Дино Дзофф: Италияның ұлы қақпашысы

Кіріспе

Италиялық футболшы Дино Зофф (туған күні 28 ақпан 1942 жыл) – итальяндық бұрынғы кәсіби футболшы, қақпашы. Ол 1982 жылғы әлем чемпионатында Италия құрамасының капитаны ретінде 40 жас 4 ай 13 күндік рекордтық жасында жеңіске жеткен ең қарт ойыншы. Сондай-ақ, ол турнирдің үздік қақпашысы атанды және екі ойында қақпасын құрғақ сақтап, турнирдің символдық құрамына енді. Ол 1968 жылғы Еуропа чемпионатында да осы құрметке ие болды. Зофф – әлем чемпионаты мен Еуропа чемпионатының екеуін де жеңген жалғыз итальяндық футболшы. «Ювентус» клубында ол алты рет Италия сериясы А чемпионы, екі рет Италия кубогының иегері және УЕФА кубогын жеңіп алды. Сонымен қатар, 1972–1973 және 1982–1983 маусымдарда Еуропа чемпиондары кубогының финалына шықты, ал 1973 жылғы Континентаралық кубок финалында күміс жүлдегер атанды. Зофф – өте қабілетті қақпашы болды және осы рөлдегі ең үздік ойыншылардың қатарында танылды. IFFHS оны Лев Яшин мен Гордон Бэнкстен кейінгі 20 ғасырдың үшінші ең үздік қақпашысы деп атады. Ол 1972 және 1974 жылдар аралығында халықаралық турнирлерде гол жібермейтін рекордтық 1142 минут ойнады. Бұл көрсеткішін Гаити құрамасының ойыншысы Эммануэль Санон 1974 жылғы әлем чемпионатындағы Гаити – Италия матчында тоқтатты. 112 рет Италия құрамасының құрамына кірген ол, итальяндық құраманың ең көп ойын өткізген ойыншыларының тізімінде сегізінші орында тұр. 2004 жылы Пеле Зоффты тірі қалыптағы 100 ең үздік футболшының бірі деп атады. Сол жылы Зофф УЕФА Алтын юбилейі сауалнамасында бесінші орын алды және Италияның соңғы 50 жылдағы ең үздік ойыншысы деп танылды. 1973 жылы «Алтын доп» сыйлығына ие болуға жақын келді, бірақ «Ювентус» клубымен үш жүлдеден кем алды. 1999 жылы World Soccer Magazine журналының 20 ғасырдың 100 ең үздік ойыншысы тізімінде 47-орынға ие болды. Футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Зофф жаттықтырушылық мансабын бастады. Ол Италия құрамасын жаттықтырып, Еуро-2000 финалына шықты, онда Францияға есе жіберді. Сонымен қатар, ол «Ювентус» сияқты бірнеше итальяндық клубтарды жаттықтырды, олармен 1989–1990 маусымда УЕФА кубогы мен Италия кубогын жеңіп алды – бұл жүлделерді ол бұрын ойыншы ретінде де жеңіп алған еді. 2014 жылдың қыркүйегінде Зофф өзінің «Dura solo un attimo, la gloria» («Даңқ тек бір сәтте ғана сақталады») атты автобиографиясын жариялады.

Italian footballer

Dino Zoff (ˈdiːno dˈdzɔf; born 28 February 1942) is an Italian former professional footballer who played as a goalkeeper. He is the oldest ever winner of the World Cup, which he lifted as captain of the Italy national team in the 1982 tournament, at the age of 40 years, 4 months and 13 days. He also won the award for best goalkeeper of the tournament and was elected to the team of the tournament for his performances, keeping two clean sheets, an honour he also received after winning the 1968 European Championship on home soil. Zoff is the only Italian player to have won both the World Cup and the European Championship. He also achieved great club success with Juventus, winning six Serie A titles, two Coppa Italia titles, and a UEFA Cup, also reaching two European Champions' Cup finals in the 1972–73 and 1982–83 seasons, as well as finishing second in the 1973 Intercontinental Cup final. Zoff was a goalkeeper of outstanding ability, and he has a place in the history of the sport among the very best in this role, being named the third greatest goalkeeper of the 20th century by the IFFHS behind Lev Yashin and Gordon Banks. He holds the record for the longest playing time without allowing goals in international tournaments (1,142 minutes) set between 1972 and 1974. Haiti's Emmanuel Sanon ended the streak at the 1974 FIFA World Cup, in the Haiti Italy match. With 112 caps, he is the eighth most capped player for the Italy national team. In 2004, Pelé named Zoff as one of the 100 greatest living footballers. In the same year, Zoff placed fifth in the UEFA Golden Jubilee Poll, and was elected as Italy's golden player of the past 50 years. He also placed second in the 1973 Ballon d'Or, as he narrowly missed out on a treble with Juventus. In 1999, Zoff placed 47th in World Soccer Magazine's 100 Greatest Players of the Twentieth Century. After retiring as a footballer, Zoff went on to pursue a managerial career, coaching the Italy national team, with which he reached the Euro 2000 final, losing to France, and several Italian club teams, including his former club Juventus, with which he won an UEFA Cup and a Coppa Italia double during the 1989–90 season, trophies he had also won as a player. In September 2014, Zoff published his Italian autobiography Dura solo un attimo, la gloria ("Glory only Lasts a Moment").

Ерте өмір

Дино Зофф Италияның Фриули-Венеция-Джулия аймағындағы Мариано-дель-Фриулиде шаруа отбасында дүниеге келген. Әкесінің кеңесімен, Зофф футбол карьерасы сәтсіз аяқталса, механик болу үшін білім алған. Жас және амбициялы футболшы Зофф басқа да спорт түрлеріне қызығушылық танытқан, оның екі басты үлгісі – велоспортшы Фаусто Коппи және жүру спортының шебері Абдон Памич болды.

Удинезе, Мантова және Наполи

Зоффтың карьерасы он төрт жасында «Интер» және «Ювентус» клубтарында сынақтан өтумен басталды, бірақ бойының жеткіліксіздігінен қабылданбады. Ол 1961 жылдың 24 қыркүйегінде «Удинезе» сапында Серия А-дағы алғашқы ойынын «Фиорентинаға» қарсы өткізді (5:2 есебімен жеңіліс), бірақ Зоффтың өткізген голдары үшін оны сынға алмады. Бірінші маусымында Зофф «Удинезе» үшін бар болғаны төрт ойын өткізді, себебі клуб Серия B-ға түсіп қалды. Келесі маусымда ол клубтың негізгі қақпашысы болды, клубтың Серия А-ға қайта оралуына көмектесті, содан кейін 1963 жылы «Мантоваға» ауысты, онда төрт маусым бойы 131 ойын өткізді. «Мантова» сапындағы өнер көрсетуі ірі клубтардың назарын аударды, ал Италияның сол кездегі бас жаттықтырушысы Эдмондо Фаббри оны 1966 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына резервтік құрам ретінде шақыруды қарастырды, бірақ ақырында Энрико Альбертоси, Роберто Анзолин және Пьерлуиджи Пиццабалланы таңдады. 1967 жылы Зофф қақпашы Клаудио Бандони және 130 миллион лира тұратын трансфер құнының орнына «Наполиге» ауысты. Ол Неапольде бес маусым өткізіп, клуб сапында 143 Серия А ойынына қатысты. Осы кезеңде ол Италияда танымалдылыққа ие бола бастады, сондай-ақ 1968 жылы Италия ұлттық құрамасы сапында халықаралық дебют жасады және Италия құрамасына 1968 жылғы Еуропа Чемпионатында және 1970 жылғы Әлем Чемпионатында орын алды. және 1979–1980 маусымындағы Еуропа Кубогының жартылай финалына қатысты. Жалпы, Зофф «Ювентус» үшін барлық жарыстарда 479 ойын өткізді, клуб сапында 330 Серия А ойынына қатысты (барлығы тізбектей, клубтық рекорд), 74 Италия Кубогында, 71 Еуропалық жарыстарда және 4 басқа клубтық жарыстарда. Қазіргі уақытта ол «Ювентус» сапындағы барлық жарыстардағы 6-шы рекордтық ойыншы, Серия А-да 7-ші, Италия Кубогында 3-ші, УЕФА клубтық жарыстарында 7-ші және халықаралық клубтық жарыстарда 9-шы ойыншы. Зофф 1981–1982 жылғы Серия А маусымында «Ювентуспен» Серия А чемпионатын жеңіп алды, сондай-ақ сол жылы Италиямен ФИФА Әлем Чемпионатын жеңіп алды, команданың капитаны ретінде. Келесі 1982–1983 маусымында, мансабының соңғы маусымында Дино Зофф Серия А чемпиондары «Ювентуспен» Италия Кубогын жеңіп алды және 1983 жылы клубпен Еуропа Кубогының екінші финалына жетті; «Ювентус» 25 мамырда Афинада «Гамбургтен» 1:0 есебімен жеңілді, себебі Зофф Феликс Магаттың алыстан соққан добынан жеңілді; бұл оның мансабының соңғы клубтық матчы болды. Оның соңғы лигалық ойыны 1983 жылдың 15 мамырында «Генуаға» қарсы үйде 4:2 есебімен жеңіске жетті. Ол сондай-ақ Россимен бірге ең көп рет таза қақпаны сақтау рекордын бөлісті (9), 2016 жылы Джанлуиджи Буффон 10 рет қатарынан таза қақпаны сақтағанға дейін. 570 Серия А ойынымен Зофф Серия А-дағы барлық уақыттағы ең көп ойын өткізген алтыншы ойыншы және Серия А-да матч өткізген төртінші ең қарт ойыншы.

Zoff's career got off to an inauspicious start, when at the age of fourteen he had trials with Inter Milan and Juventus, but was rejected due to a lack of height. he made his Serie A debut with Udinese on 24 September 1961, in a 5–2 defeat to Fiorentina, although Zoff was not criticised for any of the goals he conceded. Zoff made only four appearances in his first season for Udinese, as they were relegated to Serie B. He played the next season as the club's starting goalkeeper, helping the club to Serie A promotion, before moving to Mantova in 1963, where he spent four seasons, making 131 appearances. His performances for Mantova in the top flight caught the attention of larger clubs, while Italy's national coach at the time, Edmondo Fabbri, even considered bringing him as a back up for the 1966 FIFA World Cup, although he ultimately chose to bring Enrico Albertosi, Roberto Anzolin, and Pierluigi Pizzaballa instead. In 1967, Zoff was transferred to Napoli, in exchange for fellow goalkeeper Claudio Bandoni, and a transfer fee of 130 million Lire; he spent five seasons in Naples, making 143 Serie A appearances with the club. During this time, he began to achieve increasing recognition in Italy, also making his International debut with the Italy national side in 1968, and earning a place in Italy's squads at Euro 68 and the 1970 World Cup. and the semi finals of the European Cup Winners' Cup during the 1979–80 season. Overall, Zoff made 479 appearances for Juventus in all competitions, making 330 Serie A appearances with the club (all of which came consecutively, a club record), 74 in the Coppa Italia, 71 in European competitions, and 4 in other club competitions. He is currently Juventus's 6th record appearance holder in all competitions, their 7th all time appearance holder in Serie A, their 3rd all time appearance holder in the Coppa Italia, their 7th all time appearance holder in UEFA club competitions, and their 9th all time appearance holder in international club competitions. Zoff won his final Serie A championship with Juventus during the 1981–82 Serie A season, also winning the 1982 FIFA World Cup with Italy that year, as his team's captain. During the following 1982–83 season, the final season of his career, Dino Zoff won the Coppa Italia with defending Serie A champions Juventus, and he reached his second European Cup final with the club in 1983; Juventus were defeated 1–0 by Hamburg in Athens on 25 May, after Zoff was beaten by Felix Magath's long distance strike; this was the final club match of his career. His final league appearance came in a 4–2 home win over Genoa on 15 May 1983.|name="combi record"|group="nb" Buffon broke the record during the 2015–16 season. He also held the Serie A record for most consecutive clean sheets alongside Rossi (9), until Gianluigi Buffon overtook them both with his 10th consecutive clean sheet in 2016. With 570 Serie A appearances, Zoff is also the sixth highest appearance holder in Serie A of all time, and he is the fourth oldest player in Serie A to have ever played a match.

Халықаралық мансап

Италия құрамасының негізгі құрамында ойнағанға дейін, Зофф 1963 жылы Жерорта теңізі ойындарында Италияның 23 жасқа дейінгі құрамасымен алтын медаль жеңіп алған еді. 1968 жылғы 20 сәуірде Зофф Италия құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты. Ол Неапольде өткен Еуропа чемпионатының ширек финалында Болгарияға қарсы 2:0 есебімен жеңіске жетті. Зофф турнир барысында өзінің мансаптық бәсекелесі Энрико Альбертозиден басымдық алып, қақпашы ретінде тағайындалды, ал Италия өз жерінде Еуропа чемпионатын жеңіп алды. Зофф төртінші халықаралық матчынан кейін жеңімпаз медалін иеленді, екі матчты құрғақ қалпында ұстап тұрды және турнирдің үздік қақпашысы атанып, жүлде алды. Дегенмен, 1970 жылғы әлем чемпионатында Зофф Италия құрамасының негізгі құрамына кірмеді және турнир бойы Альбертозидің дублері болды. Италия әлем чемпионатының финалына жетті, бірақ Бразилиядан 4:1 есебімен жеңілді. Алайда, ол 1974 жылғы әлем чемпионатында Альбертозиден озып, Италияның негізгі қақпашысы болды, бірақ команда турнирдің топтық кезеңінде еселенді. 11 шілдеде, 40 жас 133 күндік шағында, ол әлем чемпионаты финалында ойнаған ең ескі ойыншы атанды. Италия Мадридтегі Сантьяго Бернабеу стадионында Батыс Германияны 3:1 есебімен жеңгеннен кейін, ол 1934 жылғы әлем чемпионы Джанпиеро Комбидің ізін басып, әлем чемпионатын жеңген команданың қақпашысы болған екінші ойыншыға айналды (кейін Икер Касильяс және Уго Льорис бұл жетістікті Испания және Франция үшін 2010 және 2018 жылғы әлем чемпионаттарында қайталады). Өз өнерінің арқасында ол турнирдің үздік қақпашысы деп танылды. Италияның жеңісті әлем чемпионатында Зоффтың маңызды рөлі туралы оның жаттықтырушысы Энцо Беарзот былай деді: Алдыңғы жылдары дәл осы ұшақ Пертини мен Папа Иоанн Павел II жеке және мемлекеттік рейстер үшін қолданған. 2017 жылдың сәуірінде ол Варезе қаласына жақын Воландия мұражайына қайта орналастырылды. Зофф сондай-ақ халықаралық футболда 1972 және 1974 жылдар аралығында бірде-бір гол жібермейтін ең ұзақ кезеңді (1142 минут) ұстап тұр. Бұл серия 1974 жылғы әлем чемпионатында Гаити футболшысы Манно Санонның керемет голымен аяқталды. Зофф Италия құрамасы сапында соңғы рет 1983 жылғы 29 мамырда Швецияға қарсы өткен 2:0 есебімен жеңілген матчта, 1984 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу ойынында ойнады. Ол мансабын аяқтаған кезде Зоффтың 112 матчы Италия құрамасының ең көп ойын өткізген футболшысы болды. Қазіргі уақытта ол осы көрсеткіш бойынша алтыншы орында, ал қақпашылар арасында екінші орында тұр, Джанлуиджи Буффон бұл рекордты жаңартқан. Ол барлық уақыттағы ең ұлы қақпашылардың бірі саналады және 1999 жылы IFFHS жүргізген сауалнамада Лев Яшиннен (1-орын) және Гордон Бэнкстен (2-орын) кейін ХХ ғасырдың үшінші үздік қақпашысы деп танылды, сондай-ақ Италияның ғасырдың ең үздік қақпашысы және Еуропаның екінші үздік қақпашысы (Яшиннен кейін) атанды. Италия жас құрамасынан тұрғандықтан фаворит емес болғанына қарамастан, ол жас итальяндық құраманы 2000 жылғы Еуропа чемпионатында екінші орынға жеткізді, финалда Дэвид Трезеге голының арқасында әлем чемпиондары Франциядан 2:1 есебімен қосымша уақытта жеңілді. Финалға дейін Италия он ойыншысымен жартылай финалда Нидерландыны пенальти сериясында жеңіп, қосымша уақыттан кейін 0:0 есебімен тең түсті, голландиялықтардың шабуылдық стиліне қарсы қорғаныс шеберлігін көрсетті. Турнирдің финалында Италия екінші таймдың көп бөлігінде 1:0 есебімен алда болды және турнир жеңісіне бір минуттан да аз уақыт қалғанда Франция шабуылшысы Сильвен Вильторд соңғы минутта гол соғып, теңестірді, матчты қосымша уақытқа жіберді. Финалға жеткеніне қарамастан, Зофф бірнеше күннен кейін AC Milan президенті және саясаткер Сильвио Берлусконидің қатаң сын-ескертпелерінен кейін отставкаға кетті. 2000 жылы Зофф "World Soccer" журналының "Жылдың ең үздік жаттықтырушысы" атанды.

Prior to representing the senior Italian side, Zoff had won a gold medal with the Italy under 23 side at the 1963 Mediterranean Games. On 20 April 1968, Zoff made his senior debut for Italy, playing in a 2–0 win against Bulgaria in the quarter finals of the 1968 European Championships, in Naples. Zoff ended up being promoted to starting goalkeeper over his perceived career rival Enrico Albertosi during the tournament, and Italy proceeded to win the European Championship on home soil, with Zoff taking home a winners' medal after only his fourth international appearance, keeping two clean sheets, and winning the award for the best goalkeeper of the tournament. Zoff was left out of the Italian starting eleven in the 1970 World Cup, however, and was Albertosi's deputy throughout the tournament, as Italy went on to reach the final of the World Cup, and were defeated 4–1 by Brazil. He returned to the starting line up, however, ahead of Albertosi, in Italy's disappointing 1974 World Cup campaign, during which they would be eliminated in the first round. On 11 July, at the age of 40 years and 133 days, he became the oldest player ever to feature in a World Cup final; following Italy's 3–1 victory over West Germany at the Santiago Bernabéu Stadium in Madrid, he followed in the footsteps of compatriot Gianpiero Combi (1934) as only the second goalkeeper to captain a World Cup winning side (later Iker Casillas and Hugo Lloris repeated this feat for Spain and France in the 2010 and 2018 World Cups respectively). Due to his performances, he was voted as the Best Goalkeeper of the Tournament. Regarding Zoff's importance during Italy's victorious World Cup campaign, his manager Enzo Bearzot said of him: In the previous years, the same aircraft had been used by Pertini and Pope John Paul II for private and institutional flights. In April 2017, it was put down back in the Museum of Volandia, near Varese. Zoff also holds the record for the longest stretch (1142 minutes) without allowing any goals in international football, set between 1972 and 1974. That clean sheet stretch was ended by Haitian player Manno Sanon's beautiful goal during the 1974 World Cup. Zoff made his final appearance for Italy on 29 May 1983, in a 2–0 away loss to Sweden, in a Euro 1984 qualifying match. At the time of his retirement, Zoff's 112 caps were the most ever by a member of the Italy national team. He currently sits in sixth place in this category, as well as second among goalkeepers, with Gianluigi Buffon having surpassed the latter record.|name="playing style"|group="nb" Considered one of the greatest goalkeepers of all time, in 1999 he was elected in a poll by the IFFHS as the third best goalkeeper of the 20th Century – after Lev Yashin (1st) and Gordon Banks (2nd) – as well as Italy's best keeper of the century, and the second best European keeper of the century – behind only Yashin. Although Italy were not top favourites because of a young squad, he coached a young Italy squad to a second place finish in Euro 2000, suffering a 2–1 extra time defeat at the hands of reigning World Cup Champions France in the final, due to a golden goal by David Trezeguet. En route to the final, a ten man Italy had eliminated co hosts the Netherlands in the semi finals in a penalty shoot out, after a 0–0 draw, following extra time, with a tightly contested defensive display against a more offensive minded Dutch side. In the final of the tournament, Italy had been 1–0 up for most of the second half, and were less than sixty seconds away from winning the tournament, before France forward Sylvain Wiltord scored in the fourth and final minute of stoppage time to equalise, and send the match into extra time. Despite reaching the final, Zoff resigned a few days later, following strong criticism from AC Milan president and politician Silvio Berlusconi. Zoff was voted the World Soccer Manager of the Year in 2000.

Жеке өмір

Зофф Аннамария Пасериниге үйленген; олардың 1967 жылы туған Марко атты ұлы бар. Зофф – католик дінінің өкілі. 2015 жылдың 28 қарашасында Зоффтың үш апта бойы вируспен жұққан неврологиялық инфекциядан ауруханада жатқандығы хабарланды, бұл оның жүруін қиындатты. 2015 жылдың 23 желтоқсанында Зоффтың жақсы жазылып жатқаны хабарланды, бірақ ол былай деді: «Өмірімде алғаш рет шынайы қорқыныш сезіндім. Мен қорқып тұрмын десем, өзім үшін емес, маған жақын адамдар үшін қорқыдым. Әйелім, ұлым, немерелерім. Негізінен, менің жақындарым. Мен кетсем, оларды қатты қиын жағдайға түсіріп алған болар едім». Ол сондай-ақ: «Бір түні төсегімнің басында екі адамды көрдім. Олардың жүзі Гаэтано Скиреяның [бұрынғы, қайтыс болған командаласының бірі] және Энцо Беарзоттың [бұрынғы, қайтыс болған бапкерінің бірі] жүзіне ұқсас болды. Екеуі де күлімсіреп тұрды. Мен ұйықтамадым, бұл түс емес еді. Мен оларға: «Әлі емес, енді емес» дедім. Мен әлі де осындамын» деді.