Кіріспе

1993 жылғы U2 әні

"Zooropa" – ирландтық U2 рок-тобының әні, ол 1993 жылғы осы аттас альбомының ашылу трегі. Ән екі музыкалық бөліктің бірігуі нәтижесінде дүниеге келді, алғашқысы студияда жазылса, екіншісі – гитарист The Edge тапқан, топтың концерттік турларының бірінен алынған дыбыс жазу. Әннің мәтіні жетекші вокалист Боно жазған, ол Еуропа қоғамының болашақ нұсқасындағы жарқын қаладағы екі кейіпкерді бейнелейді. Әннің бір бөлігі тікелей жарнамалық слогандардан алынған, сондай-ақ U2-нің басқа да медиасында қолданылған "дауыстап арманда" деген фраза да бар. Ән моральдық дағдарыс және еуропалық қоғамның болашағы сияқты бірнеше тақырыпты қамтиды. Әннің промо-жазбалары АҚШ және Мексикада жарық көрді, ал 1993 жылы шыққаннан кейін ән дереу екі хит-парадқа енді. Ән 1993 жылы U2-нің Zoo TV турнесінде үш рет орындалды. Топ 1993 жылы оны орындауда қиындықтарға тап болды, ал ол 2011 жылғы U2 360° турнесіне дейін қайта орындалмады. Әннің жазылуы сыншылар тарапынан жағымды бағаланды, олар оны альбомның ашылу трегі ретінде жоғары бағалады.

Өмірбаян және жазу

1992 жылы Zoo TV турнесі барысында U2 ғылыми фантастикадағы жағымсыз, антиутопиялық образға қарсы, Еуропа үшін тартымды болашақтың көрінісін жасауға тырысты. Еуропадағы соңғы және жалғасып жатқан оқиғалар, мысалы 1989 жылғы революциялар, Еуропалық Одақтың кеңеюі және Босния соғысы, вокалист Боно "Зооропа" деп аталатын еуропалық орналасқан жердің сюрреалистік көрінісін құрады. Боно "Зооропаны" тұжырымдамалық альбом деп атады. Ән екі бөлек музыкалық фрагменттен жасалған. Біріншісі – альбом жазылымдары кезінде Дублинде топтың орындаған джем-сессиясы. Екіншісі – топтың бірнеше жыл бұрын Австралияда немесе Жаңа Зеландияда гастрольдік сапарда жазған саундчек, оны Edge саундчектерінің кассеталық жазбаларын тыңдағанда тапқан. Дыбыс инженері Джо О’Херлихимен бірге Edge Sound Tools бағдарламасын пайдаланып саундчектың ең жақсы бөліктерін монтаждап, әннің аранжировкасын жасады, ол қосымша трек ретінде қызмет етті. Бұл ән 1993 жылғы маусымда шыққан Billboard журналында "Zooropa I & II" деп аталды.

Құрамы мен тақырыптары

"Зооропа" екі минуттық кіріспемен басталады. Ән күшейе келе, тұрақты аккордтар ойнатылады, ал 0:19-да радио сигналдарынан алынған, көбінесе түсініксіз адам дауыстарынан құралған шулы коллаж пайда болады. Фондық дауыстардың ішінде Джордж Буш айтқан "Бейбіт келісімдер" деген сөздері бар клип кіреді, бұл альбом жазбаларында "жарнама әлемінің қамқорлығы" деп көрсетілген. Дауыстардың үстінен тыныш фортепиано мен бас-гитара естіледі, олар әр соққымен күшейеді. Әннің алғашқы үш жолындағы сөздер әртүрлі жарнамалық ұрандардан тұрады. 3:45-те, алғашқы үш жолдан кейін, әннің аспаптық бөлімі гитарадан басқа тоқтатылады, ал ән кіріспе соңына ұқсас күйге оралады. Келесі жол "Менің дінім жоқ" деп басталады, себебі Боно "дін – Құдайдың жауы" деп сенетінін айтқандықтан бұл мәтінге енгізілді. Melody Maker журналындағы альбом туралы рецензияда әннің соңындағы "Uncertainty can be a guiding light" ("Нақтылық – жол сілтеуші жарық болуы мүмкін") деген сөздер U2 тобының 1980 жылғы "I Will Follow" ("Мен сені іздеймін") әнінен алынған "Егер сен кетіп қалсаң, мен сені іздеймін" деген жолмен салыстырылды. Рецензент: "Бұрын көп жауап берген адам (Боно) қазір жай ғана шатасқан сияқты". Моральдық шатасу тақырыбы алғаш рет U2 тобының Achtung Baby альбомындағы "Acrobat" әнінде қолданылды – 2000 жылы шыққан "Beautiful Day" синглінің B жағы және PopMart: Live from Mexico City видеосында Боно айтқан сөздер.

Шығарылым және жарнамалық көрсеткіш

"Zooropa" - осы аттас альбомның ашылу трегі болды, ал әннің промо-жазбалары (жарнамалық үнтаспалар) АҚШ және Мексикада Island Records арқылы таратылды. АҚШ-тағы промо-нұсқада әннің кіріспесі (интро) алынып тасталған, бірінші гитара рифінен басталатын өңделген нұсқасы бар. Логотип Кеңес Одағының құлауынан кейін апталар бойы орбитада жалғыз қалған кеңестік космонавт туралы қалалық аңызды бейнелейді. "Zooropa" альбомынан Billboard тізіміне енген төрт әннің бірі болды және сингл ретінде жарық көрмеген жалғыз ән еді. 1993 жылдың 24 шілдесінде ол Album Rock Tracks тізімінде 26-шы орынға ие болды және он апта бойы тізімде тұрып, ақырында сегізінші орынға жетті. "Zooropa" 1993 жылдың 7 тамызында Modern Rock Tracks тізімінде 28-орында пайда болды және тізімде өткізген сегіз апта ішінде 13-орынға дейін көтерілді.

Тікелей өнер көрсетулер

Zoo TV туры барысында "Zooropa" клиптері шоудың басында көрсетілді. Клиптерде "Не қалайсың?" деген сөз екі рет қайталанып, түрлі тілдерде бейнеэкрандарда пайда болды, сондай-ақ "Бұл өте қарапайым" деген дауыс естілді. Шоудың ашылу бөлігінің бұл бөлігі көрермендердің санасында жаңжал тудырып, ақпараттық жүктемеге жеткізу мақсатында жасалған. U2 1993 жылы Zoo TV турының төртінші кезеңінде "Zooropa" әнін үш рет тікелей орындады. Zoo TV турынан кейін "Zooropa" 2011 жылы U2 360° турының соңында орындалғанға дейін 18 жыл бойы тікелей эфирде таныстырылмады. Клейтон әнді турдың тізіміне қосудың "өте тәжірибелік" болғанын және оны турға енгізудің "сәл ерсілі" болғанын айтты, себебі топтың оны орындау тәжірибесі аз еді. Әннің қайта оралуы соншалықты танымал болды, "Zooropa" сөзі турдегі тұңғыш орындалысы күні Twitter-де талқылауға түсті. "Zooropa" турдағы қалған 26 концертте, сондай-ақ Денвердегі жеке концертте орындалды. 2011 жылдың соңына қарай "Zooropa" 31 концертте орындалды. The Edmonton Journal басылымында жазылғандай, жарнамалық слогандар мен жыпылықтайтын жарықтардың үйлесімі, топтың өнерпаздардан жасырынуымен бірге, "U2 бізден қашуды қалайтын Blade Runner стиліндегі әлемді бейнелеуге көмектеседі". U2 360° турынан алынған "Zooropa" әнінің тікелей жазбасы U2.com мүшелеріне арналған эксклюзивті U22 альбомында, 2011 жылдың 22 маусымында Балтиморде өткен концерттен алынған үзінді ретінде ұсынылды. Ән Innocence + Experience турының бірінші кезеңінде орындалмады, бірақ 2015 жылдың қыркүйегінде Еуропалық кезеңнің алғашқы концертінде концерттің екінші бөлігінде аспаптық нұсқасы орындалды. Бұл нұсқада фортепианолық кіріспе және алғашқы шумақтар жоқ, ол "Bullet the Blue Sky" әнінен "Where the Streets Have No Name" әніне көшу ретінде қызмет етеді.

Сыни қабылдау

The Times газетінің Дэвид Синклер және Rolling Stone журналының Энтони ДеКуртис екеуі де "Zooropa" әні альбомының бағытын бастап берді деп санайды. ДеКуртис Бононың ән айтуын және өлеңдерін "Мефистофель тәрізді әуескер" деп сипаттады. Allmusic "Zooropa" әнін U2 тобының "The Joshua Tree" альбомындағы гимндермен салыстырды, ал Entertainment Weekly-ден Дэвид Браун бұл әнді "Where the Streets Have No Name" әнінің киберпанк әлеміне көшірілген нұсқасы деп атады, әннің кейбір бөліктерін техно және металл музыка жанрларымен салыстырды. The Independent басылымы "Zooropa" әнін "екі минуттық жұмсақ радио шуынан басталып, кейін таныс ревербтік рок құрылымына өтетін кең ауқымды, көп бөлімді туынды" деп бағалады.

Түсіндірме

Роберт Вагакс, "Religious Nuts, Political Fanatics: U2 in the Theological Perspective" кітабының авторы, әнді "Where the Streets Have No Name" әнінің антиматериясы ретінде сипаттайды, музыкалық және тақырыптық жағынан. Вагакс кітап бойы Зооропа тұжырымдамасын егжей-тегжейлі талқылайды және оның орындалуы мен нақтылықтың болмауына байланысты Зооропаны "шөл" және "дистопия" деп атайды. Ол сондай-ақ, Вавилон сияқты жерлер өз халқын ғылымға, техникаға және экономикаға сүйене отырып, жартылай құдайлар арқылы қалай бақылайтынын айтады. Achtung Baby альбомының соңғы трегі "Love Is Blindness" Зооропа жеріне апаратын "түсіндірмелі көпір" ретінде сипатталады, бұл Vagacs-тің сөзіне сәйкес, альбомның және U2-нің келесі альбомындағы әндердің оқиға ортасы болып табылады. U2 тобының 2000 жылғы "All That You Can't Leave Behind" альбомының ашылу әні "Beautiful Day" Зооропадағы "жаңа бастаманы" суреттейді. Әннің мәтінінде тұтынушылар лозунгтарының қолданылуына қатысты әртүрлі дереккөздер пікір білдірді. Сынаушы Перри Геттелман оларды "қазіргі заманғы, құдайсыз өмірдің мәнсіздігін білдіретін" символ ретінде түсіндірді. Йорк университетінің Киран Киохане "Зооропа" лозунгтары шетелденген интерпелляцияның бір түрін білдіретінін, ал "The Baltimore Sun" газетінің Дж.Д. Консидин оларды Маастрихт шартының қабылдануына жәрдемдесу үшін қолданылған экономикалық жарнаманың пародиязы ретінде қарастырды, мысалы "Жеңіске жет" және "Жұқару үшін тамақтаныңыз" сияқты мүмкін емес уәделер арқылы. Кейс-Вест-Резерв университетінің ағылшын тілі профессоры Курт Кенигсбергер тұтынушылар жарнамалары Зооропаны "сарказмды дистопиялық" орын ретінде құрайтынын мәлімдеді. Robyn Brothers Reading Rock and Roll кітабында әннің "бақылауымыздан шығып кеткен технологияның жылдамдығынан туындаған шатасу сезімін" беретінін айтады, сонымен қатар "Мен дауыстарды естіймін, абсурдты дауыстар / Мен ағысқа ілесіп қалдым" деген мәтінді келтіреді. Brothers сондай-ақ әнді "Acrobat" әнімен салыстырып, екі әннің де белгісіздікке жауап беру және қашуға болмайтын оқшаулану сезімін білдіретінін атап өтті.

Мұра

"Zooropa" продюсері Flood "Zooropa" әнінің, "Daddy's Gonna Pay for Your Crashed Car", "The First Time" және "Numb" әндерімен бірге альбомындағы сүйікті әндерінің бірі екенін айтты. Муллен бұл әнді "толыққанды әсерлі" деп сипаттады. "Zooropa" шыққаннан кейін, әнге сілтемелер кәсіби жазбаларда және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында пайда болды. 1997 жылы PopMart турнесі аясында Сараевода өткен U2 концерті күні тур-дизайнер Уилли Уильямс "Зооропа" әнімен оянғанын жазды және Сараевоны "егер мұндай қала болса, ол – Зооропа қаласы" деді. Еуропалық комиссияның президенті Жозе Мануэль Баррозу 2005 жылы Бононы Еуропалық Одақтағы үкіметтерді дамушы елдерге көбірек қаржы жәрдем көрсетуге шақырудан кейін өткен баспасөз конференциясында әннің мәтінін келтірді және Еуропаның болашағы туралы мақала жазуға осы мәтін шабыттандырғанын мәлімдеді. Копенгагендік Бейбітшілік зерттеу институтының Томас Диез 1999 жылы шыққан кітаптағы шолуында Еуропалық Одақтың тарихына қатысты "Zooropa" әнінің мәтініне сілтеме жасады; сондай-ақ 2005 жылы жарық көрген неміс-ағылшын сөздігінде "Vorsprung durch Technik" деген сөздің түсіндірмесінде де пайда болды. Курт Кенигсбергердің "Роман және жануарлар бағы" кітабында "Zooropa" Салман Рушди және оның Zoo TV турнесіндегі қатысуы туралы талқыланған бөлімде еске алынған. 2008 жылы "Zooropa" сөзі халықаралық қаржы оқулығында ойдан шығарылған, жалпылама қаланың атауы ретінде қолданылды. "Діни фанатиктер, саяси экстремистер" кітабы "Zooropa" әнін "ұсынылатын тыңдау тізіміндегі" 22 әннің бірі ретінде көрсеткен. 2009 жылы U2-нің No Line on the Horizon альбомына жазылған шолуда MusicRadar "Magnificent" әнін "Жаңа жыл күні Zooropa-мен кездесетін" ән деп сипаттады.