Кіріспе

БҰҰ өкілі Иан Мартин (10 тамыз 1946 жылы туған) – ағылшын құқық қорғаушысы/кеңесшісі және Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметкері. Оның БҰҰ-дағы соңғы міндеті – Бас хатшының арнайы өкілі және Ливиядағы Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдау миссиясының жетекшісі болу болды. 2015 жылдан 2018 жылға дейін ол Қауіпсіздік Кеңесінің баяндамасының атқарушы директоры қызметін атқарды.

Ерте өмір

Мартин Брентвуд мектебінде білім алды. Содан кейін Кембридждегі Эммануэль колледжін тарих және экономика мамандықтары бойынша үздік дипломмен бітірді. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Мартин Лондондағы Редбридж қауымдық қатынастар кеңесінде жұмыс істеді, одан кейін бес жыл Иммигранттардың әл-ауқатын қамтамасыз ету жөніндегі бірлескен кеңестің бас хатшысы, ал кейін үш жыл Фабиан қоғамының бас хатшысы болды. Мартин бас хатшы қызметін атқарган кезеңде ұйымның мүшелері, жақтастары және тіркелгендерінің саны шамамен екі есеге артты. "Адам құқықтары – қазір!" және "Үміт пен құпия" атты концерттік турлары Мартиннің басшылығымен өтті. Хопгудтың сөзіне сәйкес, Мартиннің шешімі Amnesty International Халықаралық атқару комитетінің төрағасы Питер Даффимен туындаған келіспеушіліктерге байланысты болды. 2005 жылдың қазан айында король Гьянендра үкіметі бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты шектеуші жарлық қабылдады, нәтижесінде Мартиннің кеңсесі оны "халықаралық адам құқықтары стандарттарын бұзушылық" деп баяндайтын мәлімдеме жасады.

Газадағы тергеу және WikiLeaks

2009 жылы Мартин 2008-2009 жылдардағы Газа соғысы кезінде БҰҰ нысандарына өлім-жітім, жарақаттар келтіру немесе зиян тигізумен байланысты тоғыз жеке оқиғаны тергеу үшін БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун тағайындаған тәуелсіз БҰҰ Бас кеңсесінің тергеу кеңесін басқарды. Кеңестің 2009 жылғы 5 мамырда жарияланған есебінде жеті жеке оқиғаның Израиль қорғаныс күштерінің атысы салдарынан болғаны, бірақ БҰҰ нысандары Израиль қорғаныс күштеріне қарсы шабуылдар жасау үшін пайдаланылғанына ешқандай дәлел табылмайды деп қорытындыланды. Сондай-ақ, кеңес БҰҰ-ға қақтығыстың екі тарапындағы – Израиль әскерлері, Хамас және басқа да палестиналық радикалды ұйымдардың – халықаралық гуманитарлық құқық бұзушылықтарын одан әрі тексеруді ұсынды. 2011 жылғы сәуірде WikiLeaks АҚШ-тың БҰҰ-дағы елшісі Сьюзан Райс Пан Ги Мунмен 2009 жылғы 4 мамырда байланысып, Мартиннің кең ауқымды тергеуді жүргізу туралы ұсынысын қабылдамауға оны ықпал еткенін көрсететін құжаттарды жариялады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі кеңесі бұл кезде тергеудің ауқымын қайта анықтап, Ричард Голдстоун басқарған Газа қақтығысы жөніндегі БҰҰ фактілерді анықтау миссиясын құрды. 2012 жылғы 10 мамырда Мартин Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне құлатылған басшы Муаммар Каддафиге адал жандардың өтпелі үкімет бақылауындағы түрмелерде қамауда ұсталғанда зәбірленгені және тіпті өлімге дейін азапталғаны туралы сенімді хабарлар келгенін мәлімдеді. 2012 жылғы сәуірде белгісіз біреулер Бенгази қаласынан өтіп бара жатқан оның кортежіне бомба лақтырды. Ешкім жарақат алмады. 2012 жылғы 8 тамызда Мартин Триполиде болды, осы күні Ұлттық Кеңес билікті Бас Ұлттық Конгреске тапсырды. 2022 жылы оның «Барлық қажетті шаралар? Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Ливиядағы халықаралық араласу» атты кітабы Hurst баспасынан жарық көрді.

Басқа

2003 жылы оған Эссекс университеті құрметті доктор дәрежесі берілді. Оның жазған еңбектерінің ішінде «Шығыс Тимордағы өзін-өзі анықтау: Біріккен Ұлттар Ұйымы, дауыс беру және халықаралық араласу» кітабы бар.