Кіріспе

Маринет – Висконсин штатының Маринет, Висконсин–Мичиган микрополитендік статистикалық аймағының орталық қаласы, оған Висконсин штатының Маринет округі және Мичиган штатының Меномини округі кіреді. 2010 жылғы халық санауы бойынша халық саны 10 968 адамды құрады. Меномини, Мичиган, өзеннің солтүстігінде орналасқан, ал екі қала үш көпірмен байланысқан. Меномини мен Маринетті кейде Меномини өзенінің "екі қаласы" деп сипаттайды.

Атауы

Қала мен округ Мари Антуанетта Шевалье (1793, Ланглейд округі, Висконсин – 1865, Грин-Бей, Висконсин) есімімен аталып, оған құрмет көрсетілді. Меномине және француз-канадтық тегінен тараған, ол "Маринет патшайымы" деп танылды. Оның әкесі – француз-канадтық тегінен шыққан британдық саудагер Бертран Шевалье, ол Грин-Бейдегі алғашқы сауда бекеттерінің құрылысына қатысқан. Анасы – меномине басшысы Уауба Шиштің (Ұлы Мартен) қызы Люси. Бертран Шевалье отбасын, соның ішінде Мари Антуанеттаны Грин-Бейге әкелді. Ол онда жас сауда серіктесі Джон Джейкобспен танысты, кейін Мари Антуанетта оған тұрмысқа шықты. Олардың үш баласы болды. 1823 жылы Джон және Мари Антуанетта Джейкобстар Маринет деп аталған ауылға қоныстанды. Олардың ұлы Джон Б. Джейкобс кейін қаланың жоспарын жасады. Шевалье Якобтың күйеуі сауда сапарында жоғалып кетті. Кейін ол американдық "Fur Company" компаниясының серіктесі Уильям Фарнсвортқа үйленді. Олардың да үш баласы болды. Мари Антуанетта Шевалье Фарнсворт Фарнсворт Шебойганға, жаңа шекараға кеткеннен кейін сауда бекетін жалғастырды. Ол өзінің кәсіпкерлік қабілетімен, әділдігімен және аймақтағы ықпалымен танымал болды, себебі ол меномине және еуропалық қауымдастықтармен байланыста болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Шевалье Висконсин штатының Алуэз қаласында жерленді. 1987 жылы оның ұрпақтары Шевальедің мәйітін Маринеттегі Forest Home Mausoleum-да саркофагқа қайта жерледі. Оның түпнұсқа қабір тасы Маринеттегі Стивенсон аралындағы мұражайда сақталып тұр.

Тарих

Маринет жерін алғаш рет меноминий халқының шағын алгонкин тобы қоныстанған, көршілес оджибвелер оларды негізгі өнімі үшін "жабайы күріш халқы" деп атаған. Бұл топтың құрамында 40-тан 80-ге дейін ер адам және олардың отбасылары болды. Олар 17-18 ғасырларда Меномине өзенінің сағасында өмір сүрді, олардың жаратылыс мифологиясы бойынша бұл тайпаның шығу тегі болған. 1830 жылға дейін француз канадалықтары осы елді мекенде тері саудасы постын құрды. Алғашқы еуропалық қоныстанушы – Станислаус Чаппу, сондай-ақ Чаппи деп те белгілі. 1812 жылғы соғыстан кейін АҚШ бұл аймақты және тері саудасын өз бақылауына алды. Олар америкалық саудагерлерге шекараның американдық жағында жұмыс істеуге рұқсат бермей, ал соғысқа дейін олар мен американдықтар шекараны оңай кесіп өтетін. Джон Джейкоб Астордың «Американдық тері компаниясы» аймақта ең танымал болды, бірақ 1830 жылдан кейін тері саудасы төмендеді. 19 ғасырдың соңында қала ішкі аймақтан алынған ағаштарды өңдеу және тасымалдау орталығы ретінде қарқынды дамыды. Жылқыларды Меномине өзенімен төмен ағызып, оларды Грин-Бэй арқылы Ұлы көлдердің және шығыс аймақтарының қалаларына жіберді. 1853 жылы халық саны 478 адамды құрады, ал 1860 жылы өсіп келе жатқан қоғамдағы адамдардың саны 3059-ға жетті. Ағаш өңдеу саласының өркендеуіне байланысты 1890 мен 1900 жылдар аралығында халық саны 7710-нан 16 195-ке дейін екі еседен астамға өсті. Ол кезде бұл Висконсин штатындағы онға жуық ірі қалалардың бірі еді. Онда түрлі бизнес, жаңа сот ғимараты, қалалық әкімшілік, опера театры, екі аурухана, көшелік теміржол, оннан астам қонақүйлер мен пансионаттар, отыз дәмхана және ірі өнеркәсіп орындары бар еді, олардың ішінде «Маринет темір зауыты», «Маринет ұн фабрикасы», А. В. Стивенс шаруашылық құралдары компаниясы және «M & M қағаз компаниясы» есімдері аталады. Автокөлік бөлшектерін құю және өңдеу; Samuel Pressure Vessel Group – қысымды ыдыстар өндірушісі және Samuel, Son and Inc. компаниясының бөлігі. Округ орталығында қазіргі шығыс аймағы – Менекаунэ орналасқан, бұрынғы тәуелсіз ауыл. 1845 жылы Менекаунэге алғашқы еуропалық американдық қоныстанушылар келді. Біраз уақыт Менекаунэ Шығыс Маринет деп те аталды. Менекаунэ атауы меноминий тілінен шыққан, «Миникани Се’пеу» сөзінен яғни «ауылдық немесе қалалық өзен» деген мағынаны білдіреді. АҚШ-тың екі президенті – Джон Ф. Кеннеди 1960 жылғы президенттік сайлау кезінде және Дональд Трамп 2020 жылғы президенттік сайлау кезінде – өздерінің сайлау кампаниялары барысында қалаға келді. Кеннеди шаруашылыққа көмектесудің кеңейтілген несиелерін жақтап сөйледі және Ауыл шаруашылығы министрі Езра Тафт Бенсонды сынады, ал Трамп өзінің әкімшілігінің өндірістік саясатын, әскери күштерді нығайту және АҚШ-Мексика-Канада келісімін талқылады. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 21 км², оның ішінде 18 км² жер және 3 км² су алабын құрайды.

Демография

Халық саны шамамен 1900 жылы ең жоғары деңгейге жетті және бірнеше онжылдық бойы ауытқып келді. Ағаш өңдеу өнеркәсібінің төмендеуі және индустриядағы қайта құрылымдамалар нәтижесінде 1940 жылдан бері қала жұмыс орындары мен халқының санын жоғалтты, бұл оң жақтағы кестеде көрсетілген. 2010 жылы қалада 10 968 адам, 4 934 үй шаруашылығы және 2 801 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 5,464 тұрғын үй бірлігі орташа тығыздықпен орналасқан. Қала халқының этникалық құрамы: 96,9% ақ нәсілді, 0,3% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 0,4% басқа нәсілдерден және 1,2% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латиноамерикандықтар халықтың 1,4% құрады. Барлығы 4 934 үй шаруашылығы бар, олардың 27,9% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 37,4% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 13,2% -ында күйеуі жоқ әйелдер, 6,3% -ында әйелі жоқ ерлер және 43,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,3% жеке тұлғалардан тұрады, ал 17,2% -ында 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,17 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,81 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 41 жасқа тең. Тұрғындардың 22,3% -ы 18 жасқа дейін, 8,5% -ы 18 мен 24 жас аралығында, 24,1% -ы 25 пен 44 жас аралығында, 27,1% -ы 45 пен 64 жас аралығында және 17,9% -ы 65 жастан асқан. Қала халқының жыныстық құрамы: 47,7% ер адам және 52,3% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 11 749 адам, 5 095 үй шаруашылығы және 2 975 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 5 553 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала халқының этникалық құрамы: 97,43% ақ нәсілді, 0,37% афроамерикалық, 0,65% американдық үндістер, 0,35% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,29% басқа нәсілдер және 0,90% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 1,05% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 5 095 үй шаруашылығының ішінде 28,7% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 44,4% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,4% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 41,6% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 36,6% жеке адамдардан тұрады, ал 17,4% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,24 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адамды құрады. Қала халқы жас бойынша таралып, 23,7% 18 жасқа дейінгілер, 8,7% 18-24 жас аралығындағылар, 27,1% 25-44 жас аралығындағылар, 21,9% 45-64 жас аралығындағылар және 18,7% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен азаматтарды қамтиды. Орташа жас 39 жасқа тең. Әр 100 әйелге 89,3 еркек (52,8% әйелдер, 47,2% еркектер) шақтанды. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 85,1 еркек келеді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 31 743 доллар, ал отбасының орташа табысы 41 996 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 32 161 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 21 750 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 852 долларды құрады. Халықтың 9,0% және отбасылардың 6,0% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді. Кедейлікте өмір сүретін азаматтардың 10,2% 18 жасқа дейінгі балалар, ал 12,7% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен азаматтарды құрайды.

Автомобиль жолдары

Маринеттен мемлекетаралық тас жол өтпейді. АҚШ 41 тас жолы оңтүстікке қарай Пештигомен қосылады. Солтүстікке қарай Мичиган штатына дейін созылады. WIS 64 батысқа қарай Антиго және Маунтинмен байланысады. WIS 180 солтүстікке қарай Ваусокимен байланыстырады.

Автобус

Грейхаунд автобустары мен Амтрак трассалық қызметі Маринетт қаласында тоқталады. Indian Trails автобус компаниясы күн сайын Ханкок пен Милуоки, Висконсин штаты арасында, Маринетт қаласында аялдамамен қалааралық автобус тасымалын жүзеге асырады.

Темір жол

Тарихи тұрғыдан алғанда, Чикаго және Солтүстік-Батыс темір жолы Маринетті қызмет көрсеткен. CNW-нің Peninsula 400 (Чикаго – Грин-Бей – Ишпеминг) 1969 жылға дейін, ал оның түнгі пойызы, Iron Country, 1960 немесе 1961 жылға дейін жүріп тұрды. Қазіргі уақытта Маринетте жолаушылар темір жолы қызметі жоқ. Жүк тасымалы бойынша теміржол қызметі әлі де қолжетімді. Жүк теміржол қызметін қазір Висконсин орталық компаниясы (WCL) көрсетеді, бұл Висконсиндегі Канада Ұлттық теміржол компаниясының заңды атауы. Escanaba & Lake Superior Railroad да Marinette қаласына келісім арқылы жүк теміржол қызметін көрсетеді, CN және E&LS клиенттеріне ауысу қызметін ұсынады, сондай-ақ Menominee, Мичиган штатындағы E&LS клиенттеріне қол жеткізу үшін Marinette қаласындағы CN теміржол желісін пайдаланады. Кривиц, Висконсин штатынан Marinette қаласына дейінгі E&LS желісі E&LS бірнеше клиенттерге қызмет көрсету үшін пайдаланады, бірақ көбінесе E&LS вагондарды сақтау үшін қолданылады. Бұл тармақ бұрын Милуоки Роуд (Чикаго, Милуоки, Сент-Пол және Тынық мұхиты темір жолы) теміржолына тиесілі болған.

Әуежай

Ең жақын әуежай Мичиган штатының Меномине қаласында орналасқан Меномине-Маринет екі округтік әуежайы. Тарихи тұрғыдан алғанда, Грин-Бэй Остин Штраубел халықаралық әуежайына, Айрон-Маунтин-Форд әуежайына, Дор-Конти-Черриленд әуежайына, О’Хара халықаралық әуежайына және Миннеаполис-Сент-Пол халықаралық әуежайына тікелей коммерциялық рейстер, сондай-ақ Детройт Метрополитен әуежайына, Капитал аймағы халықаралық әуежайына және Кент округі халықаралық әуежайына қосылатын рейстерді «Солтүстік Орталық» және Republic Airlines әуе компаниялары ұсынған. 1980 жылдары жолаушылар саны төмендегеннен кейін коммерциялық рейстер тоқтатылды, бірақ әуежай жеке ұшақтарға қолжетімді. 2011 жылы Маринеттегі үй шаруашылығының орташа кірісі 31 700 долларды құрады, бұл Висконсин штатының 43 800 долларымен салыстырғанда.

Білім

Маринетке Маринет мектеп округі қызмет көрсетеді. Маринет орта мектебі Мичиган штатының Меномини қаласындағы көршілес орта мектеппен тарихи футбол бәсекелестігін бөліседі. Екі мектеп 1894 жылдан бері елдегі екі мемлекеттік жоғары мектеп арасындағы ең көне штатта марапаттасатын бәсекелестікті ұйымдастырып келеді. Маринеттегі діни білімді католиктік Сент-Томас Аквин академиясы (K–12) және Троица лютеран мектебі (K–8) береді. Маринетте Висконсин университеті – Грин-Бэйдің Маринет кампусы орналасқан, ол екі жылдық колледж және Висконсин университеті – Грин-Бэймен байланысты. UW–Маринет «Теңіз жағасындағы театр» атты қоғамдық театр бағдарламасын ұйымдастырады. Маринет кампусы 2024 жылдың күзінде жеке оқытуды тоқтатады, бірақ кампус Висконсин университеті – Грин-Бэйдің пайдалануында қалады. Қалада сонымен қатар Солтүстік-Шығыс Висконсин техникалық колледжінің Маринет кампусы да орналасқан.

Мәдениет

Маринет пен Меномине бір аурухананы, қоғамдық қорды, газетті және сауда-өнеркәсіп палатасын бөліседі. Көптеген қалалық ұйымдар екі қала мен екі округтың тұрғындарының мүддесі үшін бірігіп жұмыс істейді. Висконсин университетінің Грин-Бэйдегі Маринет кампусы «Театр шығанағы» мен балалар театрына орталық болып табылады. Барлық қойылымдар UW Marinette кампусындағы Герберт Л. Уильямс театрында өтеді. Екі ұйым да жыл сайын қауымға екі мюзикл және үш драма немесе комедия ұсынады. Висконсин штатының 602 нөміріндегі тарихи белгісі анимациялық фильмдер режиссері Джон Хаблидің құрметіне Маринеттегі Стивенсон қалалық кітапханасында орналасқан.

Басып шығару

Маринеттің күнделікті газеті – "Игл Херальд". Ол "Маринет Игл Стар" және "Меноміні Херальд Лидер" газеттерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Баспахана Маринеттегі "Игл Стар" газетінің бұрынғы орнында орналасқан. "Адамс Паблишинг" компаниясына тиесілі "Игл Херальд" газетінің тиражы 10 000-нан астам. Газет тарихы 1871 жылғы 24 маусымда "Маринет және Пештиго Игл" газетінің негізі қалатынымен байланысты. 1885 жылы жартылай апталық, ал 1892 жылы күнделікті газет болып шыға бастады. 1903 жылы газет "Маринет Норт Стар" газетін өзіне қосып алып, "Маринет Игл Стар" деп атала бастады.

Балық аулау және қайықпен жүзу

Маринет Меномини өзені мен Мичиган көлінің ірі шығанағы Грин-Бейдің жағасында орналасқан. Екі су қоймасы да балық аулау және қайықпен жүзуге қолайлы. Осы спорт түрлеріне байланысты балық аулау жарыстары мен желкенді қайықтардың жарыс сияқты бірнеше жергілікті шаралар ұйымдастырылады. Аймаққа келгендерге ескертеміз, қалалық төрт қайық түсіру алаңында облыстық рұқсаттар қолданылмайды.