Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Римдік құмыра – бұл үдеткіш физикада қолданылатын әдіс (және тиісті құрылғы). 1970 жылдардың басында ЦЕРН Рим ынтымақтастығымен енгізілгеннен кейін осылай аталды, бұл коллайдерде екі бөлшектік шоқтың жалпы қимасын өлшеу үшін маңызды құрал. Детекторлар цилиндр пішіндес ыдыстарға орналасқандықтан, оларды "құмыра" деп атайды. Римдік құмыралардың бірінші буыны ЦЕРН орталық шеберханаларында арнайы жасалған және ISR-дегі протон-протон өзара әрекеттесулерінің жалпы қимасын өлшеу үшін қолданылған. Римдік құмыралар үдетілген бөлшектерді өте кішкентай бұрыштармен шашырағанда ұстау үшін шоқ сызығына мүмкіндігінше жақын орналастырылады.
The Roman pot is the name of a technique (and of the relevant device) used in accelerator physics. Named after its implementation by the CERN Rome collaboration in the early 1970s, it is an important tool to measure the total cross section of two particle beams in a collider. They are called pots because the detectors are housed in cylindrical vessels. The first generation of Roman pots was purpose built by the CERN Central Workshops and used in the measurement of the total cross section of proton proton inter actions in the ISR. Roman pots are located as close to the beamline as possible, to capture the accelerated particles which scatter by very small angles.
Үлкен адрондық коллайдерде (LHC) қолданылатын римдік ыдыстар
Римдік ыдыстар алғаш рет TOTEM экспериментінде, кейіннен LHC-дегі ATLAS және CMS ынтымақтастықтарында қолданылды. Төмендегі сурет IP5 (өзара әрекеттесу нүктесі 5) жанындағы сәуле жолында қолданылатын детекторды, CMS детекторының орналасқан жерін көрсетеді. Әрбір римдік ыдыс бірлігіне үш детектордан қолданылады. Әрқайсысы сәуле жолына 10 микронға дейін жақын орналастырылады. Екі детектор сәуле жолының үстінде және астында, ал үшіншісі бүйірде орналасқан. Бұл детекторлар сәуле жолымен дәл бойымен қозгалмайтын кез келген протондарды тіркейді, осылайша протондардың серпімді шашырауы тіркеледі. Бұл жалпы серпімді қиманы өлшеу үшін қолданылады, оның ішінде Кулон шашырауы, сондай-ақ дифракциялық шашырау (яғни, протондар нүктелік бөлшектер емес, ішкі құрылымы бар (яғни кварктар) болғандықтан болатын дифракция). Бұл Редже теориясын зерттеуге арналған детекторлар. Мақсаты – Стандартты Модельден тыс серпімді шашырау эффектілерін іздеу, мысалы, гипотетикалық «түссіз глюондар», сондай-ақ померон алмасу идеяларын растау және оддеронның болу мүмкіндігін зерттеу. Оддеронды алғаш рет 2017 жылы LHC-дегі TOTEM эксперименті байқады. Бұл байқау кейіннен Теватронның DØ экспериментімен бірлескен талдауда расталды. Төмендегі сурет IP5 өзара әрекеттесу нүктесінен шамамен 220 метр алдында орналасқан бір римдік ыдыс бірлігін көрсетеді. Детекторлар – оқшаулағышпен оралған ең ірі бөліктер.
Roman pots were first used in the TOTEM experiment and later by the ATLAS and the CMS collaborations at the LHC. The figure below shows a detector used on the beamline near IP5 (interaction point 5), the location of the CMS detector. Three of these are used per Roman pot unit. Each is shoved into place to within 10 microns of the beamline. Two detectors are placed above and below the beamline, and a third to the side. These detectors will record any protons that are not travelling precisely along the beamline, and thus record the elastic scattering of the protons. This is used to measure the total elastic cross section, including Coulomb scattering as well as diffractive scattering (i. e. diffraction because the protons are not point particles, and have an internal structure (i. e. quarks)). Effectively, these are detectors for studying Regge theory. The goal is to search for elastic scattering effects beyond the Standard Model, such as hypothetical "colorless gluons", as well confirming ideas of pomeron exchange, and the possible existence of an odderon. Odderons were potentially observed only in 2017 by the TOTEM experiment at the LHC. This observation was later confirmed in a joint analysis with the DØ experiment at the Tevatron. The figure below shows a single Roman pot unit, located about 220 meters forward of the IP5 interaction point. The detectors are the bulkiest bits wrapped in insulation.