Лахайналуна орта мектебінің тарихы мен дәстүрлері

Кіріспе

Лахайналуна жоғары мектебі – Мауи аралындағы Лахайна қаласында орналасқан 9-12 сыныптардағы мемлекеттік жоғары мектеп. Лахайналуна жоғары мектебі сонымен қатар мемлекеттік мектеп-интернат болып табылады. Ол 1831 жылы протестант миссионерлерінің мектебі ретінде құрылған, бастапқыда Лахайналуна семинариясы деп аталды. 1823 жылы Лахайнаға келген алғашқы миссионерлер Гавайи патшалығына американдық үлгідегі білім беру мекемесінің маңыздылығын түсіндірді. Кампустағы бірнеше ғимараттардың артында шағын зиратта мектептің негізін қалаушылар, студенттер мен оқытушылар көптеп жерленген. Бұл Гавайиде құрылған алғашқы ресми еуропалық-американдық үлгідегі мектеп және осы күнге дейін үздіксіз жұмыс істеп келеді.

Тарих және дәстүрлер

1823 жылы америкалық Уильям Ричардс Лахайнада миссионерлік станция құрды. 1831 жылдың маусым айында Лоррин Эндрюс ұлдар мен жас жігіттерге арналған семинарияның алғашқы директоры болып тағайындалды. Бұл орын "Жоғарғы Лахайна" мағынасында Лахайналуна деп аталды. 1831 жылдың 5 қыркүйегінде сабақтар 25 гавайилік жас жігіттің қатысуымен, олардың ішінде бұрынғы патшалық тарихшысы Дэвид Мало да бар, сабаннан тоқылған шатырларда басталды. Екінші директор Уильям Паттерсон Александр 1843–1856 жылдары қызмет етті. Ақырында мектеп Гавайидегі мемлекеттік білім беру жүйесінің бір бөлігіне айналды. Орта білімнен кейінгі оқу бағдарламасы кейін Гавайи университетінің алғашқы құрамының бір бөлігі ретінде дамыды. Лахайналунада сыртқы аралдардан келген студенттер (соның ішінде "аралдың екінші жағынан" келгендер) кампустағы жатақханалардың бірінде тұрып оқи алатын интернат бағдарламасы бар. Олар өз кезегінде кампуста әртүрлі жұмыстар атқарады, мысалы, ландшафтты күтіп ұстау, шаруашылық жануарларына қарау және кафетерийде студенттерге тамақ дайындау; олар аптасына 18 сағат жұмыс істейді. Бастапқыда тек еркектерге арналған интернат бағдарламасы 1980 жылы әйелдерге де ашылды. Екі жатақхана бар: ұлдарға арналған Дэвид Мало жатақханасы және қыздарға арналған Хоапили жатақханасы. Бұрын Хоапилиде екі жынысты студенттер де тұрған. Лахайналуна – елдегі санаулы мемлекеттік интернат мектептердің бірі. Лахайнаға қарайтын тау беткейінде 2000 фут биіктікте 30 футтық "L" әрпі орналасқан. "L" әрпі Лахайналунаны білдіреді және ол 1904 жылдан бері сақталған. Жылдың екі реті Лахайналунаның интернат студенттері Пуу Пау Пау төбесіне ақ әктас төсеуге қатысады. Интернат студенттері 50 фунт салмақтағы әктас қаптарын тасымалдап, шөптерді тазалап, аумақты жинап, тазалауға міндетті. "L" әрпіне жылдың безендірілген элементтері мен өткен жылғы спорттық жетістіктері қосылады. Абатты күні Молокай аралынан жаңадан әктас төселген "L" әрпін көруге болады. Ол белгілі координаттарда орналасқан. Әктас қолданылу себебі – ол табиғи және экожүйеге зиян келтірмейді. Студенттер "L" әрпін жаңартқаннан кейін Дэвид Малоның қабіріне жаңа гүл шоқтарын қойып, дұға оқиды, ән салады және тілек айтады. Дәстүр бойынша, бітіру күні түлектер "L" әрпіне шығып, түлектер диплом алғанын символдайтын "L" әрпінің бойымен шамдарды жағады. Мектеп жыл сайын Дэвид Мало күнін тойлайды. Сол күні той дастарқаны жайылады және Гавайи клубы қойылым қояды. Лахайналуна орта мектебінің футбол командасының ойыншылары мен жаттықтырушылары 2023 жылғы Гавайидегі өрт Лахайнаның көп бөлігін қиратқаннан кейін Супер Боул LVIII алдындағы монета лақтыру рәсіміне қатысты.

American William Richards founded the missionary station in Lahaina in 1823. In June 1831, Lorrin Andrews was chosen as first principal of a seminary for boys and young men. The site was named Lahainaluna for "upper Lahaina". On September 5, 1831, classes began in thatched huts with 25 Hawaiian young men as students, including former royal historian David Malo. The second principal was William Patterson Alexander 1843–1856. The school eventually became part of the public school system in Hawaii. The post secondary program later became developed as part of the first University of Hawaii. Lahainaluna has a boarding program where students from the outer islands (including students from the "other side of the island") can live and study at either of the campus dormitories. In return, they do various jobs around the campus, such as maintaining the landscape, tending to the farm animals, and making student meals at the cafeteria; they work 18 hours per week. Initially and exclusively for males, the boarding program became coed in 1980. The two dorms are David Malo Dormitory for the boys and Hoapili Dormitory for the girls. Previously, Hoapili housed both genders. Lahainaluna is one of very few public boarding schools in the nation. There is an 30 ft "L" on the mountain side overlooking Lahaina at the 2,000 ft elevation mark. The "L" stands for Lahainaluna and has been there since 1904. Twice a year, the boarders at Lahainaluna lay a fresh coat of white lime on Pu'u Pa'u Pa'u. The boarding students must carry 50 lb sacks of lime to the site, clear the weeds, and clean up the site. Added to the "L" are embellishments of the year and athletic championships for the previous year. On a clear day, the freshly limed L can be seen from the island of Molokai. It is located at coordinates Lime is used because it's natural and does not interfere with the ecosystem. After the students have completed restoring the "L", they lay fresh leis at David Malo's gravesite, chant, sing and pray. Historically, on graduation day alumni hike up the "L" and light up torches that line the "L" to symbolize the graduates have received their diplomas. The school celebrates David Malo Day annually. That day a feast is served and the Hawaiiana Club puts on a performance. Members and coaches of the Lahainaluna High School football team partook in the pre game coin toss ceremony during Super Bowl LVIII after the 2023 Hawaii wildfires left much of Lahaina destroyed.

Хале Пай

Хале Па'и, немесе баспа үйі – 1834 жылдан бастап Гавайидің алғашқы баспаханасы ретінде қызмет еткен Лахайналуна кампусындағы шағын коралл және ағаш ғимарат. Мұнда ағылшын және гавай тілдеріндегі Киелі кітаптар, кітаптар мен газеттер басылды, соның ішінде Роки тауларының батысында басылған алғашқы газет. 1843 жылы Гавайидің алғашқы қағаз ақшасы осы жерде басылды. 1844 жылы студенттің жалған ақша жасағаны үшін мектептен шығарылып, нәтижесінде үкімет барлық қағаз ақшаны құпия белгілермен қайта басып шығарды. Көптеген мұрағатталған басылымдар қазір музейде көпшілік назарына ұсынылады, оны Лахайнаны қалпына келтіру қоры басқарады. Хале Па'и, сонымен қатар Гавайи орнысы № 50 03 1596, 1976 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. Бағдарламаға американдық студенттер және басқа елдердің азаматтары да қатыса алады. Қыздар Хоапили жатақханасына, ал ұлдар Дэвид Мало жатақханасына орналасады.