Кіріспе

Уэльстік футболшы Мелвин Чарльз (14 мамыр 1935 – 24 қыркүйек 2016) – Уэльс құрамасының футболшысы. Чарльз ортаңғы қорғаушы және шабуылшы ретінде ойнады, бірақ оң жақ қорғаушы позициясын артық жақсы көретін. «Лидс Юнайтед» командасының құрамында қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, 1952 жылы жергілікті «Суонси Таун» клубында кәсіби футболшы болып қатарға қосылды. 1959 жылы наурыз айында Бірінші дивизиондағы «Арсеналға» 42 750 фунт стерлингке ауысудан бұрын клуб сапында Екінші дивизионда жеті жыл ойнады. Оның клубтағы үш маусымы жарақаттармен толған, ал 1962 жылдың ақпанында 28 500 фунт стерлингке «Кардифф Сити» клубына сатылды. Үш жыл «Кардифф» сапында ойнап, 1964 жылы Уэльс кубогын жеңіп алды, бұл оның жалғыз ішкі жетістігі болды. 1965 жылы Уэльс лигасындағы «Портмадог» клубына қосылды. 1966–67 маусымында Төртінші дивизионда «Порт Вейл» клубында қысқа уақыт ойнағаннан кейін, Уэльс футбол клубы «Озвестри Таунға» қайта оралды. 1967 жылы «Хаверфордвест» клубына қосылып, зейнеткерлікке шыққанға дейін бес жыл ойнады. Футбол лигасының ойындарында 401 матчта 122 гол соқты. Ол Уэльс құрамасының капитаны болды және 1958 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында ел намысын қорғады. Чарльз өзінің футбол мансабында бірде-бір ескерту алған жоқ және алаңнан қуылған емес. Джон мен Мел Чарльздердің мансабын жергілікті «Суонси Таун» клубында бастауға мүмкіндік болды. Алайда, менеджер Билли МакКендлес үшінші дивизионның оңтүстік тобында жас ойыншыларды сынауға дайын болмады, сондықтан олар клубқа қабылданбады. Бұл «Суонси» үшін қымбатқа түсті, нәтижесінде Джон «Лидс Юнайтед» клубымен келісімшарт жасады, ал он төрт жасар Мел де онымен бірге Элланд Роудқа барып, клубтың базасындағы қызметкерлердің бірі болды. Клубқа жақсы бейімделгеніне қарамастан, ол Лидсте тұра алмады; кедейлікке байланысты отбасына бару үшін Уэльске сапарға шыға алмады, сонымен қатар сауатсыз болғандықтан үйіне хат жаза алмады. «Суонсиден» келген жас шәкірт «Лидсте» өзін көрсетпегеннен кейін, менеджер майор Франк Бакли Чарльзден туған қаласына саяхатқа бірге баруын сұрады. Ол он жеті жасында «Суонси Таунмен» кәсіби келісімшарт жасады және бірден Екінші дивизионға қосылды. Оның дебюті 1952 жылдың 20 желтоқсанында «Браммолл-Лейнде» өтті, бұл кезде «Шеффилд Юнайтедке» 7:1 есебімен жеңіліске ұшырады. Алайда, әскери қызметте тізесін ауыртып алғаннан кейін оның жолы тоқталды, бірақ бұл жарақат парадта немесе 9-шы батальонның Армия кубогына қатысуы кезінде емес, асхананың сыртында ойнап жүргенде болды. Оңалғаннан кейін бірден бірінші командаға оралды және көбінесе орталық қорғаушы немесе өзінің сүйікті оң жақ қорғаушы позициясында ойнады. 1955 жылдың шілдесінде МакКендлестің қайтысынан кейін менеджер болып тағайындалған Рон Берджесс басшылығымен бірінші құрамда қалды. 1952 жылдан 1959 жылға дейін «Сванс» сапында жеті маусым ойнады, олардың барлығы Свансидің оныншы және жиырмасыншы орындарында аяқталды. Олар үнемі «Ветч Филдте» жақсы нәтижелер көрсетті, бірақ үйден тыс жерде сәтті ойнай алмады. Осы уақыт ішінде 1956 және 1957 жылдары Уэльс кубогының финалына жетті, бірақ «Кардифф Ситиден» және кейін «Рексхемнен» жеңілді. Қаржылық қиындыққа тап болған клубқа директорлардың түндеуге ақы төлеуден бас тартуы да көмектеспеді, сондықтан команданың автобусы қарсыластың стадионына матчтан бірнеше минут бұрын ғана келді. «Суонси» клубты сатумен айналысты, оның кезінде Айвор мен Лен Оллчерч, Клифф Джонс және Терри Медвин сияқты ойыншылар ірі ағылшын клубтарына сатылды. Чарльзбен бірге осы бес ойыншы Уэльс құрамасының құрамында Әлем чемпионатына қатысты. Джонстың ағасы Брин де, Сирил мен Гилберт Бич те «Суонси» үшін ойнады; бұл уақытта «Сванс» сапында үш ағайынды топ ойнады, бұл өте жергілікті команда еді. 1950 жылдары «Суонси» шабуылдаушы команда болды, ал «Ветч Филдте» ойнаған кезінде Чарльз «Блэкберн Роверске» қарсы матчта төрт гол соқты, сондай-ақ «Сток Сити», «Миддлсбро» және «Шеффилд Уэнсдей» командаларына қарсы хет-триктер жасады. Чарльз аптасына 14 фунттық қатаң жалақы шегінен айырылмау үшін «Суонсиде» қалу үшін екінші жұмысқа орналасуға ұсыныс жасады, бірақ бұған рұқсат берілмеді, оның орнына трансфер сұрауы берді. Ол өзінің алдағы трансфері кезінде «бизнес-менеджері» ретінде Нил Харристі жұмысқа алды, осылайша ол ағылшын футболындағы алғашқы агент атанды.

Арсенал

Челси мен Тоттенхэм Хотспур клубтары қуып жескен Чарльз ақырында 1959 жылдың наурызында «Арсеналға» 42,750 фунт стерлингке сатылды. Бұл сол кездегі ең жоғары трансферлік сома болды, себебі 1957 жылы «Ювентус» Джон Чарльз үшін «Лидс Юнайтедке» 65,000 фунт төлеген еді. «Тоттенхэмнің» бас жаттықтырушысы Билл Николсон оның орнына Дэйв Макеймен келісімшарт жасауға мәжбүр болды, себебі «Уайт Харт Лейн» клубы 1960-шы жылдары футболдағы маңызды күшке айналды. Өзінің автобиографиясында Чарльз «Арсеналға» қол қою – жасаған ең қателігім болды деп жазды. Бірақ ол сондай-ақ «Жүрегімде әрдайым «Арсенал» болады, олар үшін ойнағаным үшін мақтан тұтамын» деп жазды. Оған аптасына 20 фунт жалақы төленді, сонымен қатар «Арсенал» басшылығы оған үй мен көлік – Sunbeam Talbot маркалы машинасын, тіркеу нөмірі MEL 9 берді. Жылдам өзгеріп жатқан футболдың күрделіліктеріне дайын болмаған ол, жаттықтырушы Рон Гринвудпен көптеген қызық оқиғалардан кейін «соқыр жақтан шабуыл» және «бос кеңістікті қорғау» сияқты жаңа терминдерді түсінбегендіктен, керісінше қарым-қатынас жасады. Телекамералар алдында ұялтып, катаракта емес, клитор туралы айтып жіберді. 1959 жылдың 22 тамызында «Шеффилд Уэнсдейге» қарсы дебюттік ойыны болды, бірақ «Арсеналдың» 1959-60 маусымы қиын болды. Команда 13-ші орынға ие болса да, Чарльз 6 ақпанда «Блэкберн Роверске» қарсы өткен ойында 5:2 есебімен жеңіске жетіп, «Хайбериде» хет-трик жасады. Екі аптадан кейін, ол екі гол соққаннан кейін, «Эвертонның» қақпашысы Джимми О’Ниллдің қолына енген пенальтиді мүлтәттеді, нәтижесінде Highbury стадионындағы екінші хет-трик мүмкіндігінен айырылды. Физиотерапевтер оның тізесінің ісінуін азайту үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланды, ал ол үлкен сомаға сатылғандықтан, жарақаттарына қарамастан, әр апта сайын алаңға шығуға мәжбүр болды. Командасының өнімділігі тұрақсыз болды, «Ньюкасл Юнайтедті» 5:0 есебімен жеңіп, бірнеше аптадан кейін «Уэст Хэм Юнайтедке» 6:0 есебімен ұтылып қалды, ал жанкүйерлер Солтүстік Лондонның қарсыласының күшеюіне алаңдады. «Арсенал» 11-ші орынды иеленді, «Дабл» жеңімпазы «Тоттенхэмнен» 25 ұпайға артта қалды. 1961-62 маусымы Чарльз бен «Арсенал» үшін тағы бір қиын маусым болды. Алайда, ол клуб үшін тағы бір хет-трик жасады, «Брэдфорд Ситиге» қарсы ФА кубогындағы үш голды соқты. Лондонға келген уақытында ол жарақат алып, үш жылдың ішінде үш операция жасады. Барлығында Чарльз «Арсенал» сапында үш маусымда 64 матч өткізіп, 28 гол соқты. Ол «Суонсиге» қайта оралуды қалағанмен, клуб трансфер нарығында ақша жұмсауға дайын болмады, сондықтан ол «Кардиффпен» келісімшартқа қол қоюға қуанышты болды. «Кардифф» «Суонсиге» қарсы бәсекелестікке қарамастан, Чарльздің «Суонсиге» байланысы болғанына қарамастан, жанкүйерлер оны жылы қарсы алды. Ол «Борнли» мен бұрынғы «Арсеналға» қарсы 1:1 есебімен тең нәтижеге қол жеткізді, бірақ жақсы емес нәтижелерден кейін клуб маусым соңында Бірінші дивизиондағы мәртебесін жоғалтты. Билл Джонс қол қойғанмен, оны «Арсеналдан» сатқан менеджер Джордж Свиндин 1962 жылдың қазан айында Джонстың орнына келді. Кардифф жанкүйерлері үшін ұмытылмас маусымда Чарльз «Суонсиге» қарсы екі дербиде де гол соқты. «Кардифф» 1963-64 маусымының басында Джон Чарльзбен келісімшарт жасады, бұл ағайындылар клуб деңгейінде алғаш рет бірге ойнауға мүмкіндік берді. Алайда, Свиндин бұл қадамға қарсы болды, өйткені оның командасы 32 жастағы бұрынғы жұлдызсыз тым есейген еді, керісінше, клуб төрағасы 22,500 фунт стерлингтік келісімге қол қойды. «Кардифф» сапындағы лигалық дебютінде Джон «Норвич Ситиге» қарсы өз жартысынан берген әдемі әрі күшті соққыдан гол соқты. Алайда, Мель жарақат алды, ал «Кардиффтің» жоғарылау үміті Рождество маусымындағы нашар формадан кейін әлсіре бастады. Маусым жоғары деңгейде аяқталды, өйткені ағайындылар Уэльс кубогының финалында «Бангор Ситиге» қарсы ойнады. Екі ойын тең аяқталды, сондықтан «Кардифф» Racecourse Ground стадионында өткен қосымша матчта 2:0 есебімен жеңіске жетіп ғана кубокты жеңіп алды. Чарльз «Суиндон Таунға» қарсы хет-трик жасады, бірақ Скулар оны команда үшін жеткілікті жұмыс істемегені үшін келесі ойынға жібермеді. Чарльз Ниниан паркі жанындағы даладағы жылқыны көрсетіп, Скуларға: «Сен оған сегіз нөмірлі футболка киіп, ол күні бойы жүгіріп жүгіре алады, бірақ ол саған хет-трик соқпайды!» деді. Скулар бұл ашуға жауап ретінде Чарльзға «Кардифф» үшін соңғы ойын ойнағанын және жаңа клуб іздеуге болатынын айтты. Олар 1965-66 маусымын Уэльс лигасында «Caernarfon Town» командасынан кейін екінші орында аяқтады. Солтүстік Уэльсте өткізген уақытын ұнатса да, ол «Порт Вейлге» оралу мүмкіндігінен бас тарта алмады, оған Стэнли Мэттьюс басшылық етіп тұрды. «Порт Вейл» «Porthmadog» клубына 1,250 фунт төледі, ал Чарльз 1967 жылдың 3 ақпанында жергілікті қарсыласы «Крю Александраға» қарсы өткен ойында «Порт Вейл» сапындағы дебютін жасады. Ол тағы алты матч өткізіп, «Уолсаллға» қарсы өткен қиын ойында ойнады, бірақ содан кейін Уэльске қайта оралуға шешім қабылдады. «Уэльс лигасынан шығып, Төртінші дивизионда ойнау өте қиын болды. Бұл лигада мықты жігіттер көп болды және олар мені жақсылап ұрып-соқты, бірақ «Порт Вейл» мені қалағандықтан, мен төртінші дивизиондағы шарбаққа айналуымды қалаған жоқпын» деп Чарльз өзінің автобиографиясында жазды. Чарльз 1967 жылдың мамырында «Освестри Таунға» тегін трансфермен келді, ал кейін сол жылы «Хаверфордвест Каунтиге» ауысты, екі клуб та Уэльс футбол лигасынан өнер табатын. Ол Пембрукширде өткізген уақытын ұнатты және клуб үшін шамамен 200 матч өткізіп, көбінесе орталық қорғаушы ретінде ойнады. Кәсіби футболдан шыққаннан кейін екі тізесіне де жасанды тізе салдырды. Оның екінші халықаралық матчы 23 қарашада Аустрияға қарсы өтті, бұл матч кейін «Урексем шайқасы» деп аталды. Ол матчтың соңғы 15 минутында аустриялық футболшының аяғынан жарақат алып, алаңнан шығарылды, бұл Джонның ең көп ашуланған сәті болды, себебі ол қарсыласты жерден көтеріп, «Егер сен тағы да менің бауырлымды жарақаттасаң, сені өлтіремін!» деп айғайлады. Ол Англияға қарсы Уэмбли стадионында өткен 3:1 есебімен жеңіліске де жарақаттан кейін қатысты, ал турнир Ирландияда голсыз тең түсумен аяқталды. Ол Уэльстің 1958 жылғы Швециядағы FIFA Әлем Кубогына қатысуына көмектесті, себебі олар өте қиын топқа түсті, онда олардың өзі, Чехословакия және Шығыс Германия болды. Рой Вернонның голы Уэльске чехтерге қарсы өткен ойында екі ұпай әкелді, бұл Джон Чарльздың «Ювентуске» жасаған үлкен трансферінен бұрынғы соңғы матчы болды. Екінші ойында Мел Шығыс Германияға қарсы гол соқты, бірақ немістер 100,000 жанкүйердің алдында 2:1 есебімен жеңіске жетті. Чехтерге қарсы Прагада өткен қайта матч 2:0 есебімен аяқталды, нәтижесінде Уэльстің Әлем Кубогына қатысу үміті жойылды. Чехтер топты жеңіп алды және Уэльстің Әлем Кубогына қатысуы аяқталған сияқты көрінді, бірақ Таяу Шығыстағы жағдай Уэльске көмектесті. Бұрын, ағылшындар 1958 жылғы Британдық үй чемпионатына қатысып, Уэльске қарсы 4:0 есебімен жеңіске жетіп, уэльстіктерді көңілсіз күйге түсірді. Уэльс үшін құтқару келесідей болды: Түркия (қазірде УЕФА мүшесі) AFC (Азия) іріктеу тобына қатысудан бас тартты, сондықтан Израиль CAF / AFC іріктеуінің екінші турында автоматты түрде қатысуға мүмкіндік алды. Египет пен Индонезия бәсекеден шығып қалды, ал Судан, аймақтан қатысқан жалғыз команда, Израильді мойындаудан бас тартты және бәсекеден де бас тартты. FIFA Израиль футбол ойнамай тұрып Әлем Кубогына қатыса алмайтынын шешті, сондықтан Израильге қарсы ойнау үшін лотерея ұйымдастырылды...

Жеке өмірі және зейнетке шыққаннан кейінгі қызметі

Ол жан-жақты ойыншы Джон Чарльздың інісі және Уэльстің бұрынғы халықаралық футболшысы Джереми Чарльздың әкесі болды. Бұл үш жұптың бірдей тойы болды, себебі Суонси командаластары Дон Пирсон мен Джефф Рис та өз серіктерімен осы бір рәсімде үйленді. 1972 жылы олар ажырасып кетті, бірақ жақсы дос болып қала берді. Ол үйден-үйге аяқ киім сатушы, металл теріс сатушы (інісі Джонмен бірге), қасапшы және картоп саудагері болып жұмыс істеді, көбінесе керемет әрі қызықты сәтсіздіктерге ұшырады. Чарльздың "In the Shadow of a Giant" атты өмірбаяны 2009 жылы Джон Блейк баспасында жарық көрді. Атауы оның үлкен ағасы Джон Чарльзға сілтеме жасайды, ол Мел өзінің мансабын құра бастағанда футболдағы ең танымал есімдердің біріне айналды. Алғы сөзді Джон Тошак пен Джек Чарлтон жазды. Ұзаққа соққан аурудан кейін Чарльз 2016 жылдың 24 қыркүйегінде 81 жасында дүние салды.