Кіріспе

Ұзақ қашықтыққа жүгіру - жеңіл атлетиканың жол тасасындағы жүгіру түрі. 5000 метрлік жүгіру немесе 5000 метрлік шабуыл, жеңіл атлетикадағы кең таралған ұзақ қашықтыққа жүгіру жарысы, шамамен 5 километрге тең. Бұл Олимпиада ойындары мен жеңіл атлетикадан әлем чемпионаттарындағы жол тасасындағы жарыстардың бірі болып табылады, стандартты жолдың 12 1/2 айналымынан өтеді. Жол жүгірудегі осы қашықтық 5 км жүгіру деп аталады; қашықтықты километр емес, метрмен көрсету екі жарыстың айырмашылығын анықтайды. 5000 м қашықтығына жүгіру 1912 жылдан бері ерлер үшін, ал 1996 жылдан бастап әйелдер үшін Олимпиада бағдарламасына енгізілген. 1996 жылға дейін әйелдер 1984 жылдан бері 3000 метрлік жарысқа қатысқан. 5000 м жеңіл атлетикадан әлем чемпионатының барлық жарыстарында ерлер арасында, ал 1995 жылдан бастап әйелдер арасында өткізіледі. Бұл жарыс б.з.д. 720 жылы енгізілген ежелгі Олимпиада ойындарында өткізілген долихос жарысының ұзындығымен шамалас. World Athletics ұзақ және жабық 5000 метрлік жол тасасындағы жарыстардың ресми рекордтарын сақтайды.

3 шақырым

5000 метр – 3 мильдік (5 км) жүгіруге шамамен тең метрикалық өлшем, бұл өлшем империялық жүйе қолданылатын елдерде көп кездеседі. 3 мильдік жарыс 1966 жылға дейін Ұлттар Достастығы ойындарында өткізілді, ал 1953 жылдан 1973 жылға дейін Олимпиада емес жылдары АҚШ-тағы чемпионаттың бірі болды. Оны аяқтау үшін 12 айналым жасау қажет болды.

Континенттік рекордтар

Жаңартылған: 17 қыркүйек 2023 ж. Аймақ Ерлер Әйелдер Уақыт Спортшы Ұлт Уақыт Спортшы Ұлт Африка 12:35.36 Джошуа Чептегей 14:00.21 Гудаф Цегай Азия 12:51.96 Альберт Роп 14:28.09 Цзян Бо Еуропа 12:45.01 Мохамед Катир 14:13.42 Сифан Хасан Солтүстік, Орталық Америка және Кариб теңізі 12:46.96 Грант Фишер 14:19.45 Алисия Монсон Океания 12:55.76 Крейг Моттрам 14:39.89 Кимберли Смит Оңтүстік Америка 13:11.57 Федерико Бруно 14:47.76 Джоселин Даниэли Бреа

Ерлер

Екі адам Олимпиадалық 5000 метрлік жүгіруде екі рет жеңіс тойлады, әр жолы қатарынан. Финляндиялық Лассе Вирен бұл көрсеткішті бірінші болып жасады, 1972 жылы Мюнхенде жеңіп, 1976 жылы Монреальде титулын сақтап қалды. Ұлыбританиялық Мо Фарах осы жетістікке қол жеткізіп, 2012 жылы Лондонда жеңіске жетіп, төрт жыл өткен соң Рио-де-Жанейрода да жеңімпаз атанды. Екеуі де әр жолы 5000/10,000 метрлік екі жүгіруде де жеңіске жетті. Финляндияның көрнекті спортшысы Пааво Нурми – осы қашықтықта үш Олимпиада медалін жеңген жалғыз ер адам, ол 1920 мен 1928 жылдар аралығында бір алтын және екі күміс медальді иеленді.

Әйелдер

Олимпиадалық 5000 метрлік жүгірісте екі рет жеңіс одсын алған жалғыз әйел – эфиопиялық Месререт Дефар. Ол 2004 жылы Афинада жеңіске жеткен, 2008 жылы елдесі Тирунеш Дибабадан кейін күміс жүлде алған, ал 2012 жылы Лондонда бұл атақты қайтадан жеңіп алды. Дефар мен Дибаба – бұл дистанцияда үш Олимпиада медаліне ие болған жалғыз спортшылар, екеуі де 2004, 2008 және 2012 жылдары жүлделі орынға ие болды.

Ерлер

Дүниежүзілік чемпионатта Ұлыбританияның Мо Фарах ең табысты және ең көп марапатталған спортшы, ол үш алтын медаль (2011, 2013 және 2015) және жалпы төрт медаль (2017 жылы күміс медальді қоса) жеңіп алды. 2011 жылдан 2017 жылға дейін ол бұл көрсеткіш бойынша бәрінен жоғары тұрады. Кениялық Исмаэль Кируи 1993 және 1995 жылдары екі рет титул жеңіп алған алғашқы спортшы болды, ал Эфиопиялық Муктар Эдрис 2017 және 2019 жылдары үшінші рет жеңіске жетті.

Әйелдер

Румыниялық Габриела Сзабо 1995 және 1997 жылдар аралығында екі рет жеңімпаз атанды. Одан бері төрт африкалық жүгіруші – екі кениялық, екі эфиопиялық – осы жетістікті қайталады: Тирунеш Дибаба мен Мессерет Дефар эфиопиялықтар, ал Вивиан Черуйот пен Хелен Обири кениялықтар. Мессерет Дефардың 2005-2013 жылдар аралығында ұтқан бес медалі – 2 алтын, 1 күміс және 2 қола – бұл жарыста кез келген спортшының ең көп медальдар жинаған көрсеткіші.

Ерлер

ЖылУақытАтлетОрын202312:40.45 Лозанна202212:45.71 Брюссель202112:48.45Флоренция202012:35.36Монако201912:52.98Рим201812:43.02Брюссель201712:55.23Лозанна201612:59.29Лондон201512:53.98Рим201412:54.83Стокгольм201312:51.34Монако201212:46.81Сен-Дени201112:53.11Монако201012:51.21Доха200912:52.32Цюрих200812:50.18Цюрих200712:49.53Сарагоса200612:48.09Брюссель200512:40.18Сен-Дени200412:37.35Флоренция200312:48.81Острава200212:55.85Рим200112:56.72Цюрих200012:49.28Брюссель199912:49.64Цюрих199812:39.36Хельсинки199712:39.74Брюссель199612:45.09Цюрих199512:44.39Цюрих199412:56.96Флоренция199313:02.75Штутгарт199213:00.93Брюссель199113:01.82Цюрих199013:05.59Болонья198913:04.24Осло198813:11.70Сеул198712:58.39Рим198613:00.86А Корунья198513:00.40Осло198413:04.78Флоренция198313:08.54Токио198213:00.41Осло198113:06.20Кнарвик198013:16.38Братислава197913:12.29Стокгольм197813:08.4Беркли197713:12.86Стокгольм197613:13.10Стокгольм197513:18.6Папендал197413:14.4Крайстчерч197313:14.51Стокгольм197213:13.0Брюссель197113:22.2Эдинбург197013:22.8Эдинбург196913:28.96Лондон196813:27.66Лондон196713:18.8Стокгольм196613:16.6Стокгольм196513:24.2Окленд196413:38.0Комтон196313:38.6Цюрих196213:38.4Окленд196113:38.2Стокгольм196013:38.1Киев

Әйелдер

ЖылУақытАтлетОрындары202314:00.21Эуген202214:12.98Эуген202114:13.32Хенгело202014:06.62Валенсия201914:20.36Лондон201814:21.75Рабат201714:18.37Рим201614:12.59Рим201514:14.32Шанхай201414:28.88Монако201314:23.68Сен-Дени201214:35.62Рим201114:20.87Стокгольм201014:24.79Стокгольм200914:24.37Стокгольм200814:11.15Осло200714:16.63Осло200614:24.53Нью-Йорк қаласы200514:28.98Брюссель200414:24.68Берген200314:29.32Осло200214:31.42Манчестер200114:29.32Берлин200014:30.88Хейсден199914:40.59Берлин199814:31.48Берлин199714:28.09Шанхай199614:41.07Осло199514:36.45Хехтел199415:05.94Стокгольм199314:45.92Берлин199214:44.15Белльвиль199114:49.35Кейптаун199015:02.23Сиэтл198914:59.01Стокгольм198815:03.29Берлин198715:01.08Осло198614:37.33Стокгольм198514:48.07Лондон198414:58.89Осло198315:10.65Порт Элизабет198215:08.26Эуген198115:14.51Кнарвик198015:30.6Пало-Альто197915:33.8Дюрем197815:35.52Ноксвилл197715:37.0Ингельхайм197616:04.2Якобстад1975— — —1974— — —1973— — —1972— — —1971— — —1970— — —196915:53.6Милан1968— — —1967— — —1966— — —1965— — —1964— — —1963— — —1962— — —1961— — —1960— — —