Уэльс футболшысы және жаттықтырушысы Джон Чарльз

Кіріспе

Уэльстік футболшы және менеджер

Уильям Джон Чарльз (27 желтоқсан 1931 – 21 ақпан 2004) – уэльстік футболшы, орталық шабуылшы немесе орталық қорғаушы ретінде ойнаған. «Лидс Юнайтед» және «Ювентус» клубтарындағы алғашқы өнер көрсетулерімен танымал болған ол көптеген жандар тарапынан Уэльстен шыққан ең ұлы футболшы деп есептелді. Чарльз кейде тарихтың ең ұлы футболшыларының бірі саналады. Джон Чарльз 1949 жылы туған клубы «Суонси Тауннан» «Лидс Юнайтедке» ауысқаннан кейін карьерасын бастады. Ол күштілігі, жылдамдығы, техникасы, ойын көрісі, әуедегі шеберлігі және гол сезіміне байланысты қорғаушы немесе шабуылшы ретінде бірдей жақсы ойнайтын. 1952 жылы әскери қызметтен оралғаннан кейін Чарльз көбінесе шабуылшы ретінде пайдаланыла бастады және 1954 жылы Екінші дивизиондағы ең көп гол соққан ойыншы атанды. Келесі жылы ол клуб капитаны болып тағайындалды; капитан ретіндегі алғашқы маусымында клубты екінші орынға жеткізіп, жоғары дивизионға көтерді. Чарльз 1956–1957 маусымын Бірінші дивизиондағы ең көп гол соққан ойыншы ретінде және «Лидстің» сегізінші орынында аяқтады. 1957 жылдың жазында Чарльз «Ювентусқа» қосылды, онда ол Джанпиеро Бониперти мен Омар Сиворимен бірге ойнады, ал бұл үштік «Киелі үштік» деп аталды. Клубта өткізген бес маусымда ол үш рет «скудеттоны» және екі рет Италия кубогын жеңіп алды; сонымен қатар 1957–1958 маусымында «капоканнонье» жүлдесін иеленді. 1962 жылы Чарльз «Лидске» қайта оралды, бірақ Италиядағы ойын стиліне үйренгендіктен, сәттілікке жете алмады. Жыл соңында ол «Рома» клубына қосылды. Чарльз туған жеріне «Кардифф Сити» клубында ойнауға оралды және «Херефорд Юнайтед» және «Мертир Тидфилде» ойыншы-басқарушы ретінде карьерасын аяқтады. Ол өмірі бойы ешқашан ескерту алмаған және алаңнан қуылған емес. Ағалар Суонсидегі Элис көшесінде өскен, болашақтағы уэльстік футболшылар Эрние Джонс, Мел Нерс және Жакки Робертстің көршілері болған. Оқушы кезінде Чарльз жергілікті «Суонси Таун» командасының балалар бөліміне қосылды, кейіннен ол «Суонси Сити» деп аталды. 14 жасқа келгенде мектепті тастағаннан кейін ол «Ветч Филдте» алаңға қабылданды, бірақ жас болғандықтан үшінші дивизиондағы «Суонси» оған негізгі құрамға шақыру жібермеді. Оның жоғары деңгейдегі жалғыз ойындары Уэльс футбол лигасының резервтік құрамында өтті.

William John Charles (27 December 1931 – 21 February 2004) was a Welsh footballer who played as a centre forward or as a centre back. Best known for his first stint at Leeds United and Juventus, he was rated by many as the greatest all round footballer ever to come from Wales. Charles is sometimes considered to be one of the greatest footballers in history. John Charles began his career at Leeds United, having moved there in 1949 from his hometown club, Swansea Town. He was equally adept as a defender or a forward, due to his strength, pace, technique, vision, ability in the air and eye for goal. After returning from his National Service in 1952, Charles began to be used more often as a forward, and he was the Second Division's top scorer in 1954. The following year, he was named club captain; in his first season as captain, he led the club to second place and promotion. Charles ended the 1956–57 season as the First Division's top scorer and an eighth place finish for Leeds. In the summer of 1957, Charles joined Juventus, where he partnered Giampiero Boniperti and Omar Sívori, with the trio becoming known as The Holy Trident. In his five seasons with the club, he won the scudetto three times and the Coppa Italia twice; he was also the capocannoniere winner for the 1957–58 season. In 1962, Charles returned to Leeds, but his time there proved unsuccessful as he was accustomed to the style of play in Italy, and by the end of the year, he had joined Roma. Charles moved back to his native country to play for Cardiff City, and ended his career in non league football in player manager roles at Hereford United and Merthyr Tydfil. He was never cautioned nor sent off during his entire career, The brothers grew up on Alice Street in Swansea, being neighbours of fellow future Welsh internationals Ernie Jones, Mel Nurse, and Jackie Roberts. While still at school, Charles joined the boys section of the local team Swansea Town, who later became Swansea City. When he left school at age 14 he was taken onto the groundstaff at Vetch Field, yet because of his young age Third Division Swansea never gave him a first team call up. His only senior appearances came for the reserve side in the Welsh Football League.

Лидс Юнайтед

Жергілікті жасөспірімдер клубы «Гендрос» сапында ойнап жүргенде, оны «Лидс Юнайтед» клубының өкілдері байқап, 1948 жылдың қыркүйегінде сынаққа шақырды. Сынақта ол өте жақсы өнер көрсетіп, 17 жасында клубқа қосылды және Йоркширге көшіп кетті. «Лидс Юнайтед» клубының сол кездегі бас жаттықтырушысы майор Бакли Чарльзды түрлі позицияларда пайдаланды, оның ішінде оң қаптал қорғаушы, орталық қорғаушы және сол қаптал жартылай қорғаушы ретінде «Лидс» резервтері үшін ойнатты. Чарльз өзінің негізгі құрамдағы тұңғыш ойынын 1949 жылдың 19 сәуірінде «Квин оф Саут» клубына қарсы өткізді, онда орталық қорғаушы ретінде шықты. Чарльзға Шотландияның орталық шабуылшысы Билли Хоулистонды қадағалау міндеті жүктелді, ол он күн бұрын Уэмблиде Англия қорғанысын ойсырата жеңіп, 3:1 есебімен шотландтардың жеңісіне қол жеткізген еді. «Элланд Роудтағы» есеп 0:0 болды. Ойыннан кейін Хоулистон 17 жасар Чарльзды «Мен қарсы ойнаған ең үздік орталық қорғаушы» деп атады. 1951 жылдың қарашасында «Лидс» клубына қайта оралғаннан кейін Чарльз орталық шабуылшы және орталық қорғаушы ретінде ойнады. Бұл Чарльздың командада қай позицияда ойнауы керектігі туралы пікірталас тудырды, бірақ ол 1952-53 маусымына дейін орталық қорғаушы қызметін атқаруын жалғастырды. 1952 жылдың қазан айында ол орталық шабуылшыға ауыстырылды және бірден гол соққысын бастады, 6 ойында 11 гол соқты. 1955 жылы ол клуб капитаны болып тағайындалды, ал 1955-56 маусымында «Лидс» Бірінші дивизионға жол пускендігін растады. Чарльз керемет формада болды, 42 ойында 29 гол соқты. Келесі маусымда Чарльз клубтың жаңа рекордтық көрсеткішін – 40 лигалық ойында 38 гол соқты, «Лидс» Бірінші дивизионда 8-орынды иеленді, содан кейін ол клубтан кетіп қалды. Оның соңғы маусымда «Лидс» клубының жетістігіне тигізген әсері соншалықты зор болды, журналистер клубты «Джон Чарльз Юнайтед» деп атады. Барлығында, Чарльз «Лидс» сапында сегіз жыл бойы 150 лигалық гол соқты, оның ішінде 1953-54 маусымында 39 ойында 42 гол соқты. Ол Питер Лоримерден кейін «Лидс» клубының барлық уақыттағы екінші гол соққан ойыншысы болып табылады.

Ювентус

1957 жылдың тамызында ол итальяндық «Ювентус» клубына сол кездегі британдық рекордтық £65,000 трансфер ақысымен қосылды, бұл бұрынғы көрсеткіштің шамамен екі есеге артты. Бұл трансфер Чарльздың 1948 жылы Джон Фокс Уотсон «Фулхэмнен» «Реал Мадридке» ауысқаннан кейін, шетелдік клубқа қол қойған алғашқы британдық кәсіби футболшылардың бірі болғандығымен маңызды болды.

Лидс Юнайтедке қайта оралу

"Ювентуста" ойнағаннан кейін Дон Риви Чарльзды Йоркширге қайтару үшін клуб рекордтық 53 000 фунт төледі. Бұл жағдай қызығушылықты күшейте келіп, «Лидс Юнайтед» 1962–63 маусымының басында билет бағасын көтерді. Чарльздың «Элланд Роудтағы» екінші мерзімі бұрынғыдай сәтті болмады. Италияда бес жыл өткен соң, ол Ұлыбританиядағы өмірге және футболға қайта бейімделуде қиындықтарға тап болды.

Римдіктер

11 ойын және үш голдан соң – бұрынғы нәтижелілігінің көлеңкесі – Чарльз 70 000 фунт стерлингке «Ромаға» сатылды. Алғашқыда трансфер сәтті болды, және Чарльз «Рома» сапындағы алғашқы ойынында, «Болоньяға» қарсы матчта, ойын басталғалы 15 минут ішінде гол соқты. Дегенмен, алғашқы үміттер ақтаылмады, сол себепті Чарльз бір жылдан кейін тағы да команда ауыстырды.

Кейінгі мансап

Ол «Кардифф Сити» клубына қосылды, онда 1966 жылға дейін ойнады, осымен оның лигадағы карьерасы аяқталды. Кейін ол «Херефорд Юнайтед», «Мертир Тидфил» командаларының және «Суонси Сити» жастар құрамасының бапкері болды, ал 1987 жылғы маусымның ортасында Канаданың «Хамильтон Стиллерс» командасының техникалық директоры, сосын бапкері атанды.

Халықаралық мансап

Чарльз 18 жасқа толғаннан кейін көп ұзамай Уэльс ұлттық құрамасы үшін алғаш рет ойнады. Ол 1958 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Швецияда Уэльс құрамасы үшін өнер көрсетті – бұл елдің тұңғыш рет турнирге іліккен уақыты. Сонымен қатар, бұл төрт британдық елдің бірдей әлем чемпионатына қатысқан жалғыз жағдайы болды, алайда Уэльс пен Солтүстік Ирландия ғана топтық кезеңнен шықты. Уэльс топтық кезеңде жеңіліссіз сақталды, Венгриямен (Чарльз соққан голдың арқасында) тең ойнады, сондай-ақ Мексикамен және болашақ күміс жүлдегер Швециямен тең түсті. Венгрия да үш ұпай жинағандықтан, плей-офф матчы өтті, және Уэльс Расунда стадионында 2:1 есебімен жеңіске жетіп, алға жылжыды; алайда Чарльз матчта жарақат алып, турнирдің қалған бөлігін өткізіп алды. Уэльс жартылай финалда Бразилиядан жеңіліс тапты, Пеле 66-минутта гол соқты: бразилиялықтар турнирде жеңіске жетті. Уэльс командасының бас жаттықтырушысы Джимми Мерфи: «Джон Чарльз командада болғанда, біз жеңіске жете алатын едік» деді. Барлығында Уэльс құрамасы үшін Чарльз 38 матч өткізіп, 15 гол соқты. Чарльз 1955 жылы Ирландияға қарсы Ұлыбритания құрамасы сапында ойнады.

Мұра

Чарльздың өмірбаянына алғы сөз жазған сэр Бобби Робсон оны «теңдесі жоқ» деп сипаттап, Пеле, Диего Марадона және Джордж Бест сияқты футбол тарихындағы ұлы ойыншылардың қатарына қосты. «Теңдесі жоқ. Джон – ең ұлы футболшылардың ғана емес, сонымен қатар осы ойынды ойнаған ең ұлы адамдардың бірі болды», – деді ол. Сондай-ақ Чарльздың екі өте әртүрлі позицияда әлемдік деңгейде ойнай білген жалғыз футбол шебері екенін атап өтті. «Ювентустың» капитаны Джанпиеро Бониперти, Чарльз командаға келген кезде, валлийлік ойыншының адамдық қасиеттері туралы былай деді: «Оның адамгершілігіне байланысты оны басқа әлемнен келгендей сезінесің. Джон – кездескен ең адал және тура адамдардың бірі, өте ерекше тұлға. Ол команданы біріктірі білді, ал ол алаңға немесе ауырып-шешіну бөлмесіне кірген кезде кез келген дау-жанжал тоқтап қалады». Джек Чарльтон бұрынғы командаласы туралы: «Джон Чарльз – өзінің жеке командасы болды. Көптеген адамдар маған: «Сіз көрген ең жақсы ойыншы кім болды?» – деп сұрайды, мен оларға Еузебио, Ди Стефано, Кройф, Пеле немесе біздің Боб болды деп жауап беремін. Бірақ мен көрген ең тиімді ойыншы, команданың өнерін ең көп өзгерткен ойыншы, сөзсіз Джон Чарльз болды», – деді. Чарльздың спорттық мінез-құлқы халықаралық төреші Клайв Томасқа: «Егер сізде Джон сияқты 22 ойыншы болса, төрешілердің қажеті болмас еді – тек уақытты тіркеушілер ғана керек болар еді» деуге мүмкіндік берді. 1998 жылы Футбол лигасы, өзінің 100 жылдық мерейтойына орай, Чарльзды 100 Лига аңыздары тізіміне енгізді. 2002 жылы Чарльз Ағылшын футбол Даңқы залының алғашқы мүшесі атанды. 2003 жылдың 29 қарашасында УЕФА-ның мерейтойын тойлау үшін, Уэльс футбол қауымдастығы оны соңғы 50 жылдағы ең үздік ойыншы ретінде Уэльстің Алтын ойыншысы деп таңдады. 2004 жылы Чарльз 100 Уэльс Батыры сауалнамасында 19-шы орынды иеленді. 2018 жылдың 7 наурызында Чарльз атымен Ұлы Батыс Темір жолының қалааралық экспресс пойызының біріне ат қойылды. 2019 жылдың тамызында Суонсидегі Квмбврлада бұрынғы бастауыш мектеп орнында «Клосс Джон Чарльз» деп аталатын әлеуметтік тұрғын үй кешені ашылды. Аберистуит қаласындағы Джон Чарльз лаунжы Чарльздың құрметіне аталды. Лидстегі Джон Чарльз спорт орталығы Чарльздың есімімен аталады. Элланд-роудтағы Батыс трибунасы «Джон Чарльз трибунасы» деп аталады, ал трибунаның артқы жағына орналасқан банкет залының кіреберіс вестибюлінде Чарльздың бюсті орнатылған, ол клуб үшін жасаған барлық еңбегін еске салады. Лидстің Төменгі Вортли ауданындағы Элланд жолының жанындағы көше Джон Чарльз Уэй деп аталды.

In the foreword for Charles' autobiography, Sir Bobby Robson described him as "incomparable" and classed him among the all time footballing greats such as Pelé, Diego Maradona and George Best, saying "Incomparable. John wasn't only one of the greatest footballers who ever lived. He was one of the greatest men ever to play the game." He also noted that Charles is the only footballing great to be world class in two very different positions. Giampiero Boniperti, the captain of Juventus when Charles had joined the Bianconeri, spoke of the Welshman's nature as a person: "I would say he was from another world because of his human qualities. John was one of the most loyal and honest people I have ever met, a very special person. He managed to keep the whole team united, and any quarrels or arguments quietened down as soon as he appeared on the pitch or in the dressing room." Jack Charlton said of his former teammate, "John Charles was a team unto himself. People often say to me, 'Who was the best player you ever saw? ', and I answer that it was probably Eusébio, Di Stéfano, Cruyff, Pelé or our Bob. But the most effective player I ever saw, the one that made the most difference to the performance of the whole team, was without question John Charles." Charles' sporting behaviour led international referee Clive Thomas to say "If you had 22 players of John's calibre, there would be no need for referees – only time keepers." In 1998, the Football League, as part of its centenary season celebrations, included Charles on its list of 100 League Legends. In 2002, Charles became an inaugural inductee to the English Football Hall of Fame. On 29 November 2003, to celebrate UEFA's Jubilee, he was selected as the Golden Player of Wales by the Football Association of Wales as their most outstanding player of the past 50 years. In 2004, Charles was voted at number 19 in the 100 Welsh Heroes poll. On 7 March 2018, Charles had one of Great Western Railway's Intercity Express Trains named after him. In August 2019, a social housing complex named "Clos John Charles" was opened on the site of a former primary school in Cwmbwrla, Swansea. The John Charles Lounge in Aberystwyth Town's ground is named after Charles. The John Charles Centre for Sport in Leeds is named after Charles. The West stand at Elland Road is named "The John Charles Stand" and the entrance lobby to the Banqueting Suite attached to the back of the stand contains a bust of Charles, in memory of all he did for the club. A street near Elland Road in the Lower Wortley area of Leeds is named John Charles Way.

Жеке өмір және өлім

Чарльз өмірінде екі рет үйленген. 1953 жылы Маргарет "Пэгги" Уайтқа үйленді; олардың төрт ұлы болды. 1982 жылы олар ажырасып кетті. 1988 жылы Чарльз Гленда Вероға үйленді, және ол 2004 жылы қайтыс болғанға дейін оның әйелі болып қалды. 2001 жылы 16 маусымда сол жылғы Королеваның туған күніне орай, ол "Футбол қауымдастығына көрсеткен қызметтері үшін" Британ империясы орденінің командирі болып тағайындалды. Өліміне дейін ол Лидс Юнайтедтің барлық үй матчтарына қатысып жүрді. 2002 жылы Уэльс футбол федерациясының вице-президенті болып сайланды, ал 2003 жылы Суонси қаласының құрметті азаматы атанды. Чарльзды рыцарь атау үшін үгіт жүргізілді, бірақ ол сәтті болмады. 2004 жылдың қаңтарында итальян теледидарына берген сұхбатына дейін жүрек талмасына ұшырады, және қан айналымын жақсарту үшін Ұлыбританияға қайтарылғанға дейін бір аяғының бір бөлігі ампутацияланды. Ол 2004 жылдың 21 ақпанында таңертең Уэйкфилд, Батыс Йоркширдегі Пиндерфилдс ауруханасында қайтыс болды. Оның жесірі Гленда оның күлін Суонси қаласына тапсырды.