Кіріспе

Band Aid – негізінен британдық және ирланд музыканттары мен әншілерден құралған қайырымдылық супертобының жалпы атауы. Ол 1984 жылы Боб Гелдоф пен Мидж Уре Эфиопиядағы ашаршылықпен күресу үшін ақша жинау мақсатында "Do They Know It's Christmas?" әнін шығару арқылы құрылды. Ән сол жылы Рождество қарсаңында сатуға шығарылды. 1984 жылдың 25 қарашасында ән Лондонның Ноттинг-Хилл ауданындағы Sarm West студиясында жазылды және 3 желтоқсанда Ұлыбританияда жарық көрді. Бұл сингл продюсерлердің күтілгенінен асып, сол шығарылымда Рождестволық хитке айналды. Қайырымдылыққа қосымша ақша жинау үшін жазылған әннің үш қайта жазылған нұсқасы да хит-парадтарда көш бастады: 1989 жылғы Band Aid II, 2004 жылғы Band Aid 20 және 2014 жылғы Band Aid 30. Алғашқы нұсқаны Уре өндірді, ал 12 дюймдік нұсқасын Тревор Хорн микстеді.

Өмірбаян

Супертопты Боб Гелдоф құрды, ол сол кезде ирландиялық Boomtown Rats тобының жетекші вокалисі болған. BBC эфиопиялық азаматтарды қамқан кедейлікті көрсетуде маңызды рөл атқарды, соның арқасында Гелдоф әрекет етуге шақырылды. Боб Гелдофтың серіктесі Паула Йейтс, түпнұсқа Band Aid идеясының авторы деп есептеледі. Ол Гелдофты 1980-ші жылдардың ең танымал поп-жұлдыздарын Эфиопиядағы ашаршылыққа қаржы жинау үшін біріктіруге жетелеуші күш болды. Топтың құрамына қырық суретші кірді, олар 1983–1985 жылдардағы эфиопиялық ашаршылық туралы хабар тарату және қаржы жинау мақсатымен жұмыс істеді. Топтың аты музыканттардың мұқтаж адамдарға көмектесу идеясынан туындады және олардың жобасы жараға таңғыш жабумен салыстырылды. Гелдоф Африкаға қолдау көрсетуді, бастапқыда Ұлыбританиядан бастап, барлық елдерден күтті. Осы мақсатта, олар "Do They Know It's Christmas?" атты хит-сингл жазды, онда сол кездегі кедейлікпен күрескен Африканың суреттері бейнеленген. Әннің мәтінінде елдің мынандай сипаттамасы бар: «Ешнәрсе өспейтін, жаңбыр да, өзен де ақпайтын жерде, олар Рождество келгенін біледі ме?» Эфиопия православиелік күнтізбе бойынша Рождествоны қаңтардың жетінші күні тойлайды. Алайда, ән жазылған кезде (1983–1985 жылдардағы эфиопиялық ашаршылық кезінде) елде коммунистік үкімет билікте болды, сондықтан діни мерекелер тойланбады.

Хронология (1984)

Гелдоф эфиопиялық аш балалардың жағдайына қатты тигендіктен, поп-музыкадағы байланыстары арқылы ақша жинауға бел буды. Гелдоф Ultravox тобынан Midge Ure-нің көмегін сұрап, қайырымдылық жазбасын жасады. Ure Гелдофтың сөздерін алып, жазба үшін мелодия мен қосымша дыбыстарды құрды. Гелдоф сол кездегі ең танымал британдық және ирландтық орындаушыларға шақыру жіберіп, олардың уақытын қайырымдылыққа жұмсауға көндірді. Оның таңдау критерийі – олардың танымал болу деңгейі, жазба сатылымын арттыру үшін. Содан кейін ол Ричард Скиннермен бірге BBC Radio 1-дегі хабарламаға қатысуға келісті, бірақ жоспарланған Boomtown Rats-тың жаңа материалдарын насихаттаудың орнына Band Aid жобасын жариялады. 1984 жылдың 25 қарашасында жазу студиясы Band Aid-ке жазбаны жазу және өңдеу үшін 24 сағаттан аспайтын уақыт берді. Жазу Ноттинг-Хиллдегі SARM студиясында сағат 11:00-ден 19:00-ға дейін өтті және режиссер Найджел Дик оны поп-видео ретінде шығару үшін түсірді, бірақ кейбір негізгі тректер Мидж Ure-нің үй студиясында бір күн бұрын жазылған еді. Алғаш жазылған әндер – халықаралық баспасөз түсірген топтық/хорлық әндер. Видеожазбалар дереу жаңалықтар редакцияларына жіберілді және жазу процесі жалғасқанда эфирге таратылды. Кейін Фил Коллинз барабандарын жазды. Әннің кіріспесінде 1983 жылы шыққан Tears for Fears тобының "The Hurting" әнінен алынған баяулатылған үлгі пайдаланылды. Spandau Ballet тобынан Тони Хэдли өзінің вокалын бірінші болып жазды, ал Status Quo орындаған бөлім пайдалануға жарамсыз деп танылды және оның орнына Heaven 17 тобынан Пол Уэллер, Стинг және Гленн Грегориден тұратын бөлім қосылды. Дюран Дюран тобынан Саймон Ле Бон Джордж Майкл мен Стингтің үлесі арасында ән шырқады. Пол Янг кейіннен деректі фильмде өзінің алғашқы жолдары Дэвид Боуи үшін жазылған екенін мойындады, ол жазбаға қатыса алмады, бірақ B-жағына үлес қосты (Боуи келесі жылы Live Aid концертінде өзінің жолдарымен өнер көрсетті). Бой Джордж соңғы болып, сағат 18:00-де келді, Гелдоф оны телефонмен оятып, әнге қатысуын сұрады. Джорджтың Culture Club тобы АҚШ-та гастрольде болды және Джордж жеке бөлімін жазу үшін Нью-Йорктан Лондоңға Concorde ұшағымен өз қаражатында ұшып келді. Келесі күні таңертең Гелдоф Майк Ридпен бірге Radio 1-дегі таңғы бағдарламаға қатысып, жазбаны одан әрі насихаттады және түскен барлық қаржы қайырымдылыққа жұмсалатынын уәделеді. Бұл британ үкіметінің сингл сатылымынан ҚҚС-ты алып тастаудан бас тартуына әкелді. Гелдоф премьер-министр Маргарет Тэтчерге қарсы тұрып, халықтың күшті сезімін сезіне отырып, үкімет салықты қайырымдылыққа аударды. Жазба 1984 жылдың 3 желтоқсанында шықты және бірден Ұлыбританиядағы сингл тізімінде бірінші орынға шықты, тізімдегі барлық басқа жазбаларды асып түсті. Ол Ұлыбританиядағы ең жылдам сатылатын синглге айналды, алғашқы аптада миллион дана сатылды. Ол бес апта бойы бірінші орында тұрды, үш миллионнан астам данасы сатылды және Ұлыбританиядағы ең көп сатылатын синглге айналды, осылайша "Mull of Kintyre" әнінің жеті жылдық рекордын бұзды. Кейіннен ол Элтон Джонның "Candle in the Wind 1997" (Уэльс принцессасы Дианаға арналған құрмет) әнінен асып түсті, бірақ ол көптеген жылдар бойы әртүрлі нұсқаларда сатыла беруі мүмкін. 1986 жылы "Do They Know It's Christmas?" музыкалық видеосының түпнұсқасы Band Aid-ке "Үздік қысқа бейнеклип" номинациясында "Грэмми" сыйлығына ие болуға мүмкіндік берді. Live Aid-тен кейін "Do They Know It's Christmas?" 1985 жылдың соңында Live Aid логотипіне сәйкес "Жанды" орнына "Банды" жазылған арнайы "сурет дискісі" бар жиынтықпен қайта шығарылды. "One Year On" (Гелдоф пен Ure-нің телефон арқылы айтқан сөздері) қосымша бонус ретінде B-жағы ретінде қол жетімді болды. "One Year On" әнінің мәтіні Live Aid DVD жинағына енгізілген кітапшада табылады, оның бірінші дискісінде BBC жаңалықтары мен Band Aid видеосы бар. Live Aid көптеген қайырымдылық шараларын шабыттандырды, мысалы, Save the Children ұйымына ақша жинаған Media Aid сияқты.

Тиімділігі

"Do They Know It's Christmas?" атты хит-сингл әлем жүзінде үлкен жетістікке ие болды. Ол әлем бойынша екі миллионнан астам дана сатылып, 24 миллион АҚШ долларынан астам қаражат жинады. Супер топтың жетістігі атақты адамдардың дипломатиясының үлкен дамуы ретінде қарастырылды және Канада, Франция, Испания және АҚШ сияқты елдердің ұқсас қолдау акцияларына түрткіс берді. Бұл жетістік Celebrity Charity қайырымдылық қоры ұйымдастырған екі тікелей қайырымдастық концертіне әсер етті. Концерттер – "Африка үшін АҚШ" және "Тірі көмек" болды, олар 160-тан астам елде көрсетілді. Band Aid және Live Aid бірлесіп Эфиопиядағы ашаршылықтан зардап шеккендерге көмектесу үшін шамамен 150 миллион АҚШ доллары жинады.

II - топтық көмек

1989 жылы шыққан бұл нұсқа Майк Сток, Мэтт Эйткен және Пит Уотерменнен құралған британдық авторлар және продюсерлер тобымен жасалған. Алғашқы Band Aid құрамынан осы нұсқада қайтадан қатысқан әртістер – Bananarama тобынан Сара Даллин және Керен Вудворд ғана. Бұл нұсқа Ұлыбритания сингл чартында үш апта бойы көшбасшы болды.

Өндіріс

1989 жылғы 1 желтоқсанда Боб Гелдоф Пит Уотерманға сол кездегі танымал жұлдыздардың қатысуымен әннің жаңа нұсқасын жасау мүмкіндігін сұрады. Уотерман тойын дереу кейінге шегеріп, әртістерге қоңырау шала бастады. Бар болғаны екі күн хабарлаған соң, 3 желтоқсан күні жексенбіде жазу Оңтүстік Лондонның PWL студиясында өтті. Студияда Боб Гелдоф, оның әйелі Паула Йейтс және алты жасар қызы Фифи Триксибелл болды, ол Джейсон Донованмен кездесуге құштар еді. Жасау жұмысы дүйсенбі күні жалғасты, ал 5 желтоқсан сейсенбіде ән алғаш рет Лондонның Capital Radio радиосында эфирге шықты. Пластинканың алдын ала сатылымы 500 000 данаға жетті. Ән келесі аптада, 11 желтоқсанда шықты және үш апта бойы бірінші орында тұрып, жылдың ең көп сатылған тоғызыншы әні болды.

Жапсырмалы тірек 20

Band Aid 20 – 2004 жылы қайырымдылық тобы Band Aid-тің жаңадан құрылған нұсқасы. Бұл топқа Дэниел Бедингфилд, The Darkness тобынан Джастин Хокинс, Coldplay-ден Крис Мартин, U2-ден Боно және Пол Маккартни кірді. Олар "Do They Know It's Christmas?" әнін қайта жазды. Ән 6 қараша 2004 жылы №1 орынға жетіп, төрт апта бойы сол орында тұрды және 2004 жылғы ең көп сатылған сингл атанды.

Жапсырмалы тіректер 30

Band Aid 30 – бұл Band Aid қайырымдылық супертобының 2014 жылғы нұсқасы. Боб Гелдоф пен Мидж Уре жариялаған бұл жобаның мақсаты – Батыс Африкадағы 2014 жылғы Эбола індетінен зардап шеккендерге көмек көрсету және оның таралуын тоқтату. Алдыңғы нұсқаларындағыдай, топ Гелдоф пен Уренің 1984 жылы жазған "Do They Know It's Christmas?" әнін орындады. Ән жаздыруға қазіргі уақыттағы ең көп сатылатын британдық және ирландтық поп-жұлдыздары қатысты, олардың ішінде One Direction, Sam Smith, Ed Sheeran, Emeli Sandé, Ellie Goulding, Rita Ora және Bastille, сондай-ақ Крис Мартин (Coldplay) және Боно (U2) – ол үшінші рет Band Aid жазбасына үлес қосты. Олардың ән нұсқасы шыққан аптада хит-парадтың төбесіне шықты, содан кейін келесі екі аптада бір саты төмен түсіп, төртінші аптада Топ-10 тізімінен шықты. Африкаға арналған жаңа мәтініне байланысты көптеген музыка сыншылары оны қарама-қарсы пікірлермен қабылдады. Сонымен қатар, алғаш рет неміс тіліндегі нұсқасы шығарылды және 2014 жылдың желтоқсанының басында неміс сингл-чарттарының көшбасшысы атанды. Жобаны Гелдофтың жақын досы Кампино, панк-рок тобы Die Toten Hosen-нің вокалисі басқарады. Әннің француз тіліндегі нұсқасын Карла Бруни орындады.

Қатысушы жобалар

Band Aid жобасы әлемдегі басқа да қайырымдылық жазбаларына үлгі болды, соның ішінде АҚШ-тағы «Африка үшін АҚШ» жобасының «Біз – әлем» әніне, Канададағы «Солтүстік жарықтардың» «Көз жастары жеткіліксіз» әніне және тағы да басқаларға. Commodore 64 және ZX Spectrum компьютерлік ойындарының жинағы «Soft Aid» деген атпен шығарылды. Әрбір платформада он түрлі баспагерден ойындар таңдалған; Elite Systems, Ocean Software, Quicksilva және Virgin екеуінде де ұсынылған. Кассетаға сондай-ақ «Олар Рождество екенін біледі ме?» әні де жазылған.

Ливерпульдің музыкалық аспаптары

2020 жылдың желтоқсанында Ливерпульден шыққан музыканттар тобы "Do They Know It's Christmas?" әнін Shelter қайырымдылық қорына көмек көрсету мақсатында қайырымдылық жазба ретінде жаздырды. "Do They Know It's Christmas (Feed the World)" деп қайта аталған жоба, Мерсисайд аймағындағы жерлерге сілтеме жасайтын мәтінге ие болды және Боб Гелдоф пен Мидж Юрдің рұқсатымен 2020 жылдың 10 желтоқсанында олардың кавер нұсқасын шығаруға басталды. Band Aid Liverpool құрамына Ливерпульден 70-ке жуық музыкант пен белгілі тұлға кіреді, олардың ішінде BBC Radio Merseyside-ден Аса Мерфи, Hummingbirds тобы (бес музыканттан тұрады) және жобаның бастамашысы, Мерси Битлз тобынан Тони Кук бар.