Кіріспе

Австралияның бұрынғы саясаткері (1971 жылы туған)

Джошуа Энтони Фрайденберг (/'f/r/aɪ/d/ə/n/,/b/ɜːr/g/) (17 шілде 1971 жылы туған) – Австралияның бұрынғы саясаткері, 2018 жылдан 2022 жылға дейін Австралияның қазынашысы және Либералдық партияның жетекші орынбасары болды. Ол 2010 жылдан 2022 жылға дейін Куйонг сайлау округінен парламент депутаты болып сайланды. Университетті бітіргеннен кейін Фрайденберг Говард үкіметінде премьер-министр Джон Говардтың және Сыртқы істер министрі Александр Даунердің кеңесшісі қызметін атқарды. Сондай-ақ ол 2010 жылғы федералды сайлауда Австралия Өкілдер палатасына сайланғанға дейін Deutsche Bank-та жұмыс істеді. Шаруашылыққа тез тағайындалып, 2013 жылдан 2018 жылға дейін Эбботт және Тернбулл үкіметтері кезінде бірнеше министрлік лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде Ресурстар министрі және Қоршаған орта және энергетика министрі болып тағайындалды. 2018 жылдың тамызында Либералдық партия басшылығы үшін өткен дауыс беруде Фрайденберг партия жетекшісінің орынбасары болып сайланды, нәтижесінде Скотт Моррисон партия басшысы және премьер-министр болып сайланды. Моррисон Фрайденбергті қазынашылыққа тағайындады. 2022 жылғы федералды сайлауда Фрайденбергке қарсы үлкен дауыс түсіп, тәуелсіз кандидат Моник Райанға орын жоғалтты. Фрайденберг 1931 жылғы сайлауда Тед Теодордан кейін өз орнын жоғалтқан алғашқы қазынашы болды. Саясаттан кеткеннен кейін ол Goldman Sachs инвестициялық банкінің Австралиялық бөлімшесінің төрағасы болды.

Ерте өмір және білім

Фрайденберг Мельбурнда дүниеге келген. Оның анасы Эрика Штраусс – психолог және Мельбурн университетінің профессоры, ал әкесі Гарри – жалпы хирург. Оның анасы 1943 жылы туған еврей-венгр, 1950 жылы Холокосттан қашып, босқындар лагерінен елсіз бала ретінде Австралияға келген. Оның әжесі Мэри Фрайденберг те Холокост құрбаны болды; ол екі жыл Аушвиц концлагерінде тұрды. Оның әкесі де еврей; оның ата-анасы 1930 жылдары Польшадан Австралияға эмиграциялаған. Оның әкесі басқа екі еврей отбасымен бірге Колак, Кампердаун және Мортлейкте орналасқан киім-кешек дүкеніне иелік еткен. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол Австралия мен Еуропада толық уақыт теннис ойнау үшін бір жыл демалысқа шықты. Фрайденберг Марк Филиппуссис пен Пэт Рафтермен ойнады және Австралияны екі Дүниежүзілік студенттер ойындарында көрсетті. Ол 1997 жылғы Маккабиада көпірінің құлауына куә болды, және әкесімен бірге болды. Фрайденбергтің таспада бір адамды көтеріп алып жүрген суреті израильдік газеттерде жарияланды. Фрайденберг – Австралияның 46-шы Парламентінің Оксбридж немесе Айви Лига университеттерін бітірген жеті либералды депутаттың бірі, қалғандары – Алан Тудж, Ангус Тейлор, Эндрю Лэминг, Дейв Шарма, Грег Хант және Пол Флетчер.

Ерте мансап

1999 жылы Фрайденберг Бас прокурор Дэрил Уильямстың көмекші кеңесшісі болып жұмыс істеді, содан кейін Сыртқы істер министрі Александр Даунердің кеңесшісі болды, ол қызметті 2003 жылға дейін атқарды. 2003 жылдан 2005 жылға дейін ол премьер-министр Джон Ховардтың ішкі қауіпсіздік, шекараны қорғау, әділет және еңбек қатынастары мәселелері бойынша саясат кеңесшісі болды. 2005 жылы ол Deutsche Bank компаниясының Мельбурн кеңсесінде Global Banking директоры лауазымына тағайындалды.

2006 жылғы алдын ала іріктеу әрекеті

2006 жылы Фрайденберг Мельбурнның шығыс жағындағы қауіпсіз либералдық округ – Койонг үшін либералдық алдын ала іріктеуге қатысуға ниеттенгенін мәлімдеді. Ол 1994 жылдан бері осы округтің депутаты болып келген қазіргі депутат Петро Георгиуге қарсы күресті. Алдын ала іріктеу конвенциясына дейін Квинсленд штатының жетекшілері Иан Макфарлейн, Питер Даттон және Санто Санторо Фрайденбергтің кандидатурасын қолдады, бірақ бұл шешім Виктория штатының бұрынғы премьер-министрі Джефф Кеннетт тарапынан сынға ұшырады. Георгиу 85 делегаттың 62 дауысын алып жеңіске жетті, Фрайденберг 22 дауыс алды, ал үшінші кандидат Алястер Армстронг бір дауысқа ие болды. Фрайденберг жеңіліске ұшырағаннан кейін, көршілес Хиггинс округін өкілдік еткен федералды қазынашы және либералдық партияның орынбасары Питер Костелло оны Койонгтың жанындағы Чишхолм округінде алдын ала іріктеуге қатысуға шақырды, бұл округті ALP өкілі Анна Берк басқарады. Фрайденберг бұл ұсыныстан бас тартып: «Мен осы жерде өстім, осы жерде өзімді ең жайлы сезінемін және осы жерде істеуге тиіс жұмыстар көп деп ойлаймын», – деді. Георгиу 2010 жылғы сайлауда зейнетке шығу туралы шешім қабылдағаннан кейін, Фрайденберг алдын ала іріктеуде жеңіске жетіп, өнеркәсіптік заңгер Джон Песуттоны жеңді. Фрайденбергтің кандидатурасын бұрынғы премьер-министр Джон Ховард және бұрынғы оппозиция жетекшісі Эндрю Пикок қолдады.

Парламент мүшесі

Георгиу 2010 жылғы федералды сайлаудан бұрын зейнеткерлікке шықты. Бұрынғы Либералдық партия штатының төрағасы Майкл Крогердің қолдауымен Фрайденберг Либералдық партияның ішкі сайлауында жеңіске жетіп, бірінші турдағы дауыстардың 52,56%-ын және екі партиялық басымдық дауыстардың 57,55%-ын алып, орынды жеңіп алды. Ол 88 жыл ішінде дәстүрлі түрде Лейбористер партиясы үшін қауіпсіз емес орынды иеленген бесінші адам болды. Бұл орын бұрын Австралияның ең ұзақ қызмет еткен премьер-министрі Роберт Мензиеске тиесілі болған. Өкілдер палатасына сайланған алғашқы еврей Либералдық партия өкілі Фрайденберг бірінші сөзінде еврей әжесі мен атасының, сондай-ақ үлкен әжесінің нацистік Германиядан Австралияға көшіп келген тарихын айтып берді және сайлау округіндегі қауымдастықтарға мигранттардың үлесін жоғары бағалады. Ол кіші үкіметке сенім білдіріп, Азиямен байланысты нығайтуды, сонымен қатар АҚШ-пен берік одақты сақтауды ұсынды. 2030 жылға қарай әлемнің үздік он университетіне енген екі австралиялық университеті болуын мақсат етті. Фрайденберг Либералдық партияның оңшыл-орталық фракциясының мүшесі. Фрайденберг кейде антисемиттік шабуылдарға ұшырады, мысалы, оның сайлау материалдарын нацистік символдармен бүлдірді.

Эбботт үкіметі

2013 жылғы федералды сайлауда Фрайденберг 1975 жылдан бері либералдық партияға ең үлкен дауыспен қайта сайланды. Ол 2013 жылдың 18 қыркүйегінде Премьер-министрдің парламенттік хатшысы болып ант берді, оның негізгі міндеті үкіметтің реттеуді азайту жоспары болды. 2014 жылдың 23 желтоқсанында Фрайденберг министрлік өзгерістер кезінде қазынашының орынбасары болып ант берді және ICAC тергеуінің кешігуіне байланысты отставкаға кеткен Артур Синодиностың орнын басты.

Тернбулл үкіметі

2015 жылдың қыркүйегінде Малкольм Тернбулл премьер-министр болып сайланған либералдық партияның көшбасшылық сайлауынан кейін Фрайденберг бірінші Тернбулл үкіметінде Ресурстар, Энергетика және Солтүстік Австралия министрі болып тағайындалды. 2016 жылдың ақпан айында Ұлттық партия өкілі Матт Канаван үкімет қайта құрылғанда Солтүстік Австралияға жауапкершілікті өз мойнына алды. 2015 жылы ол бір жынысты некеге қатыстығы өз ұстанымын өзгерткенін және оны ашық түрде қолдайтынын мәлімдеді. 2016 жылы Тернбулл үкіметі қайта сайланғаннан кейін Фрайденберг екінші Тернбулл үкіметінде Қоршаған орта және Энергетика министрі болды.

Парламентке сайлауға сайлану

2016 жылғы сайлаудан кейінгі жылдары көптеген парламент мүшелері Австралия Конституциясының 44-бабын бұзғандықтан парламентте отыруға құқықсыз деп танылды, бұл бап депутаттардың қос азаматтыққа ие болуына тыйым салады. 2017-18 жылғы Австралия парламентінің құқықтық мәртебесіне қатысты дағдарыс кезінде Фрайденбергтің 44-бапты бұзуы мүмкін деген пікірлер айтылды, себебі оның анасы мен отбасы Венгриядан босқындар ретінде Австралияға келген және сол кезде азаматтығы болмаған, бірақ кейіннен Венгрия Фрайденбергке қатысты болуы мүмкін азаматтық беруге құқылы болды. Ұлттық мұрағаттың құжаттары Фрайденбергтің әкесі мен анасы Австралияға келген кезде «венгр» деп есептелгенін, бірақ олар «азаматтығы жоқ» деп көрсетіліп, босату туралы куәлік алуға өтініш бергенін көрсетеді. Еңбек партиясының депутаттары мәселені тергеу қажет пе, жоқ па деген мәселеде екіге бөлінді: Марк Дрейфус бұл мәселені зерттейтінін мәлімдеді, бірақ басқа Еңбек партиясының депутаттары одан бас тартуын сұрады. Эд Хусик өзінің партиясының Еуропадан қашып келген, азаматтығы жоқ еврей босқындарының заңды азаматтығына күдік тудырғанына наразылық білдірді. Марк Батлер бұл мәселені зерттеу партияның ресми ұстанымы емес екенін айтты. 2019 жылғы сайлаудан кейін Фрайденбергті сайлау округінің тұрғыны Майкл Штайндл сотқа берді. 2020 жылдың наурызында Федералды сот Фрайденбергтің парламентте отыруға құқылы екенін шешті. Фрайденбергке Стайндлге қарсы 410 000 доллар заңдық шығындар төленді, оның ішінде Стайндл оған 350 000 доллар төледі. 2022 жылдың шілдесінде Федералды сот Стайндлдің Фрайденбергті немесе оның адвокаттарын кемсітетін ешқандай мәлімдеме жасамайтындығы және одан әрі төлем талап етілмейтіндігі туралы келісімді бекітті.

Моррисон үкіметі

Либералдық партия 2018 жылдың тамызында екі басшылық алмасуды жүзеге асырды, екіншісі қазынашы Скотт Моррисонның партия басшысы және премьер-министр лауазымына Малкольм Тернбуллдың орнын басуына әкелді. Джули Бишоп жетекші орынбасар болып қайта сайлануға үміткер болмады, ал сайлау нәтижесінде Фрайденберг бірінші турда 46 дауыспен көпшілікті қамсыды, ал сауда министрі Стивен Чиобо 20, ал денсаулық сақтау министрі Грег Хант 16 дауыс алды. Моррисонның келесі баспасөз мәслихатында ол Фрайденбергтің қазынашы лауазымына өзінің орнын басатынын мәлімдеді. Фрайденберг өзінің алғашқы федералдық бюджетін 2019 жылдың сәуірінде ұсынды. 2019 жылғы федералды сайлауда ол Көйөңдегі өкілдігін сақтап қалды, бірақ көпшілігі азайды, бұл «жасыл» партияның белгілі кандидаттарының бірі Джулиан Бернсайдтың қарсылығынан кейін болды. Бернсайдты күшті қарсыласы ретінде бағалап, Либералдық партия Көйөңдегі сайлау кампаниясына жұмсаған қаражатын 500 000 доллардан 1 миллион долларға дейін екі есеге арттырды. Фрайденбергке қарсы 8,2% дауыс бұрылды, сондай-ақ 97 жыл ішінде Көйөңдегі Либералдық партияға берілген ең төмен дауыс көрсеткіші тіркелді. 2019 жылдың шілдесінде Көйөңдегі тұрғын Жоғары сотқа, Даулы сайлаулар соты ретінде, Фрайденбергтің шетелдік азаматтығына байланысты, яғни Венгрия азаматы болуы мүмкін екендігіне байланысты жарамсыз деп тану туралы өтініш берді. 2019 жылдың 23 қарашасында Фрайденберг Венгрия үкіметінен өзінің немесе анасының Венгрия азаматтығы туралы ешқандай жазба табылмайтынын растады. 2019 жылдың 12 желтоқсанында фактілік және құқықтық мәселелер шешілмегендіктен, Жоғары сот судьясы Гордон (тараптардың кешігуіне сын айтқан) істі Федералдық сотқа жіберді. 2020 жылдың 17 наурызында Федералдық соттың толық құрамы сарапшылардың куәлігіне сүйене отырып, Фрайденбергтің анасының отбасы Венгриядан кеткен кезде Венгрия азаматтығынан айырылғанын, сондықтан ол ешқашан Венгрия азаматы болмағанын және федералды парламентке сайлануға құқығы бар екенін анықтады. 2022 жылғы сайлауға дейін Фрайденбергтің Көйөңдегі маргиналды орындығы тәуелсіз кандидат Моник Райаннан күшті қарсылыққа тап болды, ол «көкшіл тәуелсіздер» қозғалысының мүшесі болды. 21 мамырдағы сайлауда Фрайденберг Райанға жеңіліп, екі күннен кейін жеңілісін мойындады. Фрайденбергтің жеңілісі 1901 жылы құрылғаннан бері Көйөңдегі орынды Либералдық партия немесе оның ізашарлары ұстамаған алғашқы жағдайды білдірді. Фрайденберг Моррисонмен тығыз қарым-қатынаста болды және «жиі Кирибиллиде түнеп қалды». Олар екеуі де Фрайденбергтің Канберрадағы парламент сессиялары кезінде жеке пәтерінде емес, Моррисонмен бірге The Lodge-де болғанын мәлімдеді.

Саясаттың кейінгі өмірі

2022 жылдың шілдесінде Фрайденберг Goldman Sachs инвестициялық банкіне Азия-Тынық мұхит аймағы бойынша аға өңірлік кеңесші ретінде жұмысқа орналасты. 2023 жылдың қыркүйегінде Фрайденберг Goldman Sachs компаниясының Австралия және Жаңа Зеландиядағы операцияларының төрағасы болып тағайындалды, осының нәтижесінде Фрайденберг 2025 жылы Куйонг округінен қайта сайлануға түсуден бас тартты.

Жеке өмір

Фрайденберг үйленген және екі баласы бар. Фрайденберг Карлтон футбол клубының жанкүйері, сонымен қатар 2021 және 2022 жылдары клубтың басты билет иесі болды. 2019 жылы ол Мельбурн Сторм клубының басты билет иесі болды.