Дэвид Пол Розелл: Американ математигі және жоғары білімнің қайраткері (1939-2024)

Кіріспе

Американдық математик және академиялық әкімші (1939–2024)

Дэвид Пол Розель (30 мамыр 1939 – 15 сәуір 2024) – американдық математик және академиялық әкімші, Кентукки университетінің тоғызыншы президенті және Делавэр университетінің 25-ші президенті қызметін атқарған.

Ерте өмір және білім

Дэвид Розель Пенсильвания штатының Питтсбург қаласының маңындағы Вандергрифт қаласында дүниеге келген. 1961 жылы Розель Вест-Честер мемлекеттік колледжінен (қазіргі Пенсильванияның Вест-Честер университеті) бакалавр дәрежесін алды. 1965 жылы Дьюк университетінде математика ғылымдарының докторы дәрежесін қорғады. Математика саласында Розель сандар теориясы, комбинаторика және Эйлер функцияларына мамандандықтанған.

Ерте мансап

Докторлық дәрежесін алғаннан кейін Розель Мэриленд университетінің профессорлық құрамына қосылды, онда ол 1968 жылы Луизиана штаты университетінің профессорлық құрамына өтетінше сабақ берді. 1974 жылы, 35 жасында Розель Вирджиния Тех университетінде профессорлық лауазымға ие болды. Розель университетте бірнеше комиссияларға төрағалық етті, оның ішінде Аспирантура жөніндегі комиссияға, Ғылыми зерттеулер жөніндегі комиссияға және Бакалавриат жөніндегі комиссияға. 1978 жылы ол Вирджиния Тех университетінің Оқыту үздіклігі сертификатын алды. Вирджиния Тех университетінен тыс Розель білім беру және математика саласына үлес қосуын жалғастырды. Ол Америка математикалық қауымдастығына мүше болып, 1975 жылдан 1984 жылға дейін ұйымның хатшысы қызметін атқарды. Ол «Математикалық шолулар» сияқты бірнеше рецензиялық журналдар үшін мақалаларды қарады. Сонымен қатар, ол Өнеркәсіптік және қолданбалы математика қоғамының, Америка математикалық қоғамының және 1984 жылы оған Алғыс айту сертификатын табыс еткен Математика мұғалімдерінің ұлттық кеңесінің мүшесі болды. 1976 жылы Розельдің бакалавриаттағы альма-матері оған «Ең үздік түлек» сыйлығын берді, ал 1994 жылы сол мекеме оған құрметті докторлық дәреже тағайындады. 1979 жылы, 40 жасында Розель Вирджиния Тех университетінің Аспирантура мектебінің деканы болып тағайындалды. 1981 жылы ол Ғылыми зерттеулер және Аспирантура жөніндегі деканы болып тағайындалды. 1983 жылы Розель Вирджиния Тех университетінің проректоры болып тағайындалды. Проректор ретінде Розель қаржыландырылатын зерттеулерге қолдау көрсетуді арттыруға жұмыс істеді. Ол кампустың ақпараттық жүйелерін жаңартуға ұсыныс жасады және барлық студенттерге есептеу ресурстарын қамтамасыз етуге тырысты.

Кентукки университетінің президенті

1987 жылдың 1 шілдесінде Дэвид Розель Кентукки университетінің тоғызыншы президенті болды. Бұл лауазым Розельді академиялық салада ұлттық деңгейде танымал етті, бірақ оның қызметі көбінесе қиындықтарға толы болды. Розельдің Кентукки университетінің президенті ретінде өткізген уақытының көп бөлігі 1988 жылы ерлер баскетбол командасының қатысуымен болған дауға жұмсалды. NCAA ұйым ережелерін 17 рет бұзғанын мәлімдеді. Ең ауыр айыптауларға сәйкес, баскетболға үміткер Эрик Мануэль ACT колледжге түсу емтиханында көмек алған, ал тағы бір үміткер Крис Миллс көмекші жаттықтырушы Дуэйн Кейсиден 1000 доллар ақша алған. Розель дауға қатысты тиімді шешімдері үшін кеңінен мақтауға ие болды. Ол бас жаттықтырушы Эдди Саттонды отставкаға жіберіп, оның орнына «Нью-Йорк Никс» командасының жаттықтырушысы Рик Питиноны тағайындады. Сондай-ақ, ол спорт директоры Клифф Хаганды К.М. Ньютонның пайдасына отставкаға жіберді. Бұған қоса, ол кең ауқымды ішкі тергеу жүргізіп, спорт бөлімінің бақылауын күшейтетін жаңа саясатты енгізді және NCAA тергеушілерімен толық ынтымақтастық жасады. Бұл шаралар баскетбол командасының екі маусымға таратылуына жол бермеуге мүмкіндік берді, өйткені NCAA-ның құқық бұзушылықтар жөніндегі комитеті бастапқыда осылай ұсынған болатын. Розель баскетболдағы дауды шеберлікпен шешкенімен, бұл оқиға президенттің басқа мақсаттарға жұмсауға ниеттенген құнды уақытын және қаражатын жұмсады. Дегенмен, ол кампустағы технологияға қолжетімділікті арттыру мақсатымен «Ақпараттық жүйелер вице-президенті» деген жаңа лауазым құрды. Университет президенті лауазымынан кеткеннен кейін Кентукки университетінің Ұлттық түлектер қауымдастығы оған «Ерен қызметі үшін» сыйлығын табыс етті. 2011 жылдың 25 қазанында Кентукки университетінің қамқоршылар кеңесі уақытша «Жаңа Солтүстік зал» деп аталған, жақында салынған 144 орындық жатақ ғимаратын бірауыздан «Дэвид П. Розель залы» деп қайта атауға келісім берді.

Делавэр университетінің президенті

Баскетболдық даудан кейін және Кентукки штатының заң шығарушы органы ұсынған бюджеттік кесімдерден соң Розель Кентукки университетінен Делавэр университетінің президенті лауазымына өтті. Ол университет тағылымының 25-ші президенті болып бірауыздан сайланды. Оның қызметі 1990 жылдың 1 мамырында басталды. Ол елдегі мемлекеттік университет президенттері арасында ең көп жалақы алатын адам болды, жылдық табысы 874 687 долларға жетті. Розельдің президенттік қызметі қаржы жинау кампанияларының қарқындылығымен және қаржылық тәртіпті күшейтумен ерекшеленді. Ол көптеген қызметтерді жекешелендіру және басқа да шығындарды қысқарту шаралары арқылы университет бюджетін 32 миллион долларға қысқарды және мектептің 8 миллион долларлық жылдық дефицитін жойды. Розельдің басшылығымен университет эндаументі 1990 жылы қызметке кіріскен кездегі 362 миллион доллардан 2006 жылы 1,4 миллиард долларға дейін үш еседен астам өсті. Эндаументтің өсуімен қатар, Розельдің жинаған қаражаты университет кампусында оннан астам ескі ғимараттарды жаңартуға және бірнеше жаңа ғимараттар салуға мүмкіндік берді. Жаңа ғимараттардың қатарында бұрынғы университет президенті Эдвард А. Трабант есімімен аталатын студенттік орталық, Чарльз С. Аллен-младший зертханасы, MBNA America Hall (қазір Альфред Лернер Холл), Гор Холл және оның әйелі мен оның құрметіне аталған Луиза мен Дэвид Розель атындағы өнер орталығы бар. Жаңартулар мен жаңа құрылыстар кампусты жалпы түрлендіру жобасының бір бөлігі болды, ол кірпіш жолдар, битумілік қабырғалар және жаңа ағаштар отырғызуды қамтыды. Вирджиния Тех және Кентукки университетінде болғандай, Розель студенттердің технологияға қол жеткізуін де басты басымдыққа қойды. Президенттік қызметінің басталғаннан кейін көп ұзамай, барлық оқу сыныптары, жатақханалар мен кеңселер университет компьютерлік желісіне қосылды. Розель Делавэр штатының қоғамдық өмірінде де белсенді қатысты. Штаттың жетекші университетінің президенті болумен қатар, ол Винтертур мұражайының, Уилмингтон Гранд Опера үйінің, Делавэр штатының Blue Cross/Blue Shield және Уилмингтон Траст компаниясының директорлар кеңесіне кірді. Ол сондай-ақ OCLC, Brown Advisory және SOKA университетінің кеңестерінің мүшесі болды. 2005 жылы Розель мен Роберт Каротерс Америка білім беру кеңесінің стипендиялық бағдарламасының тәлімгерлік сыйлығының алғашқы иегерлері атанды. Оның ниеті 2007 жылдың 1 мамырында, өкілеттігі басталғаннан кейін нақты 17 жыл өткен соң отставкаға кету болды, бірақ Розель 2007 жылдың 1 шілдесіне дейін қызмет етті, содан кейін оны Пенсильвания университетінің Уортон мектебінің бұрынғы деканы Патрик Т. Харкер алмастырды. 2008 жылдың 1 маусымында Розель Винтертур мұражайының, бағы мен ауылдық иеліктің уақытша директоры болып қызмет ете бастады. Сол жылдың қараша айында ол Винтертурдың директоры болып тағайындалды. 2012 жылы Delaware Today журналы Розельді "Соңғы 50 жылдағы ең ықпалды 50 делаверлік" тізіміне енгізді. Мақалада оның қызмет ету кезеңінде Делавэр университетіндегі жақсартулар атап көрсетілді.

In the wake of the basketball scandal and proposed budget cuts by the Kentucky Legislature, Roselle left the University of Kentucky to accept a post as president of the University of Delaware. He was unanimously elected the university's 25th president by the board of trustees. His term began May 1, 1990. He was the highest paid public university president in the nation, making $874,687 annually. Roselle's tenure as president was marked by aggressive fund raising campaigns and an increase in fiscal discipline. Through privatizing many services and other cost cutting measures, he cut the university's annual budget by $32 million and eliminated the school's $8 million annual deficit. Under Roselle's leadership, the university's endowment more than tripled from $362 million when he took office in 1990 to over $1.4 billion in 2006. In addition to the increase in the endowment, Roselle's fundraising allowed for the renovation of over a dozen older buildings and the construction of several new buildings on campus. The new buildings include a student center named after former University President Edward A. Trabant, the Charles C. Allen Jr. Laboratory, MBNA America Hall (now Alfred Lerner Hall), Gore Hall, and the Louise and David Roselle Center For the Arts, which was named in his wife and his honor. The renovations and new construction were a part of a general campus beautification project that included brick walkways, ivy wall coverings, and the planting of new trees. As he had at Virginia Tech and University of Kentucky, Roselle also made student access to technology a top priority. Not long after the beginning of his tenure as president, every class room, residence hall room, and office was wired to the campus' computer network. Roselle was also active in the community of the state of Delaware. In addition to acting as president of its top university, he served on the boards of Winterthur Museum, the Wilmington Grand Opera House, Blue Cross/Blue Shield of Delaware and the Wilmington Trust Company. He was also a member of the Boards of OCLC, Brown Advisory and SOKA University. In 2005, Roselle and Robert Carothers were the first recipients of the American Council on Education's Fellows Mentor Award. His intent was to resign on May 1, 2007, exactly 17 years after his term began, but Roselle served until July 1, 2007, when he was succeeded by Patrick T. Harker, formerly dean of the Wharton School of the University of Pennsylvania. On June 1, 2008, Roselle began service as interim director of Winterthur Museum, Garden and Country Estate. In November of the same year he was named Winterthur's director. In 2012, Delaware Today named Roselle as one of "The 50 Most Influential Delawareans in the Past 50 Years." The accompanying citation highlighted improvements at the University of Delaware during his tenure.

Жеке өмір

1967 жылы Нью-Йорк штатының Манхасет қаласының тумасы Луиза Хелен Даулингке үйленді. Олардың Артур (1970 жылы туған) және Синтия (1972 жылы туған) есімді екі баласы болды. Розель 2024 жылдың 15 сәуірінде 84 жасында дүние салды.