Энцо Беарзот: Италия футбол жаттықтырушысы және ойыншысы

Кіріспе

Enzo Bearzot (26 қыркүйек 1927 – 21 желтоқсан 2010) – итальяндық кәсіби футболшы және жаттықтырушы. Қорғаушы және жартылай қорғаушы ретінде ол Италия ұлттық құрамасын 1982 жылғы ФИФА әлем чемпионатында жеңіске жеткізді. "Vecio" ("қария" деген мағынадағы итальяндық сөз) деген лақап атымен танылған Беарзо Италия ұлттық құрамасын ең көп рет (104 мәрте, 1975 жылдың қыркүйегінен 1986 жылдың маусымына дейін) жаттықтырды. Ол салқынқанды мінезімен және түтік шегу әдетімен ерекшеленді. Оның қайтысынан бір жыл өткен соң, 1982 жылғы әлем чемпионатының жеңімпазының құрметіне "Энцо Беарзот" сыйлығы жанынады, ол жылдың үздік итальян жаттықтырушысына беріледі.

Клубтық мансап

Фриули Венеция Джулиядағы Удине провинциясындағы Айелло-дель-Фриули қаласында туған Беарзо банк қызметкерінің ұлы болып, Удинеде орта мектепте оқыды. Энцо Беарзо 1946 жылы «Про Гориция» командасы сапында кәсіби футболға дебют жасады, 1948 жылы «Интернационале» клубына қосылу үшін бұл команданы тастап кетті. «Неразурри» сапында үш маусым ойнағаннан кейін Беарзо Сицилияға көшіп, «Катания» командасына тағы үш маусымға қосылды. 1954 жылы ол 1949 жылғы Суперга трагедиясынан кейін қайта құрылып жатқан «Торино» клубына ауысты. Екі маусым бойы тұрақты құрамда ойнап, 65 матчте қатысып, бір гол соқты. 1956 жылы ол «Интернационале» клубына қайта оралды, онда 27 рет алаңға шықты, соңғы матчы 1957 жылғы 9 маусымда «Болонья» клубымен 3:2 есебімен жеңіліспен аяқталды. Келесі жылы ол «Торино» клубына қайта оралды. Бұл жерде ол 164 матчте ойнап, 7 гол соқты, содан соң 1964 жылы 37 жасында карьерасын аяқтап, жаттықтырушылыққа кірісті. Ойыншылық карьерасында Беарзо Италияның «Серия А» лигасында 251 матчте ойнады және бір рет Италия құрамасына шақырылды. Ол 1955 жылғы 27 қарашада Венгрияға қарсы өткен 1955-56 жылғы Орталық Еуропа халықаралық кубогы матчында дебют жасады, бұл матч 2:0 есебімен аяқталды.

Басқарушылық мансап

Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Беарзот "Торино" клубының көмекші жаттықтырушысы болды, итальяндық мамандар Нерео Рокко және Джован Баттиста Фаббримен бірге жұмыс істеді. Содан кейін ол Тосканаға көшіп, Серия C лигасындағы "Прато" командасын басқарумен алғашқы бас жаттықтырушылық тәжімесін алды. Алайда, Беарзот клубтық карьераны жалғастырмады және Италия футбол федерациясында жұмыс істеуді жөн көрді: бастапқыда 23 жасқа дейінгі құраманың бас жаттықтырушысы, содан кейін 1974 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Ферруччо Валькареггидің көмекшісі болды. Германияда өткен чемпионаттан кейін Беарзот Фулвио Бернардинидің көмекшісі болып тағайындалды, ал 1975 жылы Италия құрамасының бас жаттықтырушысы болды. Беарзот ұлттық құраманы 1978 жылғы ФИФА әлем чемпионатында төртінші орынға жеткізді. Италия 1984 жылғы Еуропа чемпионатына ілікпеді. Ұзақ үзілістен кейін Беарзот 2002 жылы FIGC Техникалық секторының (Settore Tecnico, Италиядағы басты футбол жаттықтырушылар ұйымы) президенті болып тағайындалды. Ол 2005 жылы бұл қызметтен кетті.

Басқару стилі

Беарзоттың тактикалық шеберлігі, ұқыптылығы және менеджер ретінде жан-жақтылығы жоғары бағаланды. Ол матчтар алдында қарсыластарын ең көп зерделеп зерттейтін, командасының стратегиясын жоспарлап, дайындауға тырысатын. Сондай-ақ, ол қарсыластардың ойын стиліне қарай әртүрлі тактика, формациялар мен ойын стилін қабылдауға қабілеттілігімен және ойыншыларына ең қолайлы жүйені табу қабілетімен танымал болды. Ол сонымен қатар, ойыншыларына өздерінің қабілеттерін және жеке дарынын еркін көрсетуге мүмкіндік беру керек деп есептегендіктен, қалыптасқан ойын комбинацияларын және тактикалық жоспарларды таңбалауды ұнатпады. 1978 жылғы әлем чемпионатында оның итальяндық құрамасы ойыншыларының жеке шеберлігіне байланысты, тартымды, шабуылға бағытталған, допты ұстауға, шығармашылыққа, қозғалысқа, шабуылдық өрнекке және техникаға негізделген ойынды жиі қолданды. Алдыңғы үштік – орталық шабуылшы Паоло Росси, қанаттар Роберто Беттега және Франко Каузио – қарсыластардың қорғаушыларын шатастыру үшін жиі бір-бірімен позицияларын ауыстырып тұрды. 1982 жылғы әлем чемпионатында ол көбінесе икемді 4–3–3 формациясын қолданды, ол матч барысында 4–4–2, 5–2–3 немесе 3–5–2 формациясына ауысуға қабілетті болды. 4–3–3 жүйесінде Беарзот әдетте екі шығармашылық қанатты (әдетте Бруно Конти мен Франческо Грациани, соңғысы көбінесе екінші шабуылшы ретінде ойнайтын) және орталық шабуылшыны (әдетте Паоло Росси) алға, плеймейкерді (әдетте Джанкарло Антоньони) және екі күшті, алаңды шарлайтын ойыншыны (әдетте Марко Тарделли және Габриэле Ориали немесе Джанпьеро Марини – соңғы екеуі көбінесе қорғаныс шебінде ойнайтын) орталық алаңға қойды. Ал қорғаныста ол қақпашының алдында либероны (әдетте Гаэтано Скиреа) пайдаланды, оның міндеттері қорғаныс және шығармашылық еді. Ол үш ойыншыдан тұратын жеке қорғаушыларды немесе екі шабуылдаушы қанат қорғаушыны және жеке қорғаушы орталық қорғаушыны немесе тоқтатушыны қолданды. Командасының қорғаныс ойыны зоналық және жеке қорғау жүйелерінің аралас – «зона миста» (немесе «Gioco all'Italiana») жүйесіне негізделген, мысалы, катеначчо. Италияның Бразилияға қарсы екінші тур матчында Беарзот тактикалық шеберлігін тағы да көрсетіп, бразилиялық орта алаңды бақылауға алып, допты ұстау арқылы үстемдікке жол бермеу үшін Италияның формациясын өзгертті. Германияға қарсы финалда, орталық алаңдағы плеймейкер Антоньонидің жарақатынан кейін, ол Италияның формациясын 5–2–3-ке өзгертіп, орнына сол қанат қорғаушысы Антонио Кабриниге Германияның қанат ойыншысы Пьер Литтбарскиді қорғауға көмектесетін қосымша жеке қорғаушы орталық қорғаушы Клаудио Джентилені қосты. Италияның қалған екі жеке қорғаушы орталық қорғаушылары, Фульвио Колловати мен Джузеппе Бергоми, қанат шабуылшысы Карл Хайнц Румменигге және орталық шабуылшысы Клаус Фишерді қорғау міндетін алды. Либеро Скиреаға алдыңғы қатардағы шабуылшыларды екілеп қорғауға, алаңға шығып допты ұтып алуға және шабуылды бастауға рұхсат берілді. Ойыншыларының жан-жақтылығы мен матч барысында позицияларын ауыстыруға бейімділігіне байланысты Беарзоттың командасы қарсыластардың кеңістіктерін пайдалану қабілетімен танымал болды. Командасының қорғаныс күші ойыншыларының бір-біріне көмектесуге және допты қайтарып алу үшін қарсыластарын болжауға қабілетімен көрсетілді. Оның командасы сондай-ақ допты қайтарып алғаннан кейін жылдам және ұйымдасқан қарсы шабуылдар арқылы гол мүмкіндіктерін жасауға, сондай-ақ энергияны сақтау үшін допты ұстап, айналымға салуға дайын болды. Тактикалық шеберлігіне қоса, Беарзот жеке ойыншыларымен жақын қарым-қатынасқа ие болғанымен және оларды мотивтеуге, біртілді командалық орта құруға және жеңіске жетуге бағытталған ой-пікірді қалыптастыруға қабілетті болды. 2010 жылы Беарзоттың қайтысынан кейін The Guardian газетінде жарияланған некрологында Брайан Гланвилл «Энцо Беарзот ұлттық құраманы жаңғыртты. Ол әлдеқайда икемді, шығармашылық ойын стилін енгізіп, 1982 жылы Испанияда өткен әлем чемпионатында команданы жеңіске жеткізді» деп жазды. Ол Падерно-д'Адда қаласындағы отбасылық мазарда жерленді.

Bearzot was highly regarded for his tactical prowess, meticulousness, and versatility as a manager. He often studied his opponents in great detail before matches, in order to plan out and prepare his team's strategy; he was also known for his ability to adopt different tactics, formations, and playing styles, depending on the style of play of the opposition, and for having the capacity to find a system which best suited his players. At the same time, he preferred not to impose set plays and tactical plans on his players, as he believed that above all, they should have the freedom to express their ability and individual talent. At the 1978 World Cup, his Italian side often adopted an attractive, offensive minded possession game based on passing, creativity, movement, attacking flair, and technique, due to the individual skill of his players; the front three – made up of centre forward Paolo Rossi, and wingers Roberto Bettega and Franco Causio – would also often change positions with one another, in order to disorient the opposing defenders. At the 1982 World Cup, he usually used a fluid 4–3–3 formation, which was capable of shifting into a 4–4–2, 5–2–3, or 3–5–2 formation throughout the course of a match; in his 4–3–3 system, Bearzot usually used two creative wingers (usually Bruno Conti and Francesco Graziani, the latter of whom usually also served as a second striker) and a centre forward (usually Paolo Rossi) up front, a playmaker (usually Giancarlo Antognoni) and two hard–tackling box to box players (usually Marco Tardelli and either Gabriele Oriali or Gianpiero Marini – the latter two of whom usually operated in more of a holding role, while the former served as a mezzala) in midfield, while in defence, he used a sweeper (usually Gaetano Scirea) in front of the goalkeeper, whose responsibilities were both defensive and creative, as well as either three man marking defenders, or two attacking full backs and a man marking centre back or stopper; his team's defensive play was based on the zona mista system (or "Gioco all'Italiana"), a cross between zonal marking and man marking systems, such as catenaccio. In Italy's second round match against Brazil, Bearzot further demonstrated his tactical astuteness by changing Italy's formation in order to contain the Brazilian midfield and prevent them from dominating the match with their possession game. In the final against Germany, due to an injury to playmaker Antognoni in midfield, he also altered Italy's formation to a 5–2–3, by instead fielding Claudio Gentile as an additional man marking centre back, who would help left wing back Antonio Cabrini to cover Germany's winger, Pierre Littbarski, while Cabrini would mark Germany's attacking right back, Manfred Kaltz; Italy's other two man marking centre backs, Fulvio Collovati and Giuseppe Bergomi, were dealt with the task of marking wing forward Karl Heinz Rummenigge, and centre forward Klaus Fischer respectively, while the sweeper, Scirea, was given the freedom to help double mark forwards, advance into midfield in order to win the ball and start attacking plays, or get forward. Due to the versatility of his players and their tendency to switch positions throughout matches, Bearzot's side were known for their ability to exploit spaces in the opposition; his team's defensive strength was demonstrated by his players' ability to cover for each other and anticipate their opponents in order to win back the ball. His side were also highly adept at subsequently creating goalscoring opportunities from quick and highly organised counterattacks after winning back possession, as well as being capable of keeping the ball and circulating possession in order to conserve energy. In addition to his skills as a tactician, Bearzot was also known for having a close relationship with his individual players, as well as for his ability to motivate them, create a united team environment, and foster a winning mentality. In his obituary for Bearzot in The Guardian following the manager's death in 2010, Brian Glanville noted that " Enzo Bearzot revitalised the national side. He imposed a far more flexible, adventurous style of play and led the team to victory at the World Cup in Spain in 1982." he was buried in the family tomb in the cemetery of Paderno d'Adda.