Кіріспе
Спорттық команданың көпшілігінің қатысуымен болатын төбелес – бұл спортта, ең әсіресе бейсбол мен мұзды хоккейде кездесетін төбелес түрі. Онда екі команданың көпшілігі немесе барлық ойыншылары өздерінің резервтік орындарынан, бульпендерден немесе орындықтардан шығып, бір-бірімен төбелес жасау немесе аяқасты болудағы төбелесті тоқтату үшін ойын алаңына шабуылдайды. Орындықты тастағаны үшін санкциялар ешқандай жазадан бастап, ауыр жазаларға дейін жетеді.
A bench clearing brawl is a form of fighting that occurs in sports, most notably baseball and ice hockey, in which most or all players on both teams leave their dugouts, bullpens, or benches, and charge onto the playing area in order to fight one another or try to break up a fight. Penalties for leaving the bench can range from nothing to severe.
Бейсбол
Бейсболда төбелес әдетте ереже бұзулардың немесе әдепсіздіктердің күшеюінен туындайды. Олар базадан жүгіріп өтуші мен алаңдағы ойыншы арасындағы қақтығыстан, мысалы, тег аут кезіндегі артық физикалық байланыстан да басталуы мүмкін. Алаңды тазалауға дейін жететін төбелес салдарынан сирек ауыр жарақаттар болады, себебі көп жағдайда төбелес болмайды, тек итеру мен тығуға дейін шектеледі. Қарсы команданың ойыншыларының төбелеске қатысу үшін алаңға жүгіріп келетіні, көбінесе алаңдағы орналасуына байланысты, бір-бірімен емес, бірге келеді – бұл төбелесті күшейту емес, қолдау көрсету мақсатында екенін көрсетеді. Көптеген командалық спорт түрлерінен айырмашылығы, командалар әдетте бір уақытта алаңда тең сандағы ойыншылармен болады, бейсболда шабуылдаушы команда сандық артықшылыққа ие болмайды, кез келген уақытта алаңда баттер, үш жүгіруші және дайын тұрған баттерден тұратын ең көп бес ойыншы және екі базалық жаттықтырушы болады, бұл алаңдағы қорғаушы команданың тоғыз ойыншысына қарағанда азайды. Осы себепті, төбелеске қатысу үшін дугуттен шығу әдетте қалыпты саналады, себебі бұл алаңда сандық теңдікке, әділ төбелеске және көбінесе бейтарап нәтижеге әкеледі, өйткені көп жағдайда менеджерлер және/немесе төрешілер тәртіпті қалпына келтіру және ойынды қайта бастау үшін араласады. Кем дегенде бір жағдайда – атақты Ten Cent Beer Night акциясы кезінде – үй командасы (Кливленд Индианс) алаңға шабуыл жасаған жанкүйерлерден қонақ команданы (Техас Рейнджерс) қорғау үшін өздерінің дугутін тастады.
Жаза
Спорттық емес мінез-құлықтың ауырлығына қарай, төреші төбелес қатысушыларын алаңнан шығаруы немесе шығармауы мүмкін. Командалардың барлық мүшелерін қамтитын төбелес болған жағдайда, барлық қатысушылардың шығарылуы өте аз ғана мүмкіндік, бірақ төбелеске себеп болған ойыншы немесе ойыншылар көбінесе алаңнан шығарылады. Әдетте, айыппұлдар мен дисквалификациялар кейіннен тағайындалады.
Мұз үстіндегі хоккей
Мұз хоккеінде күрес жүргізушілердің қатысуымен болатын төбелес, ресми түрде мойындалмағанмен, спорттың бір бөлігі болып саналады (әсіресе Солтүстік Америкада, мұнда ережелер көбірек еркіндік береді). Бір-бірге төбелес кезіндегі қалыпты тәртіп – оны аяқтауға рұқсат ету, содан кейін екі ойыншыны да бес минуттық айыппұл алаңына жіберу. Мұздағы барлық немесе көптеген ойыншылардың төбелес бастауы, «командалық төбелес» деп аталады, және ол тыйым салынған. Осы ережелерді бұзған ойыншылар ауыр жазаға тартылады, мысалы, ойыннан қуылғандық (ойыннан шығарылу) және дисквалификация. Бейсболдағыдай, хоккейдегі төбелестер көбінесе бұзушылықтардың күшеюінен туындайды. Осыған қатысты, қауіпті соққылар, ойын тоқтағаннан кейін агрессивті мінез-құлық, төрешінің сыртына шабуыл, қақпашыға шабуыл жасау және қарсыластың өте жоғары жарыс рухы, барлығы командалық төбелеске себеп болуы мүмкін. Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) ережелері бойынша, ойын барысындағы айыппұлдарға қоса, бірінші болып орындығынан немесе айыппұл алаңынан төбелес қатысу үшін шыққан ойыншы 10 ойынға дисквалификацияланып, 10 000 доллар айыппұл төлейді. Ал, бірінші ойыншыдан кейін орындығынан немесе айыппұл алаңынан шыққан әрбір ойыншы үшін, ойын барысындағы айыппұлдарға қоса, 5 ойынға дисквалификация және 5 000 доллар айыппұл салынды. Халықаралық мұз хоккей федерациясының (ХМХФ) ережелері бойынша, төбелес кезінде бірінші болып орындығынан шыққан ойыншыға қосқан ең кішкентай айыппұл және ойынды бұзғаны үшін айыппұл салынады, ал басқа ойыншыларға бұрыс мінез-құлық үшін айыппұл салынады. Төбелес кезінде айыппұл алаңынан шыққан ойыншыға ең кішкентай айыппұл және ойынды бұзғаны үшін айыппұл тағайындалады. Орындығынан шығу үшін салынған айыппұлдардан басқа, төбелеске қатысқан барлық ойыншылар жазалануы мүмкін. Ең танымал оқиғалардың бірі – 1987 жылғы жасөспірімдер чемпионатында Канада мен КСРО арасындағы Пьестаныдағы төбелес. Ойын қалыпты жағдайдан да қауіпті болды, екінші кезеңнің соңында (6:07 қалғанда) Павел Костичкин мен Теорен Флюри арасында төбелес басталды, нәтижесінде екі команда да 20 минутқа орындықтарынан шықты. Төрешілер аренадағы жарықты сөндіруге бұйрық берді, бірақ бұл көмектеспеді, содан кейін ХМХФ ойынды жарамсыз деп жариялады. Екі команда да турнирден шығарылды, бұл Канаданың алтын медаль алу мүмкіндігінен айырды. Ал, өздеріне қарсы қастандық жасалғанына сенген Канада командасы, турнирдің соңындағы тойға қатысудан бас тартып, КСРО командасына тыйым салынды. KHL-дегі танымал командалық төбелес – «Авангард» (Омск) және «Витязь» (Чехов) командаларының барлық ойыншыларының (қақпашылардан басқа) 3 минут 34 секундта төбелес бастауы. Төрешілер төбелеске қатысқан барлық ойыншыларды жазалады және ойыншылар жетіспегендіктен ойынды тоқтатып, командалар мен ойыншыларға 5,6 миллион рубль айыппұл салынды, ал ойын екі рет жеңіліс ретінде есептелді.
Басқа спорт түрлері
Орындықтан ұрыс-керіс жасау басқа спорт түрлерінде де кездеседі, ал сол спорт түрлерінің шенеуніктері мұндай төбелес-тоқталғандарға қарсы күресіп жатыр; 1995 жылы Ұлттық баскетбол қауымдастығы (NBA) ұрысқа қатысу үшін орынды тастап кеткені үшін жазаны 500 долларлық айыппұлдан бір ойынға автоматты тоқтатуға өзгертті. 2010 жылы Австралияның Солтүстік территориялық футбол лигасы (NTFL) егер ойыншы алмасу орынды тастап, төбелес-тоқталғанға қатысқан деп табылса, сол матчтан қуылды деп шешті; сондай-ақ, төбелес-тоқталған үшін айыппұл 25%-ға арттырылып, бір ойынға автоматты тоқтату жазасы қосылды. Футбол алаңында орындықтан ұрыс-керіс жасау сирек кездеседі. Ойынның барлық деңгейлері кез келген "жанжал кезінде команданың қорабынан шыққан қосалқы ойыншыны" (жоғары мектеп ережелерінде көрсетілгендей) автоматты түрде қуумен және лигаға байланысты қосымша санкциялармен жазалайды. Футболшының киетін жабдықтарының көптігі төбелес кезінде жарақат алу қаупін арттырады. Сонымен қатар, алаңдағы төрешілер мен қазылар төбелес-тоқталғандарды тоқтату үшін дереу араласады, ал команда мүшесінің төрешіге қарсы кез келген әрекеті ойыннан қуу жазасына әкеледі, лига шенеуніктерінен қосымша жазалар сөзсіз келеді, сондай-ақ, жазаланған командаға байланысты доп қақпаға жақындатылып немесе алыстатылып, бұл команданың жеңіске жету мүмкіндігін басқа спорт түрлеріне қарағанда әлдеқайда қиындатады. Колледж деңгейіндегі бірнеше атақты төбелес Майами университеті мен Флорида халықаралық университеті арасында болды, онда екі қалалық университет арасындағы қатыгез сөздер FIU үшін ауыр салдарға әкелген төбелес-тоқталғанға ұласты. Линжери Футбол Лигасында (кейін Легенда Футбол Лигасы деп аталды) кем дегенде екі орындықтан ұрыс-керіс жасау орын алды. Біріншісі 2009 жылы Майами Калиенте мен Нью-Йорк Мэджести арасында болды, бұл төбелес Мэджести операцияларын тоқтатуға әкелді. Тағы бір оқиға 2011 жылдың 9 желтоқсанында Торонто Триумф пен Филадельфия Пашн арасындағы LFL ойынында болды. Торонто бұл жылдың басында негізгі команданың жаппай жұмыстан кетуіне байланысты қосалқы ойыншыларды пайдаланғандықтан, екі командаға қандай жаза берілетіні белгісіз болды. 2022 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында Аргентина мен Нидерланды арасындағы ширек финалдық матч кезінде аргентиналық ойыншы Леандро Паредес голландиялық орындыққа допты тікелей лақтырғаннан кейін, Натан Акеге жасаған бұзушылығынан кейін, голландиялық ойыншылар Паредесті қоршап алып, төбелес басталды.
Орта мектеп және мектеп спорт түрлері
Мектеп жарыстарында төрешілердің араласуымен болатын төбелес, яғни орындықты тастап кету арқылы төбелесқа қатысуға тыйым салынады. Мемлекеттік жоғары мектептер қауымдастықтарының ұлттық федерациясы, кез келген санкцияланған спорт түрінде төбелесқа қатысу үшін орындықты тастап кеткендерге автоматты түрде жарыстан шығару және егер төбелесқа белсенді қатысқан жағдайда, автоматты түрде дисквалификация жазасын белгілейді. Сонымен қатар, мектеп әкімшілігі оқудан шеттету, академиялық үзіліс немесе мектептен шығару сияқты ауыр жазаларды да қолдануға болады. Ең ауыр жағдайларда қатысушылар мен жаттықтырушылар қылмыстық жауапқа тартылуы мүмкін (мысалы, дене күші қолдану және кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігіне қауіп келтіру), ал мектептерге мемлекеттік спорттық қауымдастықтарынан ескерту хаттары, жарыстарды жоғалту, саяхат шығыстарын тоқтату және ойыншылар мен жаттықтырушыларды ұзақ мерзімге тоқтату сияқты санкциялар салынуы мүмкін. Ең ауыр жағдайларда команданың бүкіл маусымын тоқтату, белгілі бір мерзімге мемлекеттік турнирлерге қатысуға тыйым салу немесе мектептің барлық спорттық бағдарламасын тоқтату мүмкін.