Кіріспе

Тәуелсіз дәріхана – дәріханалар тізбегімен тікелей байланысы жоқ және акционерлік қоғамға тиесілі немесе басқарылмайтын бөлшек саудадағы дәріхана. Тәуелсіз дәріханалар – фармацевттерге тиесілі, түрлі практикалық ортадағы жеке меншік кәсіпорындар. Оларға жеке дүкендер, фармацевт иелігіндегі бірнеше дүкен, франчайзинг, қосымша дайындау, ұзақ мерзімді күтім (LTC), мамандандырылған және супермаркеттегі дәріханалар кіреді. Тәуелсіз дәріхана иелері көбінесе жеке клиенттермен қарым-қатынас құруға көбірек мүмкіндік алады және өз қызметтерін ірі желілік корпорациялардан ерекшелендіруге тырысады. 2010 жылы АҚШ-та 23 064 тәуелсіз дәріхана болды. Тәуелсіз дәріханалар жыл сайын шамамен 1,5 миллиард рецепт берді, бұл бөлшек саудадағы рецепттердің шамамен 40% құрайды. Орташа тәуелсіз дәріхананың жалпы сатылымы шамамен 4 миллион доллар, ал рецепт сатылымы шамамен 3,7 миллион доллар болды (барлық тәуелсіз дәріхана сатылымының 92,5% құрайды). Тәуелсіз дәріхана иелерінің 26% астамы екі немесе одан көп дәріханаға ие. 2010 жылы тәуелсіз қоғамдық дәріханалар орташа есеппен 64 169 рецепт (күніне 205 рецепт) берді, бұл 2005 жылы 61 071 рецептке қарағанда артық.

Тәуелсіз дәріханалардың болашағы

Тәуелсіз дәріханалардың саны соңғы жылдары тұрақты түрде төмендеп келеді, себебі олар ірі желілік корпорациялармен бәсекелесуде қиындықтарға тап болады. Ірі желілердің үлкен артықшылығы – олардың кең ауқымы мен мол ресурстары, ал кейде тәуелсіз дәріханалар өндіріс деңгейіне ілесе алмайды. Дегенмен, бұл жалғыз себеп емес. Тәуелсіз фармацевттер өз қызметтерінің күшіне сеніп, маңызды екенін дәлелдеуді жалғастыруда. Бұл қоғамдық дәріханалар жай ғана рецепттерді орындаудан артық күтім көрсетуге ұмтылады. Олар арнайы, инновациялық қызметтер мен теңдесі жоқ жеке клиенттерге қызмет көрсету деңгейін ұсынады. Олардың шағын өлшемі жергілікті қоғаммен жақсы байланыс орнатуға және емделушілерді тек қана дәрі-дәрмектері арқылы ғана емес, жақсырақ тануға мүмкіндік береді. Осы себептерге байланысты көптеген науқастар тәуелсіз дәріхананың жеке көмегі мен онда алатын қосымша қызметтерді әлі де бағалайды. Сонымен қатар, мемлекеттік және ұлттық деңгейдегі түрлі тәуелсіз дәріханалар қауымдастықтары фармацевттерді біріктіріп, оларға тиімді даму жолдарын үйренуге көмектеседі. Осы ұйымдарға қосылу және сауда көрмелеріне қатысу – фармацевттер үшін осы қозғалысқа қатысып, өз дәріханаларын үнемі жетілдірудің тамаша мүмкіндігі.

Жеткізу қызметі

Тәуелсіз дәріханалар ең көп ұсынатын қызмет – жеткізу қызметі.

Тұрақты медициналық бұйымдар

Тәуелсіз дәріханалардың көпшілігі тұрақты медициналық жабдықтарды, мысалы, қант диабетін тексеруге арналған құралдарды, диабетпен ауыратын адамдарға арналған емдік аяқ киімді, протездерді, ортопедиялық бұйымдарды және қажетті денсаулық сақтау қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін басқа да құралдарды ұсынады.

Құрастыру

Композициялық фармацевттер дәрігерлердің тапсырысы бойынша жекелендірілген дәрілерді дайындайды, кейде басқа барлық мүмкіндіктер тиімсіз болған жағдайда. Құрама дәрілер фармацевттермен жеке пациенттер үшін, көбінесе ерекше қажеттіліктері болғанда және/немесе дерматологтар, онкологтар, педиатрлар және бастапқы түрінде дәрі қабылдай алмайтын ветеринарлар сияқты медициналық мамандармен байланыс нәтижесінде жасалады.

Диабетке арналған оқыту

Тәуелсіз фармацевттер пациенттерге емдеу және өмір салтын жақсарту мақсатына жетуге көмектесу үшін диабетке күтім мен басқаруды ұсынады. Фармацевттер диабетке шалдығу қаупі жоғары пациенттерді тексеріп, денсаулық жағдайын бағалайды, пациенттерді өздеріне қарай білуге үйретеді, нәтижелерді қадағалайды және қажет болған жағдайда басқа медицина мамандарына жолдайды. Кейбір тәуелсіз фармацевттер пациенттерге диабетті өздігінен басқару бойынша білім беру/оқыту (DSME/T) ұсынады, бұл пациенттерге салауатты тамақтану, физикалық жаттығулар, дәрі-дәрмектерді қабылдау, өзін-өзі бақылау, денсаулықты сақтау және мінез-құлықты өзгерту, сондай-ақ қауіптерді азайту (мысалы, диабеттік аяққа күтім жасау) сияқты күтім стандарттарын сақтауға үйретеді.

Дәрілік терапияны басқару

Дәрілік терапияны басқару (ДТБ) бағдарламалары тағайындалған дәрілердің тиімділігін арттыруға, дәрілерді дұрыс қолдануды жақсартуға, жағымсыз әсерлер мен дәрілердің өзара әрекеттесу қаупін төмендетуге және пациенттердің тағайындалған емдеу жолымен жүруін қамтамасыз етуге бағытталған.

Иммундау

Фармацевттер 50 штатының барлығында вакцина салуға уәкілдік алған. 2009 жылы ел бойынша фармацевттер жүздеген мың доза H1N1 тұмау вакцинасын салды және фармацевттердің халық денсаулығындағы маңызды рөлін және пациенттерге қызмет ететінін көрсетті. Жекеменшік дәріханалар пневмококк, менингококк, В гепатиті, адам папиллома вирусы (HPV), герпес зостер (белдеме), тиф және сары безгек сияқты әдеттегі және саяхатқа қатысты вакциналарды да ұсына алады.

Medicare жоспарларын салыстыру

Көптеген дәріханалар Medicare жоспарларын салыстыру қызметін ұсынады. Фармацевттер пациенттерге немесе жоспарға қатысушыларға қолжетімді нұсқаларды таңдауға көмектеседі, бірақ оларды бір жоспарға итермеуге сақтану керек. Көптеген дәріханалар Medicare сайтында тұтынушыларға арналған жоспарларды салыстыру бағдарламасын пайдаланады.

Темекі тартуды тоқтату

Тәуелсіз дәріханалар темекі татудан бас тартуға кеңес беруді қамтамасыз етеді, оның ішінде рецептсіз никотин алмастырушы өнімдер туралы ұсынымдар, кеңес беру және үздіксіз кеңес беру қызметтерін ұсынады.

Асмамен күресу

Тәуелсіз фармацевттер пациенттерге астманы басқаруға және бақылауда ұстауға көмектеседі. Астманы басқару қызметтеріне астма дәрілерінің түрлері мен мақсаты туралы білім беру; ауызға қабылданатын, ингаляциялық дәрілерді және шығынды өлшегіштерді дұрыс пайдалану жолдарын көрсету; дәрігер ұсынған астманы басқару жоспарындағы нұсқауларды қайталау және түсіндіру; сондай-ақ пациенттердің сұрақтарына жауап беру кіреді. Бұған қоса, фармацевттер рецептсіз дәрілер қолданатын пациенттерді медициналық көмек алу үшін дәрігерге жолдай алады.

Ұзақ мерзімді күтім

Тәуелсіз фармацевттер елдегі 40,2 миллион қарт адамға қарттар үйлерінде, көмекші тұру орталықтарында, паллиативтік күтім орталықтарында және үйде күтім көрсетіп, олардың денсаулығын сақтайды. Олар қарттарға арналған тағамдық бағалау және қолдау, тамыр ішілік терапия, медициналық құралдар, остомия және ауырсынуды басқару сияқты көптеген мамандандырылған қызметтерді де ұсынады.

Алдыңғы өнімдер

Тәуелсіз дәріханалар рецепт бойынша берілетін тауарлар мен қызметтерді ғана емес, сонымен қатар рецептсіз тауарлар мен қызметтердің кең ауқымын ұсынады, оның ішінде жөтел мен суыққа арналған дәрілер, антиацидтер, дәрумендер, шөп қоспалары, құлақ және көз туындарын, сондай-ақ денсаулыққа қатысты басқа да тауарлар бар. Кейбір тәуелсіз дәріханалар түрлі сыйлықтар мен құттықтау карточкаларын ұсынады. Бұл қосымша ұсыныстар дәріханадан дәріханаға өзгеше болуы мүмкін.

Тарату бағдарламалары

Кейбір дербес дәріханалар дәрі-дәрмектерді жою бағдарламаларын ұсынады (www.disposemymeds.org) пациенттеріне пайдаланылмаған және мерзімі өткен дәрі-дәрмектерді қауіпсіз жоюға көмектесу үшін, олар басқалар мен қоршаған орта үшін қауіпті болуы мүмкін.

Gallup сауалнамасы

Гэллаптың мәліметінше, он жылдан астам уақыттан бері Америка фармацевттері Америкадағы ең сенімді мамандықтардың бірі болып есептеледі. Фармацевттер тұтынушылардың жоғары қанағаттануын сақтап келеді және 2011 жылы ең сенімді мамандықтар тізімінде 2-орынды иеленді.

Тұтынушылар есептері бойынша сауалнама

2011 жылы Consumer Reports журналының оқырмандары тәуелсіз қоғамдық дәріханаларды барлық дәріхана түрлерінің арасында жалпы қанағаттану мен қызмет көрсету деңгейі бойынша ең жоғары бағалады. Сауалнамаға қатысқан оқырмандар, фармацевттердің дәрі-дәрмектер мен басқа да тауарлар туралы білімі, көмекшілдігі мен сыпайылығы, жылдамдығы, дәлдігі және жеке қызмет көрсетуіне байланысты, жақын маңайдағы тәуелсіз дәріханадағы тәжірибелерінен ең жоғары қанағаттанушылықты (94%) білдірді. Бұдан өзге, тәуелсіз дәріханаларда пациенттер тізбекті дәріханаларға қарағанда екі есе көп жағдайда, сөйлесуге оңай, жеке кеңес беретін фармацевттерге кездесті. Consumer Reports журналының аға редакторы Тодд Маркс: "Біз тәуелсіз дәріханалардың ақауларды азайтып, дәріханада жылдам қызмет көрсеткенін және уәде берілген уақытта дәрі-дәрмектерді дайын күйде ұстағанын анықтадық" деді.

J.D. Power and Associates компаниясы

Жергілікті меншіктегі және дербес басқарылатын үш тәуелсіз дәріхана франшизасы – Good Neighbor Pharmacy, Health Mart және Medicine Shoppe – J. D. Power and Associates компаниясының 2011 жылғы АҚШ Ұлттық дәріханалар зерттеуінде желілік дәріханалар сегментінде клиенттердің қанағаттану деңгейі бойынша алғашқы үштікке кірді.