Кіріспе
Христиандық діни ағым. "Аладура" термині йоруба тілінде "тілеуші адам" дегенді білдіреді. Аладура – 20-ғасырдың басында йоруба жерінде пайда болған, жергілікті шіркеулердің бір тобы. Бұл шіркеулер, барлық іс-шараларында, Тірі Құдайдың Киелі Рухы арқылы дұғаның және практикалық басшылықтың күшіне сенеді. Алғашқы танымал Аладура шіркеуі 1918 жылы Нигерияның Огун штатындағы Абуле Дадада Әбіассалем Самуил Сомой (Баба Дада) бастауымен құрылды. Аладура шіркеулерінің негізгі ерекшелігі – ерекше апостолдық жол, олардың негізін қалаушылары тікелей Мәсіхтің өзі шақырған. Иса Мәсіх: "Менің үйім – тілеу үйі болады" деп айтқан. Аладура шіркеулері дұғаның, дұғалы әндердің және Құдай сөзінің (Киелі кітаптың және Құдайдың тірі дауысы арқылы ашылған) күшін баса көрсетеді. Олар қасиеттілікке сенеді, йоруба тілінде бұл "ижо мимо" деп аталады. Аладура шіркеулері евангелистік болып табылады және оларда елуіншілікпен байланысты әртүрлі элементтерді кездестіруге болады. 20-ғасырдың басындағы негізін қалаушылардың көпшілігі бастапқыда англикандар мен методистер болған. Олар дәстүрлі африкалық діннің күшін зиянды деп санады. Сондай-ақ, олар сол кездегі көптеген кең таралған әдеттерге, мысалы, көп әйел алу мен сиқыршылыққа қарсы болды және "қасиеттілік қозғалысына" назар аударды. Бүгінде Нигериядағы көптеген шіркеулерді "Аладура" деп атауға болады, себебі олар осы қозғалыстың ықпалында.
The term "Aladura" means "praying person" in Yoruba. Aladura is a classification of indigenous churches that started in Yoruba land in the early 20th century. These churches believe in the efficacy of prayers and practical guidance by the Living God through his Holy Spirit in all its programs. The first known Aladura church started with Abbieassalem Samuel Somoye (Baba Dada) in 1918 at Abule Dada in Ogun State Nigeria. The main Aladura churches can be distinguished by the distinct apostolic way, the church founders were called directly by Christ himself. Jesus Christ emphasized: my house shall be called the house of prayer. Aladura churches emphasize the power of prayer, prayerful songs and the word of God (both the Bible and revealed by the living voice of God). They believe in holiness. The yoruba term for this: is "ijo mimo". Aladura churches are Evangelicals and various elements associated with Pentecostalism can be found in Aladura churches. Most of the pioneer founders in the early 20th century were initially Anglicans and Methodists. They rejected the power of traditional African religion as malign. They also opposed many dominant practices then such as: both polygamy and witchcraft and focus instead on the "holiness movement". Today, many churches in Nigeria can be called "Aladura", since they have been influenced by this movement.
Керуб пен Серафимнің мәңгілік қасиетті ордені
Моза Оримоладе Туноласе, кейіннен Баба Аладура немесе Дұға етуші әке деп аталған, 1925 жылы Кирубтар мен Серафимдердің мәңгілік қасиетті ордасын құрды, сондай-ақ Англикан шіркеуінің ішінде дұға ету тобы ретінде де жұмыс істеді. Капитан Кристиана Абиодунның асырап алған қызы есінен айырылып, оны тек Мұса Оримоладе Туноласе ғана оята алды, ол бұл кезде ел аралап жүріп жатқан уағызшы және мұғалім еді. 1925 жылға қарай олар Англикан шіркеуінен бөлініп, тәуелсіз болды. Олардың ең ерекше миссиясы – ел аралап евангелистік сапарларында әйел және ер сиқыршыларды анықтап, оларға қарсы тұру болды. Мұндай ұзақ сапарлар Кирубтар мен Серафимдерге (көбінесе осылай атайды) тән евангелисттер мен миссионерлерге мәлім болды. Бүгінде бұл шіркеу әлемдегі ең танымал, ең тартымды және ең ықпалды Аладура шіркеулерінің бірі саналады.
Апостолдық шіркеу және Мәсіхтің Апостолдық шіркеуі
Алғашқы Аладура қозғалысы 1918 жылы Нигерияның Ижебу-Оде қаласындағы Сент-Сэвиор англикан шіркеуінен пайда болды. Шіркеудің қараушысы Әли, төрт ақсақал – Ж. Б. Садаре, Э. О. Онабанджо, Д. С. Одуга және Э. О. В. Олукояға түсін айтты. Олар қарқынды дұға ету сеанстарын бастады. Олар "Егбе Аладура" деп аталатын "Дұға тобын" құрды. 1919 жылы Д. О. Одубаньо қозғалысқа қосылғаннан кейін, оларға Филадельфиядағы Иман шатырының доктриналары әсер етті. Олар нәрестелерді крещениелеуден және батыс немесе дәстүрлі медицинаның барлық түрлерінен бас тартты. Бұл англикан шіркеуімен доктриналық қақтығысқа әкеліп соқты және олар шіркеуден қуылды. Джозеф Садаре Синодтағы лауазымынан бас тартуға мәжбүр болды, ал басқалары жұмыстан кетуге және балаларын англикан мектебінен алуға мәжбүр болды. Аладура қозғалысы шынайы руханиятты іздеудегі жаңару қозғалысы ретінде басталды. 1918 жылы тұмау пандемиясы кезінде жаңару орын алды. Киелі Рухпен толы топ, эпидемиядан зардап шеккен көптеген адамдарды құтқару үшін дұға қолданғанын мәлімдеді. Бұл дұға тобын нығайтты. Қозғалыс біртіндеп өсіп, Нигерия бойынша филиалдар құрды. Топтың аты бірнеше рет өзгерді, 1930 жылға дейін осы ретпен: Дұға тобы, Қымбат тас, Алмаз қоғамы және Иман шатыры. 1930 жылдың шілде айында Ілесадағы Оке-Ойде елші Жозеф Айо Бабалоланың қайтыс болған денесін тірілтуімен үлкен жаңару басталды. Адамдар көршілес қалалар мен елдерден Илесаға емделу үшін келді. Дұғаның күшімен, Киелі Рухпен крещениеленгенін көрген көптеген адамдар сауықты. Жаңару шамамен 60 күнге созылды және Нигериядағы ең үлкен жаңару болып саналады. Нигериядағы Иман шатыры 1931 жылы Англияның Апостолдық шіркеуін 1939 жылға дейін жалғасқан қауымдастық құруға шақырды. Жаңару тобы құрылғаннан кейін 24 жыл өткен соң, 1942 жылы Мәсіхтің елшілік шіркеуі (МӘК) деген атқа ие болды. Бүгінде МӘК бүкіл әлемге тарады және Нигериядағы Аладура пентикост шіркеулерінің алға басушысы болып табылады. Шіркеу барлық деңгейдегі мектептерді, соның ішінде Жозеф Айо Бабалола университетін құрды.
Мәсіхтің аспандық шіркеуі
Мәсіхтің аспан шіркеуі (көбінесе Cele деп аталады) 1947 жылы Бениннің Порто-Ново қаласында Самуэль Ошоффа құрған.