Кіріспе

Американдық жазбалар продюсері

Оррин Кипньюс (2 наурыз 1923 – 1 наурыз 2015) – Riverside Records және Milestone Records жазбалар фирмаларын құрған, сондай-ақ жеке жұмыс істеген және басқа лейблдерде қызмет еткен американдық джаз жазушысы және продюсер.

Ерте өмір

Кипнюс 1923 жылғы 2 наурызда Нью-Йорктің Бронкс ауданында еврей отбасында дүниеге келді. Оның анасы мемлекеттік мектепте мұғалім, ал әкесі әлеуметтік қамсыздандыру департаментінде жұмыс істеді. Кипнюс Simon & Schuster кітап баспасында редактор болып жұмыс істеген кезде, 1948 жылы Колумбия университетінің түлегі Билл Грауэр оның иесі болғаннан кейін, The Record Changer атты шағын джаз журналының редакторы ретінде қосымша жұмыс істеді. Кипнюс бұл басылым үшін сол кезде көп танылмаған Телониус Монк туралы алғашқы мақалалардың бірін жазды. Пианист Рэнди Уэстон – сол кездегі джаз өнеріне саналы түрде енген алғашқы заманауи джаз орындаушысы болды. Кипнюс айтуынша, Грауэр оны 1953 жылы Массачусетс штатындағы Беркширдегі Music Inn клубында естіп, Кипнюс өзі де Уэстонды естігеннен кейін серігін онымен келісімшарт жасасуға көндірді. Содан кейін Кипнюс Грауэрдің музыкалық талғамына күмән келтірмеуге үйренді. Олардың ең маңызды алғашқы қадамы 1955 жылы жасалды, олар Телониус Монктің қол жетімділігін білгенде, ол Prestige Records компаниясымен жасасқан келісімшарын бұзып, Riverside компаниясымен келісімшартқа отыра алды. Монкпен жұмыс істеу Кипнюске оңай болған жоқ: «Ол өзінен де басқалардан талапты болды, бірақ өзін ұстап, сонымен бірге шыдамсыз да болды. Ол не қалағанын білді, ал мен білмедім, сондықтан мен осы жылдам пойызға тіркеліп, ол күркіреп өтіп бара жатқанда ілесіп бағуға тырыстым». 1963 жылғы желтоқсанның ортасында Грауэр кенеттен жүрек талмасынан қайтыс болды, ал Кипнюс компанияны 1964 жылдың ортасында болған банкроттықтан сақтап қалуға тырысты, бірақ сәтті болмады.

Милестоун және Фэнтези рекордтар

Біршама уақыт жеке қызметпен айналысқаннан кейін, Keepnews 1966 жылы Milestone Records компаниясын жаңа бизнес-серігі, пианист Дик Катцбен бірге құрды. Келесі бірнеше жылдағы ең маңызды артистерінің қатарында Маккой Тайнер, Джо Хендерсон, Ли Кониц және Гэри Бартц болды. 1972 жылдың соңында Keepnews Сан-Францискоға Fantasy Records компаниясының джаз A&R директоры болып көшті, ол Riverside компаниясының көп бөлігін сатып алған еді. Milestone сол жылы Fantasy компаниясымен сатып алынды және Keepnews Риверсайдте жұмыс істеген Сони Роллинзбен келісімшарт жасады. Fantasy-де Keepnews компанияның материалдарын "twofer" ретінде қайта жинақтауды қадағалады, соның ішінде Riverside-де өндірген көптеген альбомдарды қамтыды. Билл Эванс, оның 1962 жылғы "Re: Person I Knew" әні Keepnews-ке арналған құрмет (атауы оның атының анаграммасы) болды, осы уақытта Fantasy-ге қосылып, бұрынғы серіктестіктерін жаңартты; алайда оның менеджері, кейіннен табысты продюсер атанған Хелен Кин Эванстың жазу жобаларын өз қолына алды. 1980 жылы Fantasy компаниясының вице-президенті лауазымынан "жақсы жағдайда болса да, мен басқа біреуге жұмыс істеуден бақытты бола алмаймын" деп айтып, қызметтен кетіп, жеке қызметке қайта оралды.

Кейінгі мансап

1985 жылы Кипньюс Landmark Records компаниясын құрды, оның каталогына Билл Эванс пен Монктың музыкасын Kronos Quartet орындаған альбомдары, сондай-ақ классикалық джаз альбомдары кірді. Landmark үшін Бобби Хатчерсон өзінің соңғы жылдардағы альбомдарының ең толық жинағын жазды. 1993 жылы Landmark Muse Records компаниясына өтті. Оррин Кипньюс 1980-ші жылдары бірнеше «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды: 1984 жылы Билл Эванстың орындауындағы "Interplay" сессиялары үшін «Үздік альбом жазбалары» және 1988 жылы Телониус Монк: The Complete Riverside Recordings үшін «Үздік тарихи альбом» және «Үздік альбом жазбалары» номинацияларын жеңіп алды. 1988 жылы оның «The View from Within» атты эсселер жинағы жарық көрді. CD дәуірінде Кипньюс кең ауқымды қайта шығарылымдар жинақтарына жауапкер болды, соның ішінде 1999 жылы Duke Ellington 24 CD RCA Centennial жинағы және Riverside's Keepnews Editions сериясы. 2004 жылы Кипньюс Ұлттық музыка өнер және ғылым академиясынан өмір бойы жеткен жетістіктері үшін марапат алды. 2010 жылдың маусым айында Кипньюс Ұлттық өнер қорынан джаз саласындағы 2011 жылғы NEA Jazz Masters өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық алды, сонымен қатар 25 000 доллар көлемінде шәкіртақы алды.

Жеке өмір

Keepnews 91 жасында 2015 жылдың 1 наурызында, 92 жасқа толуына бір күн қалғанда, Калифорния штатының Эль-Серито қаласындағы үйінде дүние салды. Ол 1948 жылдан бастап 1989 жылы қайтыс болған Люсиль Кауфманмен үйленген болатын. Одан кейін киім дизайнері Марта Иганмен некелесіп, екі ұлы қалды: The New York Times газетінің редакторы және джаз туралы жазатын Питер Кипнюс; сондай-ақ медбике, адвокат және саясат талдаушысы, Вашингтон штатының медбикелер қауымдастығының атқарушы директоры Дэвид Кипнюс.