Кіріспе
Чилилік биохимик және биофизик Хорхе Эдуардо Альенде Ривера (11 қараша 1934 жылы туған) – ақуыз биосинтезі және трансфер РНК-ның қалай пайда болатыны, сондай-ақ қосмекенділер жұмыртқаларының жетілуін реттеу процестерін түсінуге үлкен үлес қоскан чилилік биохимик және биофизик. 2001 жылдан бері АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі, ал 1992 жылы Чилидің Табиғат ғылымдары саласындағы ұлттық сыйлығымен марапатталды.
Jorge Eduardo Allende Rivera, (born 11 November 1934) is a Chilean biochemist and biophysicist known for his contributions to the understanding of proteic biosynthesis and how transfer RNA is generated, and the regulation of maturation of amphibian eggs. He has been a foreign associate of the United States National Academy of Sciences since 2001, and was awarded the Chilean National Prize for Nature Sciences (Chile) in 1992.
Ерте өмір
Хорхе Альенде Коста-Риканың Картаго қаласында, Пунтаренас қаласындағы Чили консулы Октавио Альенде Эчеверрия мен коста-рикалық суретші Ампаро Ривера Ортистің ұлы болып дүниеге келді. Әкесінің дипломаттық қызметіне байланысты балалық шағын Коста-Рика, Чили және АҚШ арасында өткізді. Ол Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы иезуит мектебінде орта білімін аяқтады, онда әкесі Чили консулы болып тағайындалған еді. Содан кейін Луизиана штатының Батон-Руж қаласындағы Луизиана мемлекеттік университетінде оқыды. 1957 жылы химия ғылымдары бакалавры дәрежесін алды.
Мансап
Докторлық білімін Нью-Хейвендегі (Коннектикут штаты, АҚШ) Йель университетінде оқып, 1961 жылы профессор Ф. М. Ричардстың жетекшілігімен докторлық дәрежесін алды. Рокфеллер университетінде профессор Фриц Липманмен және NIH-де Маршалл Уоррен Ниренбергпен докторантурадан кейінгі жұмыстар атқарды. 1960 жылдары оның зерттеулері белок синтезіне қадамарланды, бұл салаға ол маңызды үлес қосты. 1970 жылдары овуляцияның гормоналды түрғысынан шақырылу механизмын зерттеуде алғашқы қадамдар жасады. Кейінгі зерттеулері негізгі жасушалық белоктардың фосфорилирлеуіне қатысатын, кең таралған екі белок кинезасы – CK1 және CK2-ге бағытталған. Өмірінің көп бөлігін Латын Америкасындағы ғылыми интеграцияны ұйымдастыруға арнады, әсіресе молекулалық биология техникалары бойынша оқу курстарын ұйымдастыру және Латын Америкасы биологиялық ғылымдар желісін құру арқылы. Соңғы жылдары доктор Альенде Чили университетінің қаржыландыруымен жүзеге асырылған «Ғылым білімін зерттеуге негізделген» бағдарламасы және ол мен оның әйелі құрған «Альенде Коннели» қорына қатысуы сияқты бірнеше жобаларға жеке қатысып, ғылым білімін насихаттаушы болды. 2009 жылы белсенді ғылымнан зейнеткерлікке шықса да, Медицина факультетінің профессоры қызметін сақтап қалды. Сондай-ақ, Чили университетінің ғылыми вице-президенті болды. 2010 жылы өзінің өмірбаянын жариялады.
Жеке өмір
Ол 16 қыркүйекте 1961 жылы Массачусетс штатының Холиоке қаласында Кэтрин Коннеллиге (осы да биохимик) үйленді. Ол төрт бала тәрбиеледі: Мигель Луис, Хуан Игнасио, Хорхе Эдуардо және Мария Ампаро, және 13 немересі бар. Әйелі Кэтрин Коннеллимен бірге Сан-Диегодағы Калифорния университетінде 1973 жылы Чилиде төңкеріс болған кезде демалыста болды. 1974 жылдың мамыр айында Чилиге оралды және Чили университетінің академиялық өмірге әскери араласудан қауіп көрген автономиясын қорғаушылардың бірі болды. 1975 жылдың желтоқсанында ол басқа ғалымдармен бірге Чили университетіндегі әскери араласуға қарсы "Бақылаудағы университет" деген хатқа қол қойды. Хатты философ Хорхе Милас жазды және ол "El Mercurio" газетінде жарияланды. Бұл хат Чили университетін әскери үкіметтің басқаруын сынға алған ғалымдар тобының алғашқы ашық мәлімдемесі болды.