Кіріспе

Американдық астроном Роберт П. Киршнер (15 тамыз 1949 жылы туған) – американдық астроном, Гордон және Бетти Мур қорының ғылым саласындағы бас бағдарламалық қызметкері және Гарвард университетінің ғылым жөніндегі аға ғылыми профессоры. Киршнер астрономияның бірнеше саласында жұмыс істеді, оның ішінде суперновалардың физикасы, супернова қалдықтары, космостың ірі масштабты құрылымы және ғаламның кеңеюін өлшеу үшін суперноваларды қолдану.

Мансап

Киршнер 1970 жылы Гарвард колледжінде астрономия мамандығы бойынша үздік дипломмен (magna cum laude) бітірді, сонымен қатар «Пайдалы және әдемі әдебиет» үшін Боудин сыйлығын жеңіп алды. 1975 жылы ол Калтехте астрономия ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алды. Одан кейін Китт Пик Ұлттық обсерваториясында постдокторант ретінде жұмыс істеді, содан соң Мичиган университетінің профессорлық құрамына қосылды, онда астрономия кафедрасының профессоры және төрағасы болып өсті және 2,4 метрлік Хилтнер телескопының құрылысына көмектесті. Мичиган штатында жұмыс істеген кезінде ол Альфред П. Слоан стипендиясын және Генри Рассел сыйлығын алды. 1985 жылы ол Гарвард астрономия кафедрасына астрономия профессоры (1985–2016) болып ауысты, 1990–1997 жылдары кафедра төрағасы, ал 1997–2003 жылдары Гарвард және Смитсониан астрофизика орталығының оптикалық және инфрақызыл бөлімінің басшысы қызметін атқарды. 2001 жылы ол ғылым профессоры (Clownes Professor of Science) атағын алды, 2001–2007 жылдары Гарвардтың студенттік жатақтарының бірі – Квинси Хаусының магистрі және Гарвард колледжінің профессоры (2004–2009) болып тағайындалды. Ол Гарвардтың Чилидегі Магеллан обсерваториясына және Гигант Магеллан телескопы жобасына қосылуына көмектесті. 2015 жылдың шілдесінде Гордон және Бетти Мур қорының ғылым жөніндегі бас бағдарламалық қызметкері болып тағайындалды, онда ол негізгі ғылыми жаңалықтарға мүмкіндік беретін зерттеулер мен технологияларды дамытуға жылына 100 миллион доллардан астам қаржыны бөлетін команданы басқарады. Гордон және Бетти Мур қорында Киршнер – Тридцать метрлік халықаралық обсерватория директорлар кеңесінің мүшесі.

Жетістіктер

1981 жылы Август Оемлер, Пол Шехтер және Стивен Шекманмен бірге Киршнер галактикалардың қызыл жылжуын зерттеу барысында Буэц бостығын ашты. Ол 1987 жылы Халықаралық ультракүлгін Explorer спутнигі мен 1990 жылы іске қосылғаннан кейін Хаббл ғарыш телескопын пайдаланып, 1604 жылғы Кеплерден бері ең жарқын супернова – SN 1987A жұмысына жетекшілік етті. 1990 жылдары Оемлер, Шехтер, Шекман және басқалармен бірге ол Las Campanas Redshift Survey-ге қатысты, бұл оптикалық талшықтар мен аша пластарын қолдана отырып жүргізілген, 35 000 галактиканы қамтитын пионерлік зерттеу болды. Киршнердің негізгі астрономиялық журналдарда жарияланған 392 мақаласы бар, олар супернова жарылыстары мен суперноваларды космологияда қолдануға арналған. Оның еңбектері 57 000-нан астам рет сілтемеленген, ал h-индексі 108-ге тең. Киршнер алыс суперноваларды бақылау арқылы ғаламның үдемелі кеңеюін ашқан High-Z Supernova Search Team мүшесі болды. Бұл ғаламдық үдеме қара энергияның бар екенін көрсетеді және 1998 жылғы ғылыми жаңалық ретінде Science журналымен танылды. Осы жұмысы үшін ол 2007 жылғы Грубердің космология сыйлығын да бөлісті. Брайан Шмидт пен Адам Рисс, олардың екеуі де Киршнердің он тоғыз Ph.D. студенттері, осы ашқандығы үшін 2011 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Оның осы ашқандығы туралы есебі "The Extravagant Universe: Exploding Stars, Dark Energy, and the Accelerating Cosmos" (2002) кітабында сипатталған, ол жапон, қытай, испан, португал және чех тілдеріне аударылған. Ол 1998 жылдан бері Ұлттық ғылым академиясының, 1992 жылдан бері Америка өнер және ғылым академиясының және 2005 жылдан бері Америка философиялық қоғамының мүшесі. 2004–2006 жылдары Америка астрономиялық қоғамының президенті болды.

Тану

2004 жылы ол Калтектің үздік түлектері сыйлығын алды. 2010 жылы Чикаго университетінен құрметті ғылым докторы дәрежесін алды. 2011 жылы Америка физика институтының астрофизика саласындағы Дэнни Хайнеман сыйлығының иегері атанды. 2012 жылы Гуггенхайм стипендиясын жеңіп алды. 2014 жылы Ұлттық ғылым академиясының астрономияға қызметі үшін Джеймс Крейг Уотсон медалімен марапатталды және High Z тобымен бірге фундаменталды физика саласындағы «Ілгерілеу» сыйлығын бөлісті. 2015 жылы Б.Ж. Бьёркенмен бірге физика саласындағы Вулф сыйлығын алды. 2019 жылы Огайо университетінен құрметті ғылым докторы дәрежесін алды. Ол АҚШ-та және халықаралық аренада танымал жазушы және лектор, оны Jodi Soloman Speakers өкілдік етеді. Олмен негізгі журналистер де, ғылыми баспасөз өкілдері де жиі сұхбаттасады, ал «New York Times», «Washington Post», «Nature» және «Science» журналдарында оның сөздері жиі келтіріледі. Ол «National Geographic», «Sky & Telescope», «Natural History» және «Scientific American» журналдарында жалпы оқырманға арналған мақалалар жазды. Киршнердің ғылымға сіңірген еңбегі «Gemini» халықаралық телескопының кеңесіне, Ұлттық радиоастрономия обсерваториясының AUI кеңесіне, Астрономиядағы зерттеулер жөніндегі қауымдастырылған университеттерге, Ұлттық зерттеулер кеңесінің астрономия және астрофизика комитетіне, НАСА консультативтік комитетінің ғылым кіші комитетіне және Ұлттық ғылым қорының математика және физика ғылымдары жөніндегі консультативтік комитетіне мүшелік етуін қамтиды. Киршнер 2000 және 2010 жылдардағы Астрономияның онжылдық сараптамасына қатысқан сарапшылар тобының мүшесі болды. Ол Америка физика қоғамының мүшесі, Америка ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі және Америка астрономиялық қоғамының алғашқы мүшесі.

Жеке өмір

1999 жылы Киршнер романист және кинорежиссер Джейн Лоадерге үйленді. 2001–2007 жылдары олар Гарвардтың 12 студенттік үйінің бірі – Куинси Хаустың жетекшілері болды. Ол теледидар сценарисін жазушы/өндіруші Ребекка Рэнд Киршнердің және Лос-Анджелестегі Format Entertainment компаниясының қаржы директоры/бас директоры Мэтью Киршнердің әкесі.