Кіріспе
Кенози көлі – Канаданың Саскачеван провинциясының оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан жабық алапты көл. Көл Моуз-Маунтин провинциялық паркінің ішінде, айналасындағы жазықтан биік көтерілген, орманды үстірттің – Моуз-Маунтин үстіртінің ортасында жатыр. Кенози көлі ауылы және оған жақын орналасқан Моуз-Маунтин аудандары – көлде жыл бойы тұратын жалғыз елді мекендер. Көлде үш аталатын арал бар. Ең ірісі – Шошқа аралы. Бұл аралға есімді алғашқы қоныс аударушылар отбасы – Кристоферлер берген, олар шошқаларын қасқыр сияқты жыртқыштардан сақтау үшін осы аралда ұстаған. 1920 жылдары қасқырлар Моуз-Маунтинде жойылып кеткенше аң аулауға түскен. 1890 жылдардың соңына дейін Манитоба клендері үстіртте кеңінен таралған. Қоныс аударушылар мен жергілікті халық клен ағаштарының шырынынан сироп жасаған. Шошқа аралының оңтүстігіндегі арал – Клен аралы, себебі ол жерде көптеген сироп беретін клен ағаштары өседі. 1897 жылы Моуз-Маунтиннің көп бөлігін қамтыған зор өрт көптеген клен ағаштарын жойып, дамып келе жатқан сироп өнеркәсібін тоқтатты. Клен аралындағы ағаштар аралды қоршаған судың көптігіне байланысты өрттен құтылды. Үшінші аталатын арал – Клен аралының оңтүстігінде орналасқан және Аттың егізі аралы деп аталады. Үш аралдың барлығы көлдің шығыс жағында жатыр. Батыс жағалаудан сүйіріліп шығып тұрған Пикерел мүйісі деген жарты аралы, көлдің солтүстік-батыс бұрышындағы Кристофер шығанағын (бұрынғы Аркола шығанағы) құрайды. Көлге құйылатын судың көп бөлігі жаңбырдан, жер асты суларынан және еріген қардан түседі. Кенози көліне құятын жалғыз ірі су тоғы – Кіші Кенози көлі, ол солтүстік жағалаудағы Балық өзені арқылы ағып кіреді.
Kenosee Lake is a closed basin lake in the south east corner of the Canadian province of Saskatchewan. The lake lies in Moose Mountain Provincial Park in the heart of the Moose Mountain Upland, a forested plateau that rises about above the surrounding prairie. The village of Kenosee Lake and the neighbouring Moose Mountain subdivisions are the only places on the lake with a year round population. There are three named islands in the lake. The largest is Hog Island. It got its name from when an early pioneering family, the Christophers, kept their hogs on that island to keep them safe from predators, such as wolves. In the 1920s, wolves were hunted to extinction on Moose Mountain. Up until the late 1890s, Manitoba Maples were very common on the upland. Settlers and the local Indians made syrup from the sap of the maples trees. The island right to the south of Hog Island is named Maple Island because of all the syrup producing maple trees. In 1897, a massive fire swept through much of Moose Mountain, destroying most of the maple trees and ending the burgeoning syrup industry. The trees on Maple Island were spared from the fire because of all the water surrounding the island. The third named island is to the south of Maple Island and is called Horseshoe Island. All three islands are on the east side of the lake. Jutting out from the western shore is a peninsula named Pickerel Point, which forms a large bay at the north west corner of the lake named Christopher Bay (formally Arcola Bay). Most of the water that flows into the lake is from rain, ground water, and melting snow. The only large body of water that flows into Kenosee Lake is from Little Kenosee Lake and that flows through Fish Creek at the northern shore.
Тарих
1800 жылдардың аяғында жақын маңдағы шабындық шөп өсірушілер, Везеролд ағайындар, осы көлге Балық көлі деген ат қойды. Бірақ провинциялық вице-министр Джон Барнетт Моуз-Маунтин провинциялық паркін ашқанда, оның атын Кенози көлі деп өзгертті: «Біз осы жердің атын Кенози көлі деп өзгертеміз, бұл үндістер тілінде «балық» деген сөз. Бұл бұрқасыннан жоғарылап тұрған жерге шале салып, оны суға батқан бақшаға айналдырамыз». Далалық көптеген көлдер сияқты Кенози көлінің де сыртқа су шығаратын арнасы жоқ. Кенози көлінің су деңгейі 1870 жылдары алғашқы жер өлшеушілер келгеннен бері соңғы 150 жыл бойына үнемі бақыланып келеді. Көл деңгейінің бұрын көп рет өзгергені анықталды. Бүгінде көлдегі су деңгейінен төмен орналасқан түбірлері бар ағаштар да бар. Көл туралы жазбалар жүргізіле басталысынан бері Кенози көлі тек бір рет жағалауынан асып, 1928 жылы басқа жабық ойысқа, Ақ Аю (Карлайл) көліне құйған.
text="We'll change the name of this place to Kenosee Lake that is Indian for fish. We'll build a chalet here, on that rise above the depression making this into a sunken garden." Like many lakes on the prairies, Kenosee Lake does not have an out flow. The water levels of Kenosee Lake have been monitored periodically over the last 150 years since the first land surveyors came in the 1870s. It has been shown that lake levels have fluctuated greatly in the past. Tree stumps exist today that are rooted lower than any recorded level of the lake. Only once since records have been kept has Kenosee Lake over flowed its bank and that was in 1928 when it flowed into another closed basin lake, White Bear (Carlyle) Lake.
Көл деңгейін қалпына келтіру
Бобрлар Моуз-Маунтиннің тума емес. 1923 жылы Саскачеванның Хадсон шығанағынан екі жұп әкелініп, көлге жіберілді. Бір жұп солтүстік жағына, екінші жұп оңтүстік жағына босатылды. Бобрлар көбейіп, көлге құятын барлық салаларда бобр бөгеттері пайда болды. Бұл су деңгейінің күрт төмендеуіне әкеп соқты. 1954 жылы мол жаңбыр жауды, бірақ бөгеттердің салдарынан көл деңгейі төмен қала берді. Ауыл тұрғындары үкіметтен көмек сұрады, бірақ ешқандай шара қабылданбады. Сонда жергілікті халық төрт бөгетті өздері бұзуға бел буды. Осы төрт бөгетті бұзғаннан кейін көл деңгейі көтерілді, бірақ идеалды деңгейге жетпеді. Әуе суретіне сәйкес, 1928 жылы Кенози көлінің беті 742 метр биіктікте болған. 1950 жылы ол 738 метрге дейін төмендеді. 1954 жылы бобр бөгеттерін жойғаннан кейін, 1960 жылы көл деңгейі 740 метрге дейін қалпына келді. Бобрларды бақылау жөніндегі қосымша шаралар қабылданбағандықтан, 2008 жылға қарай көл деңгейі 737 метрге дейін төмендеді. Су деңгейі соншалықты төмендеді, көлдегі ең ірі арал – Хог аралы арал статусын жоғалтты. 2008 жылы Moose Mountain Water Resource Management Corp. компаниясы Moose Mountain провинциялық паркімен бірлесіп, бобрларды аулау және бобр бөгеттерін жару арқылы бақылауды жүзеге асырды. Олар су деңгейін реттеудің басқа да жолдарын қарастырды, мысалы, құбырлар мен су төгу каналдарын салу арқылы. Кіші Кенози көлінен Кенози көліне құятын қысқа арна – Балық арнасы, саябақ арқылы өтетін 209 тас жолы салынып жатқанда тосылып қалған еді. Су деңгейін қалпына келтіру жобасының бір бөлігі – арнаның қайта ағып кетуіне мүмкіндік беретін құбырларды салу болды. 2008-2013 жылдар аралығында көлдегі су деңгейі 9 футқа (2,74 метр) көтерілді. Корпорация мен парк тағы 9 футқа көтерілуді жоспарлады, себебі бұл Кенози көлінің жағалауларын асырып, Ақ аю көліне құйылуы үшін жеткілікті еді, ол да идеалды деңгейден төмен еді. 2016 жылы көл деңгейі шамамен 741 метрге дейін тұрақталды, бұл оның асып кетуіне жеткілікті емес еді.
Балық түрлері
Балық түрлеріне шабақ, сары шабақ, тұщы су шабағы және ақ балық кіреді. Көлге мерзімімен балық қосылады.