Кіріспе

Ливандық актриса, режиссер және белсенді (1974 жылы туған)

Надин Лабаки (نادين لبكي Nādīn Labikī; 18 ақпан 1974 жылы туған) – ливандық және канадалық актриса, режиссер және белсенді. Лабаки 2000-шы жылдардың басында актриса ретінде алғаш рет көзге түсті. Оның режиссерлік жолы 2007 жылы Канн кинофестивалінде көрсетілген "Карамель" дебюттік фильмінен кейін басталды. Ол ливандықтардың күнделікті өмірінің әртүрлі жақтарын бейнелеуімен және соғыс, кедейлік, феминизм сияқты маңызды саяси мәселелерді көтеріп, танымал. "Капернаум" (2018) фильмі үшін ол "Оскар" сыйлығына "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясы бойынша ұсынылған алғашқы араб режиссері.

Ерте өмір

Лабаки Ливанның Маунт Ливан губернаторлығындағы Баабдат қаласында маронит ата-анасы Антуан мен Антуанетта Лабаки отбасында дүниеге келген. Әкесі инженер, ал анасы үй шаруасын жүргізеді. Ол өмірінің алғашқы он жеті жылын соғысқа толы ортада өткізді, Ливандағы азаматтық соғыс 1991 жылы аяқталғанға дейін. Кішкентай кезінде ол әкесінің інісінен әңгіме айту өнерін үйренді. Ливандағы соғыстан қауіптеніп, Лабаки 1989 жылы Монреальде үш жыл тұрды және Канада азаматтығын алды. Лабаки Бейруттегі Сент-Жозеф университетінде аудиовизуалдық зерттеулер мамандығы бойынша білім алды. 1997 жылы ол «11 Rue Pasteur» атты дипломдық жұмысын түсірді, ол Париждегі Араб әлемінің институтында өткен Араб киносының биенналесінде «Үздік қысқаметражды фильм» жүлдесін жеңіп алды. Лабаки ливандық және араб режиссерлерінің арасында ерекшеленеді, өйткені ол шетелде білім алмаған. Ол Таяу Шығыстың танымал әншілері үшін жарнамалық роликтер мен музыкалық бейнелер түсіріп, бірнеше марапатқа ие болды. Қазіргі ливан әйелін бейнелеуге тырысып, ол «өз денелерінде өте еркін ливан әйелдерінің образдарын жасады». Әджрамның ер адамдарға қызмет ететін кейіпкері орынсыз және тым әсерлі деп танылды. Лабаки сценарийін қорғап, Әджрамның «күшті және беделді әйел кейіпкерін» сомдағанын айтты. Әджрам Лабакимен «Ya Salam», «Lawn Ouyounak» және «Inta Eih» музыкалық бейнелерінде бірлесіп жұмыс істеді. Бұл фильм туралы ой 2008 жылы Лабаки ұлының күтімін күткен кезде келді. Сол кезде Ливан ондаған жылдардағы ең қауіпті кезеңге жетіп, діни қақтығыстар Бейрут көшелерінде дүрбелең тудырды. Лабаки достардың діни айырмашылықтарға байланысты жау болып кеткенін айтады. Ана болуға дайындалған ол, аналар балаларының қару алуына және соғысқа баруына жол бермеу үшін қандай қиындыққа баратынын ойлады. 2013 жылдың соңында Надин Лабаки үшінші толық метражды фильмі «Капернаум» жұмысын бастады, ол 2018 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» жүлдесіне үміткер болды. Фильм Бейрут апатты аудандарында тұратын 12 жасар баланың оқиғасын баяндайды. Ол ата-анасын балалардың азапталуы мен бейжайлыққа жол бергені үшін сотқа беруге тырысады. Лабаки сценарийді Джихад Ходжейли, Мишель Кесруани, Жорж Хаббаз және күйеуі Халед Музанармен бірге жазды. Сценарий жазуға үш жыл бұрын Лабаки қаланың балаларын зерттеп, олардың өмірінен, оқиғаларынан және өткенінен мәліметтер жинады. Лабаки 12-ші Азия-Тынық мұхиты киносы сыйлығында «Үздік режиссер» атағын жеңіп алды. Ол 2015 жылғы Канн кинофестивалінің «Un Certain Regard» бөлімінің қазылар құрамына сайланды. «Капернаум» фильмінің сәттілігінен кейін Creative Artists Agency (CAA) Лабакимен барлық сала бойынша келісімшарт жасады, бірақ ол Францияда Art Media Agency агенттігі арқылы өкілдік етуді жалғастыруда. Оның «Капернаум» фильмі «Шетел тіліндегі үздік фильм» номинациясына «Оскар» сыйлығына ұсынылды, бұл 2019 жылы әйел режиссер үшін алғашқы рет болды. Ол «Үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ие болған алғашқы араб режиссері. БҰҰ-ның Бас комиссариаты және ЮНИСЕФ ұйымдарымен бірлесіп, Зайн Әл Рафиа мен оның отбасы Норвегияға көшірілді. Ол және оның бауырлары өмірінде алғаш рет мектепке барады, балалық шақтарын қайтаруды үміттенеді. Бұл, дейді Лабаки, ең үлкен сыйлық. Ол Зейна Дурраның «Жетінші ит» фильмінде түсті. Бұл жұмыс 2006 жылы Венеция халықаралық қысқаметражды фильмдер фестивалінде көрермендердің жүлдесін жеңіп алды. 2006 жылы Лабаки «Боста» атты ливандық музыкалық комедиясында ойнады. Ол сонымен қатар «Қайда барамыз?» және «Капернаум» фильмдерінде де түсті.

Тақырыптар

Ливандық азамат соғысы кезінде өскен Лабакидің фильмдері, оның туған еліндегі саяси жағдайлармен байланысты, көбінесе зорлық-зомбылық және жарақаттану тақырыптарын зерттейді. Ол "кино өзгерістер жасау құралы болуы мүмкін" деп сендіреді. Саясат пен өнердің өзара байланысты екенін, ал оның фильмдерінің өзінің "қарсылық білдіру жолы" екенін айтады. Оның кино жасау және қоғамдық белсенділік бір-бірімен тығыз байланысты екенін, киноның әлеуметтік өзгерістерге ықпал ете алатынына сенеді. Оның туындыларындағы тағы бір маңызды тақырып – феминизм және әйелдердің тарихы. Ол мұны Таяу Шығыстағы әйелдердің күнделікті өміріне назар аудару арқылы көрсетеді. Надин Лабаки фильмдері арқылы араб және батыс әлемінің тақырыптарын байланыстырады. Оның трансұлттық феминизмі ондаған жылдар бойы саяси дау-дамаздардың нәтижесінде туған күрделі жағдайлардың салдарынан зардап шеккен қарапайым әйелдердің жағдайын көрсетеді.

Стиль

Лабакидің фильмдеріне көбінесе кәсіби емес актерлер тартылады. "Егер осы бала сөйлей алса, не дейтін еді, ал оны өлтірген ересектерге қалай сөйлейтін еді деп ойладым" дейді ол. "Мен олардың дауысы болғым келді, олардың өзін-өзі жеткізу құралы болғым келді".

Жеке өмір

Лабаки көп тілді, араб, француз, ағылшын және итальян тілдерін еркін меңгереді. 2007 жылы ливандық музыкант және композитор Халед Музанарға тұрмысқа шықты. 2009 жылы Лабаки өзінің тұңғыш ұлы Уәлидті дүниеге әкелді. Жеті жыл өткен соң (2016 жылы) Лабаки қызы Майрунды дүниеге әкелді. 2016 жылы Лабаки Бейрут американдық университетінен құрметті диплом алды және 150-ші бітіру салтанатында сөз сөйледі.

Саясат

Лабаки 2016 жылғы мамырдағы Бейрут қалалық сайлауында жаңа саяси қозғалыс «Бейрут Мадинати» тізімінен кандидат болды. «Бейрут Мадинати» әлеуметтік әділдік пен қоғамның мүддесіне баса назар аудап, өкілдік ету үшін түрлі азаматтардан тұратын топты пайдаланады. Халықтың шамамен 40% дауысын жинағанына қарамастан, қозғалыс Саад Харири қолдаған «Бейрут тізімі» қарсыласына 12 округтің 6-сында жеңіліп, сайлау жүйесі бойынша бірде-бір орынға ие бола алмады.