Кіріспе

Американдық астрофизик Сандра Мур Фабер (1944 жылғы 28 желтоқсанда туған) – галактикалардың эволюциясы жөніндегі зерттеулерімен танымал американдық астрофизик. Қазіргі кезде ол Санта-Круз қаласындағы Калифорния университетінің астрономия және астрофизика профессоры және Лик обсерваториясында қызмет етеді. Ол галактикалардың жарқырауы мен олардың ішіндегі жұлдыздардың жылдамдығы арасындағы байланысты анықтады және Фабер–Джексон қатынасын бірге ашқан. Фабер Гавайидегі Ке́к телескобын жобалауға да зор үлес қосты.

Ерте өмір және білім

Фабер Свартмор колледжінде физика мамандығы бойынша оқыды, ал математика және астрономияны қосымша пән ретінде оқыды. Ол 1966 жылы бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін 1972 жылы Гарвард университетінде И. Джон Данцигердің жетекшілігімен оптикалық обсервациялық астрономия саласында докторлық дәрежесін алды. Осы кезеңде оған қолжетімді жалғыз обсерватория Китт Пик ұлттық обсерваториясы болды, бірақ оның технологиясы диссертациясының күрделілігіне сай келмейтін.

Жеке өмір

Фэйбер 1967 жылдың 9 маусымында Эндрю Ли Фэйберге тұрмысқа шықты, ол одан бір жас кіші, және олар екеуі де Свартмор колледжінде физика мамандығы бойынша оқыған. Олардың Робин мен Холли есімді екі қызы бар.

Мансап және зерттеу

1972 жылы Фабер Санта-Круздағы Калифорния университетінің Лик обсерваториясының штаттық қызметкерлеріне қосылды, бұл қызметкерлер арасындағы алғашқы әйел болды. Бұл галактикалардың Ұлы жарылыстан бүгінгі күнге дейін қалай қалыптасып, дамығаны туралы алғашқы ұсыныс еді. Кейбір егжей-тегжейлі мәліметтер дұрыс емес екені дәлелденсе де, бұл мақала әлі де ғаламдағы құрылым туралы ақпараттың қазіргі жұмыс парадигмасы болып табылады. Ол және оның әріптестері жоғары жылдамдықты галактикалық ағындарды ашты. 1980 жылдардың соңында Фабер 400 галактиканың мөлшері мен орбиталық жылдамдықтарын тізімдеуге тырысқан "Жеті самурай" деп аталған сегіз жылдық жобаға қатысты. Бұл мақсатқа қол жеткізілмесе де, топ кез келген галактикаға дейінгі қашықтықты бағалаудың әдісін жасады, бұл ғаламның жалпы тығыздығын өлшеудің ең сенімді жолдарының біріне айналды. 1990 жылы ол Хаббл ғарыш телескопының кең өрісті планеталық камерасын орбитаға енгізуге көмектесті. Ол бұл оның мансабындағы ең қызықты және танымал кезеңдердің бірі болғанын айтады. Хабблдың оптикасында ақаулар болды, және Фабер мен оның командасы себебін сфералық аберрация деп анықтауға көмектесті. 1995 жылы Фабер UCSC университетінің профессоры болып тағайындалды. UCSC-де ол ғаламдағы құрылымның эволюциясы және галактикалардың қалыптасуы мен дамуына қатысты зерттеулер жүргізеді. Бұған қоса, ол космологиялық жақын галактикалардың спектрлерін алу үшін Keck телескоптарында DEIMOS құралын жасауға жетекшілік етті. 2012 жылдың 1 тамызында Калифорния университетінің обсерваториясының міндетін атқарушы директоры болды. Сандра Фабер 2012 жылдан 2021 жылға дейін Эвин ван Дишоекпен бірге "Астрономия және астрофизиканың жылдық шолуының" тең редакторы болды.