Фрэнсис Оливер: Канада саяхатшысы және журналисінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Канадалық саясаткер және журналист (1853–1933)

Фрэнсис Оливер (туған Фрэнсис Роберт Оливер Боусфилд; 1 қыркүйек 1853 – 31 наурыз 1933) – Солтүстік-Батыс аумақтарынан және кейін Альбертадан шыққан Канаданың федералды министрі, саясаткер және журналист/баспагер. Ішкі істер министрі ретінде ол Канада үкіметінің алғашқы ұлттардың жер құқықтарын және афроамерикандықтардың көшіп келуін бағытталған дискриминациялық саясатына жауапты болды.

Ерте өмір

Оливер Франсис Боусфилд Канаданың батысындағы Пил округінде, Торонтоның батысына қарай туған. Ол Аллан Боусфилд пен Ханна (Анна) Ландидің ұлы болды. Отбасы ішіндегі келіспеушіліктер оның Боусфилд есімін тастап, әжесі Нэнси Оливер Ландидің есімін қабылдауына себеп болды. Оливер Торонто, Онтариода журналистика мамандығын оқыды. 1880 жылы ол батысқа көшіп, әйелі Харриет Данлоппен (1863–1943) бірге «Эдмонтон бюллетені» газетін құрды. 1880 жылдың 6 желтоқсанында жарық көрген алғашқы саны қазіргі Альбертадағы тұңғыш газет болды және ол 1923 жылға дейін газеттің иесі болды. Оливер 1880-жылдардағы бір тарихшының «Эдмонтон қоныс жайлаушыларының құқық қозғалысы» деп атаған қозғалысында белсенділік танытты. Доминион жерін ресми түрде зерттеуге дейін Оливер және басқалар Эдмонтонның алғашқы тұрғындарының жер иелігін сақтау үшін тікелей әрекеттер жасады, кейіннен келген қоныс жайлаушылардың енуіне қарсы тұрды, оларды «жер басып алушылар» деп атады. Оливер, кейіннен қала әкімі болған Мэтт МакКоули, метис Лоран Гарно және басқа бірнеше адамдар қылмыстық айыптамаларға тартылып, содан кейін «жер басып алушының» шатыры өзенге итерілгеннен кейін азаматтық сотқа тартылды. Ол сондай-ақ «Эдмонтон бюллетені» газетін 136-шы Папасчасс үнді резерватының құрылуына және оның әрі қарай болуына қарсылығын білдіру үшін платформа ретінде пайдаланды. Ол бұл практиканы сегіз жыл бойы жалғастырды (оның өзі сайланған саясаткер болғанымен), федералды үкімет Папасчасс тайпасының мүшелерін олардың резерватынан күшпен шығарғанша. Жер теміржол компаниялары, қоныс жайлаушылар және федералды үкімет арасында бөлінді, содан кейін федералды үкімет өз үлесін қоныс жайлаушыларға аукцион арқылы сатты. Канададағы халықтардың ұзақ жылдар бойы жер аудару, жерді жоғалту және жүйелі шеттетуге ұшырағанын атап өту маңызды. Папасчасс резерваты сияқты үнді резерваттарына байланысты күрес пен келіссөздер сол кездегі халықтар мен Канада үкіметі арасындағы күрделі және көбінесе келіспеушіліктерге толы қарым-қатынасты көрсетеді.

Саяси мансап

Оливер 1883 жылы Солтүстік-Батыс Кеңесіне сайланды. Ол Солтүстік-Батыс территориялардың 1-ші Кеңесінің екінші сайланған мүшесі болды, 1883 жылғы 29 мамырда жаңа құрылған Эдмонтон округінен сайлауда жеңіске жетті. 1885 жылы оның газетінде Солтүстік-Батыс Кеңесінде 100 000 халқына сай келетіндей көп сайланған мүше болмағаны айтылды. "Жауапты үкімет" деген тақырыпта ол сайланған мүшелерді сайлау тәртібін өзгертуді талап етті. Келесі айда ол АҚШ-қа көшіп кетудің Канаданың халқының өсуіне кедерілтін тигізіп отырғанын, ал Солтүстік-Батыс территориясының жағдайының себебі Оттавадағы консервативті үкіметтің саясаты екенін атап өтті. Ол көшіп кетуді "ақылсыз және үнемі өзгеріп отыратын жер ережелеріне, ірі қорларға [(ХБК мен Корольдік иелігіндегі және жергілікті қоныстануға ашық емес жерлер)], пионерлерге (үкіметтік сараптама жүргізілгенге дейін Солтүстік-Батысқа қоныстанғандарға) жаман қарым-қатынасқа, кемсітушілік тарификацияға, теміржол монополиясына және саяси құқықтардың болмауына (бұл мәлімдеме платформадан платформаға қайталанды) және Солтүстік-Батыс жерлері мен қоныс аударушыларының CPR-дің барлық шығындарын төлеуге тиіс екендігіне" байланысты деп баптады. Регинадағы Солтүстік-Батыс Кеңесінде ол алған кейбір қадамдар барлық Эдмонтондықтарға ұнамады, әсіресе жергілікті консерваторларға. Ол қаңтар айының басында "социалистік бейімділіктері бар келісімсіз оппозиционер" деген айыптауларды жоққа шығару үшін жиын өткізді, оның айтуынша, ол жасаған барлық нәрсе "өзінің сайлаушыларының көпшілігінің мүдделері мен тілектеріне" сәйкес болды. 1885 жылы метис көтерілісі басылғаннан кейін оның газеті ошақтың себебін "Риел мен Оттава үкіметі" бөлісіп кінәлі екенін жазды, сондай-ақ ішкі істер министріне қатысты ескерту жасады. Оның газеті көтеріліске Оттава үкіметінің "алдауы, басқарудағы нашарлықтары мен әділетсіздігі" себеп болғанын айыптады. Оливер 1885 жылғы Солтүстік-Батыс территориялары сайлауында 25 жастағы жергілікті дәрігер Герберт Чарльз Уилсонға орынды жоғалтты, ол Кеңес Төрағасы болып тағайындалды. Оливер 1888 жылы Эдмонтон округінен екі орынның бірін жеңіп алды. Ол 1891 және 1894 жылғы сайлауларда дауыс беру арқылы өз орындығын сақтап қалды. Оливер аумақтық өкіл болған кезеңде Солтүстік-Батыс территорияларының алғашқы мемлекеттік мектеп жүйесін құруға үлес қосты. Ол 1896 жылы Канаданың Либералдық партиясынан Канаданың Төменгі палатасына үміткер болу үшін кеңестен кетті. Либералдық партияның үміткері ретінде Оливер сол кезде Альбертада ізашарлықпен айналысқан шағын фермерлер мен кәсіпкерлердің мүддесін қорғады. Ол 1896 жылғы Канаданың федералды сайлауында бүкіл Альбертаны (Уақытша округ) білдіретін депутат болып сайланды. Ол 1900 жылы Альбертаның уақытша округінен қайта сайланды. Үлкен Альберта округі бөлінді, ал Эдмонтон 1904 жылы өзіне депутат алды. Оливер 1904 жылғы Канаданың федералды сайлауында жаңа құрылған Эдмонтон округінен сайланды. Федералды кабинетке тағайындалғаннан кейін ол 1905 жылғы сайлауда министрлік мандатын сақтап қалды. Ол сондай-ақ 1908 және 1911 жылғы Канаданың федералды сайлауларында қайта сайланды. Батыс Прериясының жетекші федералды саясаткері ретінде Оливерге Уилфрид Лориер 1905 жылғы Альбертаның жалпы сайлауында қолданылған сайлау шекараларын жасау тапсырылды. Шекаралар Эдмонтонға тиімді болды, онда Альберта Либералдық партиясы ең көп қолдауға ие болды, бірақ жалпы алғанда Либералдық партия дауыс берудің көпшілігін және сайлаудағы кез келген басқа партиядан көп дауыс алды. Эдмонтонның саяси салмағы қаланың провинциялық астана ретінде тағайындалуын қамтамасыз етті, егер оның орталық орналасқан жері мен солтүстік-орталық Альбертадағы ұзақ үстемдігі жеткіліксіз болмаса.

Oliver was elected to the North West Council in 1883. He was the second elected member to the 1st Council of the Northwest Territories, winning the May 29, 1883 election for the newly formed Edmonton district. In 1885 his newspaper pointed out that the NWT council did not have as many elected members as its population 100,000 should allow it. Under the headline "Responsible Government" he called for a change in the way that the elected members were elected. The following month he pointed out that out migration to the U. S. was stunting Canada's own population growth, and the NWT was in large measure to account for that, due to conditions created by the Conservative government in Ottawa. He blamed the out migration on "the unwise and ever changing land regulations, the enormous reserves [(land held by the HBC and the Crown and not open to local settlement)], the ill treatment of squatters [(pioneers who had settled in the NW prior to government survey)], the discriminating tariff, the railway monopoly, and the lack of political rights (the one statement that has been made and repeated on platform after platform), and on how North West lands and NW settlers must ultimately pay the whole cost of the CPR." Some of the stands he took in the NWT Council at Regina were not popular with all Edmontonians, least of all with local Conservatives. He organized a meeting in early January to refute charges that he was "an irreconcilable oppositionist with socialist tendencies," saying what he done had been in accordance "with the interests and wishes of the majority of his constituents." In 1885 following the suppression of the Metis Rebellion, his newspaper said that the blame for the outbreak was shared "between Riel and the Ottawa government," signalling out the late minister of the Interior. His newspaper blamed the Ottawa government's "deception, mismanagement and injustice" for having caused the rebellion. Oliver lost his seat in the 1885 Northwest Territories election to a local physician, 25 year old Herbert Charles Wilson, who was named Speaker of the Council. Oliver contested and won one of the two seats in the Edmonton district in 1888. He retained his seat by acclamation in the 1891 and 1894 elections. During Oliver's time as a territorial representative, he contributed to the creation of the North West Territories' first public school system. He resigned from the council in 1896 to run for a seat in the House of Commons of Canada for the Liberal Party of Canada. Running as a Liberal Party candidate, Oliver was a champion of the small farmer and business people pioneering in Alberta at the time. He was elected in the 1896 Canadian federal election to represent the entire Alberta (Provisional District). He was re elected to the Alberta provisional district again in 1900. The large Alberta riding was broken up, and Edmonton acquired an MP for itself in 1904. Oliver was elected to the newly formed Edmonton district in 1904 Canadian federal election. Following his appointment to the federal cabinet, he retained the seat in a 1905 Ministerial by election. He also was re elected in the 1908 Canadian federal election and the 1911 Canadian federal election. As leading federal politician of western Prairies, Oliver was assigned by Wilfrid Laurier to draw up the electoral boundaries used in the 1905 Alberta general election. The boundaries were said to favour Edmonton, where the Alberta Liberal Party enjoyed the most support although overall, the Liberal Party got the majority of the votes cast and more votes than any other party in the election. Edmonton's political weight is said to have assured the city's designation as the provincial capital, if its central location and long dominance in north central Alberta had not been enough.

Федералды министр

1905 жылдан 1911 жылға дейін ол федералды кабинетте ішкі істер министрі және Үндістер ісі жөніндегі бас инспектор болып тағайындалды және қызмет етті. Ұлттық саябақтарға жауапты министр ретінде ол Рокки таулары ұлттық саябағының ауданын 1902 жылғыдан азайтып, ; Кутенэй көлдері орман қорығын (кейін Уотертон көлдері ұлттық саябағы) 1895 жылғыдан бастап , ал Жаспер ұлттық саябағын 1907 жылғыдан бастап азайтты. Оливердің ішкі істер министрі лауазымына келген Уильям Джеймс Рош кейіннен үш Альберта ұлттық саябағының ауданын бұрынғы көлемдеріне жақындата кеңейтті. 1914 жылы Уотертон көлдері ұлттық саябағына дейін, ал 1917 жылы Банф ұлттық саябағына дейін және Жаспер ұлттық саябағына дейін кеңейтілді. 1907 жылы ол Саскачеван провинциясындағы Духоборлардың қоныстануын зерттеу үшін комиссия құрды. Олар Клиффорд Сифтонның жерді бірлесіп иеленуге және өңдеуге болатыны туралы уәдесімен келген. Комиссия Сифтонның саясатын кері қайтаруға және Духоборлардың Ресейден көшіп келген жерлерін тартып алуға әкелді. 1911 жылға қарай Оливердің иммиграциялық саясаты иммиграцияны қатаң бақылауға алды. Оливер бейтарап британдық болды және оның саясаты ұлттыққа қарағанда кәсіптік біліктілікті бағалады. Ол өзінің иммиграциялық саясатының өзінің ізашарларына қарағанда "шектеулі, эксклюзивті және таңдаулы" екенін мәлімдеді. Өзінің ізашары Клиффорд Сифтон сияқты Оливер де Еуропадан иммиграцияны ынталандырды, сондай-ақ Украинадан және Шығыс Еуропаның басқа аймақтарынан тәжірибелі фермерлердің иммиграциясын қолдады. Оливер 1911 жылғы 1324 нөміріндегі Кеңес жарлығын (Order in Council P. C. 1911 1324) жазды, ол 1906 жылғы Иммиграциялық заңның негізінде 1911 жылдың 12 тамызында Лауриер кабинеті тарапынан бекітілді. Бұл жарлықтың мақсаты АҚШ-тың оңтүстігіндегі сегрегациядан қашатын афроамерикандықтарды "негр нәсілі Канаданың климаты мен қажеттіліктеріне сәйкес келмейді" деп мәлімдеу арқылы елге кіргізбеу болды. Иммиграциялық шенеуніктердің күш-жігері Канадаға көшіп келетін афроамерикандықтардың санын азайтып, бұл жарлық қолданылған жоқ. Кабинет 1911 жылдың 5 қазанында, Лауриер үкіметі жаңа консервативтік үкіметке алмастырылмас бұрын, жарлықты күштен жойды. Жарлықты бекіту кезінде ішкі істер министрі қатыспады деп мәлімделді. Оливер сонымен қатар 1880 жылдары Эдмонтоннан оңтүстікке қарай орналасқан 6-шы келісім аймағындағы Папачасс Крилерінің жерін алып тастау үшін газетін пайдаланды. Фрэнк Оливердің қоғамдық ұстанымдары жергілікті халықтың көңіліне толыққандықтан, ол аумақтық жиналысқа және бірнеше рет парламент депутаты болып сайланды, көбінесе округте көпшілік дауыспен жеңіске жетті.

From 1905 to 1911, he was appointed and served as the Minister of the Interior in the federal cabinet and Superintendent General of Indian Affairs. As minister responsible for national parks, he drastically reduced the size of Rocky Mountains Park from in 1902, to ; Kootenay Lakes Forest Reserve (later Waterton Lakes National Park) from in 1895 to , and Jasper National Park from in 1907 to , Oliver's successor for Minister of the Interior, William James Roche, later expanded the three Alberta National Parks closer to their earlier sizes, in 1914 Waterton Lakes National Park to , later in 1917 expand Banff National Park to and Jasper National Park to
In 1907 he established a commission to investigate Doukhobor settlement in Saskatchewan. They had settled there on Clifford Sifton's promise that they could hold and work the land communally. The commission led to the reversal of Sifton's policy and the Doukhobors being disposessed of the land they had immigrated from Russia to settle. By 1911, Oliver's immigration policy imposed tighter controls on immigration. Oliver was staunchly British, and his policies favoured nationality over occupation. He asserted that his immigration policy was more "restrictive, exclusive and selective" than those of his predecessors. Like his predecessor, Clifford Sifton, Oliver encouraged immigration from Europe, and encouraged immigration of experienced farmers from Ukraine and other parts of Eastern Europe. Oliver wrote Order in Council P. C. 1911 1324, which was approved by the Laurier Cabinet on August 12, 1911 under the authority of the Immigration Act, 1906. It was intended to keep out black Americans escaping segregation in the American South by stating that "the Negro race is deemed unsuitable to the climate and requirements of Canada." The order was never called upon, as efforts by immigration officials had already reduced the number of blacks immigrating to Canada. Cabinet cancelled the order on 5 October 1911, the day before Laurier's government was replaced by the new Conservative government, The cancellation claimed that the Minister of the Interior was not present at the time of approval. Oliver also used his newspaper to lobby for having the Papaschase Cree removed from their Treaty 6 Reserve territory, south of Edmonton, in 1880s. Frank Oliver's public positions apparently suited local sentiment as he was elected to the Territorial Assembly and as MP multiple times, often with majority of votes in the district.

Кейінгі мансабы мен өмірі

1911 жылы Либералдық үкімет билікке ие бола алмағаннан кейін Оливер 1917 жылға дейін Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасында қызмет етті. Ол 1917 жылы Батыс Эдмонтон жаңа сайлау округінен қайта сайлануға түсті және округ бойынша ең көп дауыс жинады. Бірақ Борден партиясының шенеуніктері әскер дауыстарын таратқаннан кейін оның үстемдігі жойылды және ол мандатын сақтап қала алмады. Оливер 1921 жылы Эдмонтон-Батыс округіне қайта сайлануға кандидат болды, бірақ бұл жолы Альберта Біріккен фермерлері партиясынан келген үміткерге жеңілді. Ол өмірінің соңына дейін Теміржол комиссиясының кеңесінде жұмыс істеді. Франк Оливер 1933 жылы Онтарио провинциясының Оттава қаласында қайтыс болды. Оның денесі Эдмонтонға жеткізіліп, Эдмонтон зиратына жерленді.

Отбасы

Франк Оливер 1881 жылы Манитоба штатының Прайри Гроув қаласының Томас Данлоптың қызы Харриет Данлопқа (1863–1943) үйленді. Олардың екі ұлы болды: Аллен Оливер, М.С. және Джон Оливер. Аллен Оливер 1916 жылы әрекет барысында қаза тапты.

Мұра

Эдмонтонның батыс орталығындағы 109-шы көшеден батысқа қарай орналасқан ауданға Оливер есімі берілді. Кейіннен осы аудандағы маңызды сауда жолағы Оливер сквері деп аталды. 2021 жылдың 2 тамызында Торонто Daily Tribune газеті "Эдмонтонның Оливер сквері қоғамдық тыңдаулардан кейін атауын өзгертті" деген мақала жариялады. Мақалада былай делінген: "1883 жылы алғаш рет сайланған парламент мүшесі және федералды министр Оливер кемсітуші заңдарды, соның ішінде жергілікті халықты олардың дәстүрлі жерлерінен ығыстырған саясатты әзірлегенімен белгілі". 2020 жылдың ортасынан 2024 жылдың қаңтарына дейін Оливер қауымдастық лигасы, аудан тұрғындары, жергілікті қауымдастық өкілдері және басқа маргиналданған топтар ауданның жаңа атауын таңдау мәселесін талқылады. 2024 жылдың қаңтарында қалалық атаулар жөніндегі комиссия Оливердің орнын алмастыратын атауды ұсынды және осы ұсынысты қалалық кеңеске жіберді. 21 ақпанда қалалық кеңес атауды өзгертуге келісім берді, ол 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді. Виктория Крест тауларындағы Маунт Оливер тауы оның құрметіне аталған. Қазіргі Эдмонтонның солтүстік-шығысындағы Оливер Канадалық Солтүстік (қазір CNR) теміржол станциясы және оны қоршаған аумақ осы адамның есімін сақтайды. Альберта облыстық ауруханасы бұрын Оливерде орналасқан. Оливер мектеп округі (1899-1957) оның құрметіне аталған. Бұл Оливердің Солтүстік-Батыс территориялары Ассамблеясының мүшесі ретінде Солтүстік-Батыс территорияларындағы мектеп жүйесін құруға зор үлес қосып, осы есіммен танылуын қамтамасыз ету үшін жасалды.