Кіріспе

Paradiso – Нидерландының Амстердам қаласында орналасқан музыкалық алаң. 1880 жылы Vrije Gemeente (Еркін қауым) үшін шіркеу ретінде салынған, ол 1968 жылы музыкалық алаңға және жастардың ойын-сауық орталығына айналдырылды. 1990 жылдарға дейін Амстердамдағы ең ірі концерт клубы болды. Көбінесе "поптемпель" ("поп ғибадатханасы") деп аталады. 2014 жылы Paradiso Амстердам Солтүстігіндегі Tolhuistuin-де Paradiso Noord кішігірім алаңын ашты. Paradiso-да өнер көрсеткен ең танымал орындаушылардың қатарында Адель, Дэвид Боуи, Эминем, Канье Уэст, Жорел, Нирвана, Пинк Флойд, Air (француз тобы), Принс және The Rolling Stones бар.

Тарих

Қазіргі уақытта Парадизо орналасқан ғимарат 1879 жылдың 24 мамырынан 1880 жылдың 2 мамырына дейін De Vrije Gemeente (ағылшынша: The Free Congregation) – қазіргі теологиялық діни топ салған. Құрылыс алаңы түрме мен сот ғимаратының жанында орналасқан. Ол шіркеу ретінде қызмет етті, бірақ топ оны солай атағысы келмеді, және сенімнің кездесу орталығы болды. 1965 жылы De Vrije Gemeente Buitenveldert ауданына көшіп, ғимаратты сатып жіберді, ол бастапқыда әйгілі голланд сәулетшісі Геррит Ритвельд салған қонақ үйге айналдырылуы тиіс болған. Бірақ бұл жоспар іске аспады және ол қысқа уақытқа кілем дүкені ретінде пайдаланылды. 1967 жылдың қазанында Уилем де Риддер, Коос Зварт, Маттис ван Хейнинген және Питер Бронкхорст басқаратын хиппи музыка жанкүйерлері ғимаратты басып алды, олар оны мәдени орталыққа айналдырғысы келді. Полицияның әрекеттерінен кейін қалалық билік оларға осы кеңістікті клубқа айналдыруға рұқсат берді. 1968 жылдың 30 наурызында ол ресми түрде "Cosmisch Ontspanningscentrum Paradiso" (ағылшынша: "Cosmic Relaxation Center Paradiso") деп ашылды. Ашылғанына екі айдан аспаған соң, 1968 жылдың 23 мамырында ағылшын рок-тобы Pink Floyd Сид Барретт кеткенін жариялағаннан кейін көп ұзамай осында өнер көрсетті. 1970 жылдар Амстердам мен Парадизо үшін қиын кезең болды; Rolling Stone журналының бір мақаласында 1970 жылдың тамызына дейін "есірткі, музыка және атмосфера арзан және көп болды" делінген. Амстердамда Парадизо ішінде гашиш пен марихуана татуға рұқсат етілді, ал 1971 жылы "Нью-Йорк Таймс" газеті оның Амстердамға саяхаттайтын американдық жастар үшін "түнгі мекаға" айналғанын жазды. Есірткіге тәуелділік агрессивті атмосфераға және келушілер санының төмендеуіне әкелді, бірақ панк-роктың өркендеуімен "алтын ғасыр" басталды. 1979 жылғы концертте американдық әнші Игги Попты сахнада "Парадизо" жиынындағы "Аспан періштелері" байкерлер тобы ұрып-соқты. 1974 жылы қонақжайлылық кәсіпкері Николаас Буес Лейдсеплейнде 49 000 шаршы метрлік қонақ үй кешенін салу жоспарларын жариялады, бұл Paradiso-ны бұзуды талап етті. Амстердам қалалық кеңесі бұл жоспарға қарсы болды, оны "Манхэттеннің қиялы жоқ" деп сынады. Буестің ұсынысы қабылданбады. 1980 жылдың 16 қыркүйегінде Парадизо Риксмонументтер тізіліміне (ағылшынша: National Monuments Registry) енгізіліп, оны бұзудан сақтап қалды. 2000 жылы Paradiso Fabchannel арқылы тегін, тікелей және сұраныс бойынша концерттерді ағындыратын алғашқы орындардың бірі болды. com, Амстердамда орналасқан компания, ол 2009 жылы жабылды. 2003-2004 жылдары Paradiso-да екінші балкондағы қабатты қосып, сыйымдылығын 1500-ге дейін арттыратын жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл 1995 жылы "Ролинг Стоунз" тобының Paradiso-да өткізген концерттерінен шабыдаланды, онда жаздыру жабдығы үшін қосымша уақытша балкон қажет болды. 2014 жылдың қыркүйегінде Paradiso Amsterdam Noord-тағы мәдени орталық Tolhuistuin-де Paradiso Noord концерт залын ашты. 2022 жылы Paradiso 3,5 миллион еуроға алаңға іргелес жатқан қираған жер учаскесін сатып алды, 30 миллион еуроға көрме алаңынан, жаңа кеңселерден және резидент суретшілер үшін қызмет көрсетуден тұратын бес қабатты кеңейту салу жоспарланған. 2023 жылы Paradiso рекордтық 727 000 келушіні қабылдады.

Белгілі қойылымдар

The Rolling Stones Voodoo Lounge турнесі кезінде 1995 жылғы 26 және 27 мамырда Paradiso-да екі акустикалық концерт өткізді. Концерттерге дайындық үшін ғимарат жаңартылып, жазба жабдықтарына орын беру үшін қосымша уақытша балкон салынды. Концерттің орны екі апта бұрын ғана жарияланды. Кіре алмаған көрермендер концертті Музей алаңындағы алып экраннан тікелей эфирде тамашалады, көрермендер саны 50 000-нан 80 000-ға дейін жетеді деп хабарланды. Осы концерттердегі жазбалар сол жылы Stones' Stripped альбомында шықты. Кит Ричардс Paradiso-дағы концерттерді Stones тобының ең жақсы концерттері деп атады. 1995 жылғы наурыз айында Принс Paradiso-да екі қосымша концерт өткізді. Брабантхалендегі стадиондағы өнер көрсеткеннен кейін, ол сол түні Paradiso-да тағы да өнер көрсетті, онда ол 1981 жылы бұрын да сахнаға шыққан болатын. Paradiso-дағы концертінде ол күтпеген жерден ертең де қайта келетінін хабарлады, бұл туралы Paradiso әкімшілігі келесі күні таңда ғана білді. Голланд радио бағдарламасы 3voor12 Принстің Paradiso-дағы концерттерін, ғимараттың алғашқы 50 жылындағы ең керемет концерттердің бірі деп бағалады. Bad Brains's The Youth Are Getting Restless, Link Wray's Live at the Paradiso, Phish's Amsterdam, Beth Hart's Live at Paradiso, Van der Graaf Generator's Live at the Paradiso, Live's Live at the Paradiso – Amsterdam және Epica's Live at Paradiso. Nirvana тобының From the Muddy Banks of the Wishkah концерттік альбомында "School", "Been a Son", "Lithium" және "Blew" әндері Paradiso-да 1991 жылғы 25 қарашада өткен концерттен алынған. Бұл концерт бастапқыда жақын жердегі Melkweg клубында өтуі тиіс болған, бірақ билеттерге сұраныс артып, үлкен зал қажет болды. Swans тобының 1998 жылғы Swans Are Dead концерттік альбомының бірінші дискісінде 1997 жылғы қоштасу туры кезінде Paradiso-да голланд VPRO телеарнасы тікелей эфирде жазған бірнеше ән бар.

Болашақ

1990 жылдары Paradiso-ның тағдыры Амстердамда саяси мәселеге айналды, себебі оның қала орталығындағы орналасуын қамтамасыз ететін мемлекеттік қолдауды жалғастыруға қарсылық болды. Жақтастары Paradiso-ға берілетін мемлекеттік қолдаудың басқа мәдени орындарға берілетін қолдаумен салыстырғанда әділ екенін сәтті дәлелдеді.