурызында жүзеге асты. Ол елдің электр энергиясының 40 пайызын пайдаланады, ал 2002 жылғы зерттеу аймақтағы судың фтормен ластануына және ауаның ластануына себепкер екенін көрсетті.