Кіріспе

Пекин, Қытай, Дончэн ауданындағы тарихи обсерваториясы – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін астрономиялық жұмысын тоқтатқан, алғашқы телескопқа дейінгі обсерватория.

Пекин ежелгі обсерваториясы – Қытайдың Пекин қаласында орналасқан телескопқа дейінгі обсерватория. Обсерватория 1442 жылы Мин әулеті тұсында салынған және Цин әулеті кезінде кеңейтілген. 1644 жылы еуропалықтардан (иезуиттерден) үлкен ұйымдастыру жұмыстары жүргізіліп, көптеген жаңа, дәл құралдар жеткізілген. Әлемдегі ең көне обсерваториялардың бірі саналатын Пекин ежелгі обсерваториясының аумағы 10 000 шаршы метрді құрайды. Обсерваторияның өзі биік кірпіш мұнараның үстіндегі кең платформада орналасқан. Бұл – бұрынғы Мин әулеті кезінде Пекин қаласын қоршаған қабырғаның сақталған бөлігі. Платформада бірнеше қола астрономиялық құралдар орналасқан, ал армиллярлық сфералар, күн сағаттары және басқа да құралдар жерде, жанында орналасқан. Обсерватория Пекин планетарийімен байланысты мұражай ретінде жұмыс істейді.

Тарих

1227 жылы Цзинь әулеті ежелгі астрономиялық құралдарды Кайфэннен Пекиндегі алғашқы обсерваторияға көшірді. 1279 жылы Хубилай хан басшылығымен монғолдар қазіргі обсерваторияның солтүстігіне жаңа обсерватория салды. Хубилай хан гидротехника, математика және астрономия саласындағы бас кеңесшісі Гуо Шуцзиньді 1283 жылы Гуоның досы және ізашары Чжан Вэньцзянь қайтыс болғаннан кейін обсерватория директоры етіп тағайындады. Монғолдардан кейін Мин императоры Цзу Юаньчжан құралдарды Пекиннен Нанкинге көшірді. Император билікке келген соң, Нанкиндегі шеберлерден құралдардың көшірмелерін жасап, Пекин обсерваториясына жіберді. Қазіргі обсерватория 1442 жылы аяқталды. Ол Мин және Цин дәуірлерінің астрономдарына императорға бақылау есептерін дайындауға көмектесті. Ол «Көк ұлы» саналғандықтан, аспан денелерінің қозғалысы маңызды мәселе болды. Тағы бір қызметі – теңіз саяхатына көмектесу, осы саладағы тәжірибесі үшін мұсылман ғалымдары тартылды. 17 ғасырдың ортасында астрономиялық сайыста жеңіске жеткен иезуит Фердинанд Вербист императордың бұйрығымен астрономиялық обсерваторияның толық басқаруын алды. 1673 жылы ол кейбір құралдардың қайта құрастырылуын қадағалады. Ол және басқа иезуиттер жұлдыздар мен планеталарды бақылауды дамытуға көмектесті. Цин әулетінің соңғы кезеңдерінде Сегіз ел альянсының мүшелері кейбір құралдарды тонады. Бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін француз және неміс үкіметтері құралдарды Қытайға қайтарды. Обсерваторияда Жанг Хенгтің алғашқы сейсмографы сақталған. Мин дәуірінен қалған кейбір құралдар қазір Нанкиндегі Пурпур тау обсерваториясында.

Кіру және жақын маңдағы аттракциондар

Пекин ежелгі обсерваториясы Дунчен ауданындағы Цзяньгуменнен оңтүстікке қарай орналасқан. Оған Пекин метросының 1 және 2-желілері арқылы Цзяньгумен станциясына (C шығу) және 25, 39, 43, 44, 52, 122, 434, 637, 638, 750 және 特2 автобустары арқылы Цзяньгумен оңтүстігіне (建国门桥南) баруға болады. Пекин теміржол вокзалы мен Мин қала қабырғасының ескерткіштері паркі оңтүстікке қарай жақын жерде орналасқан.