Кіріспе

Ранни немесе Ранни — Үндістанның Керала штатындағы Патанамтитта ауданындағы қала. Керала штатындағы 16-шы үлкен талуқ (әкімшілік бөлім), Памба өзенінің екі жағында орналасқан. Ченганнур теміржол стансасынан 27 км және Ченганнурдағы NH 183 тас жолынан орналасқан.

Этимология

Ранни есімі малаялам тілінде "патшайым" немесе "рани" деген мағына беретін сөзден шыққан. Қала "Шығыс төбелік аймақтардың патшайымы" (മലനാടിന്റെ റാണി) деп белгілі.

Тарих

Ранидің тарихы 5000 жыл бұрын Сабарамала мен Нилаккал аймағындағы Ади-Дравидалардың алғашқы қоныстануына дейін жетеді. Нилаккал арқылы Керала мен Пандия патшалығы арасындағы ежелгі сауда жолы өткен. Ранидің бұрынғы билеушілері Ранни Картхалары немесе Раннидің Картхалары, "Саманталар" және Текамамкур Раджасының туысқан отбасы ретінде танымал болды. 18 ғасырда Веннадтың Анижам Тирунал Мартхандавармасы Текамкур патшалығын жаулап алып, бұрынғы билеушілерге тиесілі барлық жерді тартып алды. Ранни Картхас Киоикал (Ранни Карт сарайы) Ареккал жерінде орналасқан. Ранни Картхалары Ранни Манджор Рамапурам ғибадатханасын да салған. Ғибадатхана архитектуралық тұрғыдан Аранмула Шрипартхасарадхи ғибадатханасына ұқсас, бірақ бұрынғысының даршаны оңтүстікке қаратылған. Рани Үндістан бірігуінен бұрын Орталық Траванкор аймағының бір бөлігі болды. 1982 жылы Патанамтитта ауданы құрылғанға дейін Рани Коллам ауданының құрамында болды.

География

Рани қаласы Үндістанның оңтүстік-батысында орналасқан. Оның орташа биіктігі теңіз деңгейінен 131 м (433 фут) құрайды. Дегенмен, шығысқа қарай биіктік көтеріледі. Панба өзені Рани қалашығынан өтеді. 2001 жылғы Үндістан халық санағына сәйкес, Ранидың жалпы аумағының 70 пайызы орманды алқаптарды құрайды.

Климат

Кераланың қалған бөлігі сияқты, Ранниде де ылғалды және теңіздік тропикалық климат басым. Аймақ маусым мен тамыз айларында оңтүстік-батыс муссонынан, ал қазан және қараша айларында солтүстік-шығыс муссонынан көп жауын алады. Пемба өзенінің арнасынан асып толуы салдарынан, Ранниде муссон маусымында су тасқынының қаупі әрдайым сақталады. Жаз айлары наурыздан мамырға дейін созылса да, аймақта мамыр айында жергілікті дамыған нөсер жаңбырлар болады. Биік орналасқандықтан, шығыс бөлігінде климат салқынырақ.

Демография

2011 жылы Ранни талугында санақ бойынша 198 194 адам тұратын, оның ішінде 94 773 еркек және 103 421 әйел болды. Әйелдер мен ерлердің арақатынасы 1091:1000-ға тең, бұл штаттың орташа көрсеткішінен жоғары және жалпыұлттық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары. Талуг шегінде 53 172 шаңырау тіркелді. Үлкен қоршаулы ормандық аумаққа байланысты тұрғын үйлердің тығыздығы өте төмен. Раннидегі сауаттылық деңгейі 95% құрайды. Тұрғындардың көп бөлігі малаялылар болғанымен, сонымен қатар тамилдер, сикхтер, бихарилер және бенгалдықтар да бар. Халықтың көп бөлігі құрылыс секторында жұмыс істейтін уақытша жұмысшылар. Соңғы жылдары Үндістанның солтүстік аймақтарынан келген мигрант жұмысшылардың саны, жергілікті білікті емес жұмыс күшінің жетіспеуіне байланысты артты. Орманның ішкі аудандарында "адиваси" деп аталатын аборигендердің бірнеше қоныстары бар. Раннидегі басты діндер – индуизм және христиандық.

Экономика

Раннидегі сауда өзеннің солтүстік жағында орналасқан Иттиаппара қалашығындағы базардың айналасында шоғырланған. Ранни экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына негіделген. Бұл аймақтың таулы болуы, жоғары ылғалдылығы және мол жауын-шашыны резеңке өсіруге өте қолайлы жағдай жасайды, сондықтан Ранни Кераладағы ең ірі резеңке өндіруші аудандарының бірі болып табылады. Басқа маңызды егістерге какао, кокос, тапиока және қара бұрыш жатады. Ранни ауданында Керала штатындағы ең көп санында шетелде тұратын үндістер (NRI) қоныстанған, олар да экономикаға үлкен үлес қосады.

Көлік

Рани көбінесе жеке автобустарға тәуелді, ал Керала мемлекеттік жол көлігі корпорациясының (KSRTC) көптеген қашықтыққа жүретін автобустары 08 мемлекеттік тас жолын пайдаланады. Раниде жеке автобус аялдамасының жанында KSRTC автобус депосы бар. Авто рикшалар да қолжетімді, олар көбінесе автобус қызметі жетіспейтін қысқа қашықтықтарға (1–3 км) жалданады. Таулы немесе қиын өңірлерде жиптер де танымал көлік түрі. Раниді өнеркәсіптік орталықтармен байланыстыратын теміржол желісін салу – азаматтардың ұзақ жылдардан бергі талабы. 1995 жылы Үкімет теміржол жобасын мақұлдағанмен, жоба әлі іске асырылмады. Ең жақын теміржол стансалары Тирувалла және Ченганнур қалаларында орналасқан. Салынысы аяқталғаннан кейін Шеруваллыдегі Сабари халықаралық әуежайы Рани қалашығына ең жақын әуежай болады. Қазіргі уақытта ең жақын әуежайлар – Кочин халықаралық әуежайы (110 км) және Тируваннатпурам халықаралық әуежайы.

Білім

Ранни талуғының барлық ауылдарында бастауыш, орта және орта мектептер бар. Дегенмен, 11 ауылдың тек 6-сында ғана 7 жоғары орта мектеп жұмыс істейді. Бұл негізінен 1997–98 жылдарға дейін орта білім колледждерде дипломға дейінгі курстар түрінде берілгендіктен туындады. 2001 жылғы мәлімет бойынша, 138 бастауыш, 59 орта және 35 орта мектеп бар. Бұл колледж талуқта шамамен 40 жыл бойы жалғыз білім беру орны болды. 2005 жылы Ранни Перунад аймағында жеке қаржыландырылатын Кармель инженерлік колледжі ашылды, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. Вишва Бхрамана өнер колледжі мен мемлекеттік политехникалық колледжі Вечучирада орналасқан. Мар Тома мұғалімдер даярлау колледжі – МГ университетімен байланысты және NCTE бекіткен жеке қаржыландырылатын мекеме. Ранниде сонымен қатар үш ересектерге арналған сауаттылық орталығы бар. Ранни – орталық бағдарламамен білім беретін мектептердің орталығы, соның ішінде 40 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келе жатқан Санкт-Мэри мектебі бар. Cornerstone International School (Cornerstone Kidscenter) және Citadel CBSE мектептері арасындағы тағы бір орта білім беру мүмкіндігін ұсынады. Бұл сауаттылық орталықтары немесе "Сақсаратаха Кендрам" 100% ересектер сауаттылығына қол жеткізу мақсатында мемлекет тарапынан құрылды.

Саясат

Ранни сайлау округі Патанамтиттаның (Лок Сабха сайлау округі) құрамына кіреді. Басты саяси партиялар: Үндістан Ұлттық Конгресі (INC), Үндістан Коммунистік Партиясы (Марксистік) (CPM), Үндістан Коммунистік Партиясы (CPI) және Керала Конгресі. БЖП (Бхаратия Джаната Партиясы), қазір ААП (Аам Адми Партиясы) сайлауда маңызды ықпалға ие. Прамод Нараян – Ранни сайлау округінің сайланған өкілі. Ол 2021 жылы өткен сайлауда сәтті сайланды.

Медиа

Ранниде үш жергілікті телеарна бар. Citi TV 2002 жылы құрылған, жаңалықтар, деректі фильмдер, жарнамалар, музыкалық альбомдар және басқа бағдарламалар көрсетеді. Malanad TV Пажжавангадиден хабар таратады. 2014 жылы құрылған Vismaya TV Патанамтитта ауданындағы ең ірі жергілікті телеарна.

Мәдениет

Бұл талуқта Сабаримала индуистік ғибадатханасы орналасқан, ол Иттияпара қаласынан шамамен ... қашықтықта жатыр. Деви ғибадатханасы Тоттамон Каву – Раннидің тағы бір атақты жері. Бұл Сабарималаға қажылық сапар жасаушылардың тоқтау орны және Раннидегі бірнеше наир отбасыларына тиесілі. Ғибадатхананы басқаратын отбасы naaluveedanmaar (നാലുവീടന്മാർ), яғни "төрт ақсүйек" деп белгілі. Осы атақты алып жүрген төрт Паникар отбасы – Меемпаллил (മീമ്പള്ളിൽ), Керукатту (Padiyarakkalayil, കേറുകാട്ട്), Пангатту (പങ്ങാട്ട്) және Черуталайатту (ചെറുതാലയത്ത്). 18 ғасырда Княная христиандары Каллиссериден Ранниге көшіп келіп, Раннидегі Әулие Томас шіркеуін құрды. Маланкара православиелік христиандар мен Мар Томиттері де көптеп айналасындағы аймақтардан көшіп келді. 19 ғасырдың басында доктор Клаудиус Бьюкенен Ранниге сапар шегіп, Раннидегі Әулие Томас шіркеуінен көне, қолмен жазылған сирия тіліндегі Киелі кітапты сыйға алды.