Кіріспе

Тайваньдық Formosa Plastics Corporation – Тайваньда орналасқан (бұрын "Formosa" деп аталған) тайваньдық пластмасса компаниясы, ол негізінен поливинилхлорид (PVC) шайырын және басқа да аралық пластикалық өнімдерді өндіреді. Бұл корпорацияның айналасында ықпалды кәсіпкер Ван Юн Чинг Formosa Plastics тобын құрған, және ол топтың мұнай-химиялық операцияларының орталық құрамдас бөлігі болып табылады. Formosa Plastics Corp. (FPC) президенті – Джейсон Лин (林健男). 2019 жылы Chemical & Engineering News журналы Formosa Plastics компаниясын 2018 жылғы сату көлемі бойынша әлемдегі алтыншы ірі химиялық компания деп бағалады, сату көлемі 36,9 миллиард АҚШ долларын құрады. Сол жылы Forbes журналы компанияны әлемдегі ең ірі мемлекеттік компаниялар тізімі Global 2000-де 758-орынға қойды. Formosa компаниясы кең таралған ластану мен қоршаған ортаны қорғайтын белсенділерге жасалған жазалау шаралары үшін көп сынға ұшырады.

Тарих

Компания 1954 жылы Ван Юнг Чинг және Ван Юнг Цай АҚШ-тың көмек агенттіктерінен 798 000 АҚШ доллары көлеміндегі қарыз алып құрылған. Бірінші ПВХ зауыты Каосиунг қаласында салынды және өндіріс 1957 жылы басталды. 2005 жылғы мәліметтер бойынша, FPC Тайваньда ПВХ смоласын өндірушілердің ішінде ең ірісі болып табылады. FPC-нің американдық операцияларын ескергенде, компанияның ПВХ смоласы бойынша жалпы жылдық қуаты 2,83 миллион метрикалық тоннаны құрайды, бұл Shin Etsu Chemical компаниясынан кейін әлемдегі екінші орындағы көрсеткіш, олардың 2010 жылдың мамыр айына қарайғы қуаты 3,55 миллион метрикалық тоннаны (2010 жылдың соңына қарай 3,85 миллион метрикалық тоннаға дейін ұлғайтылды) құрайды. FPC Тайвань бойынша Formosa Plastics тобының басқа мүшелерімен бірлесіп көптеген еншілес компанияларды ұстап тұр. Сонымен қатар, Formosa Plastics Corporation, USA 1978 жылы FPC-нің толық меншігіндегі еншілес компания ретінде құрылды. Бұл еншілес компания өз кезегінде Делавэр штатының Делавэр-Сити, Иллинойс штатының Иллиополис, Луизиана штатының Батон-Руж және Техас штатының Пойнт-Комфорт қалаларында химиялық өндіріспен айналысатын төрт толық меншікті еншілес компания құрды. Formosa Plastics Corporation операцияларына химиялық және мұнай-химиялық өндіріс кіреді. 1994 жылы Formosa теміржол паркін басқару үшін Formosa Transrail компаниясын құрды.

Сент-Джеймс, Луизиана

2018 жылдың сәуірінде Formosa Plastics және оның серіктес компаниясы Formosa Petrochemical Corporation 9,4 миллиард АҚШ долларына бағаланатын жаңа химиялық өндіріс кешенін жариялады. Бұл кешен Луизиана штатының Сент-Джеймс округіндегі 2400 акр жерге орналастыру жоспарланған. "Күн сәулесі" деп аталған кешенде 14 нысан, оның ішінде 10 зауыт болады, олар этиленгликоль, полиэтилен және полипропилен өндірісін жүзеге асырады. Құрылысты бастауға алғашқы жоспар 2019 жылға белгіленген, ал кешенді алғаш рет 2024 жылы ашу, ал дамудың соңғы кезеңін шамамен 2029 жылға дейін аяқтау көзделген. Луизиана штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті (LDEQ) 2020 жылдың қаңтар айында жобаға қатысты ауаға рұқсаттарды бекітті. 2020 жылдың ақпан айында Earthjustice LDEQ-тің ауаға рұқсат беруіне наразылық білдіре отырып, сотқа шағым түсірді. Шарон Лавин және басқа да бірқатар қоғамдық белсенділер Rise St. James атты коммерциялық емес ұйым арқылы да сотқа шағымданып, 2021 жылдың маусым айынан бастап жобаны тоқтатуға ықпал етті. Лавин Формозаның жоспарларына қарсы күресі үшін 2021 жылғы Голдман Экологиялық сыйлығының иегері атанды. 2022 жылдың 14 қыркүйегінде аудандық судья Труди Уайт LDEQ-тің Формозаға берген жаңа нысанға қатысты ауа сапасы рұқсаттарын күштен шығарды, бұл жобаның басталуын тиімді түрде кешіктірді. Формоза бұл шешімге шағымданатынын мәлімдеді.

Техас

2018 жылдың мамыр айында кополимер нарығындағы сұраныстың артуын себеп еткен Формоза Пластикс компаниясы Point Comfort орналасқан полиэтилен және полипропилен өндірісі зауытының технологиясын кеңейту туралы хабарлады. Бұл технологиялар ExxonMobil, Univation Technologies және Japan Polypropylene Corporation компанияларынан лицензия бойынша алынған. 2019 жылдың тамызында екі жаңа полиэтилен зауытының біріншісі жұмыс істеуге кірісті. Екінші зауыт пен крекердің 2019 жылдың желтоқсанында толыққанды жұмыс істеуі жоспарланған, бірақ олардың ашылуы одан әрі жаңартуларға байланысты кем дегенде 2020 жылдың сәуіріне дейін кейінге шегерілді. Жаңа полипропилен зауытының 2021 жылдың үшінші тоқсанында жұмыс істеуге кірісуі күтілуде.

Ластану және қалдықтар туралы заң бұзушылықтар

1999 жылы Formosa Plastics компаниясы 3000 тонна сынапқа толы қалдықтарды Камбоджаның Сиануквиль қаласына төгу үшін пара берді. Одан кейін үш жергілікті тұрғын қайтыс болды, бірақ Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы тапсырған есепте өлімнің себебі сынаптан улану болуы мүмкін емес деп қорытындыланды. Кейін компания бұл қалдықтарды Невададағы қауіпті қалдықтар полигонына тасымалдауға тырысты. 2002 жылы Scorecard экологиялық бақылау тобы жүргізген сараптама бойынша Formosa Plastics компаниясының өндіріс орындары ең нашар қоршаған ортаны ластаушылардың 90-шы процентилінде болды. 2009 жылы Тайваньның қоршаған ортаны қорғау басқармасы (EPA) Formosa Plastics компаниясының Ренву зауытының жанындағы топырақ пен жер асты суларында бензол, хлороформ, дихлорметан, 1,1,2 трихлорэтан, 1,1 дихлорэтилен, тетрахлорэтилен, трихлорэтилен және винилхлорид қосылыстары анықталды. Бұл ластаушы заттардың концентрациясы мемлекеттік стандарттан 20 есе жоғары болды, ал ең алаңдатарлығы, 1,2 дихлорэтан деңгейі стандарттан 30 000 есе артық болды. 2009 жылдың қыркүйегінде АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі Formosa Plastics компаниясының Point Comfort және Baton Rouge қалаларындағы екі зауытындағы ауа, су және қауіпті қалдықтарға қатысты бұзушылықтарды жоюға 10 миллион АҚШ долларынан астам қаражат жұмсайтынын мәлімдеді. Бұл шешімге инспекторлардың зауыттардағы ағып жатуды анықтау және жөндеу, сондай-ақ қалдықтарды басқарудағы бұзушылықтар себеп болды. Formosa Plastics сонымен қатар көптеген федералды заң бұзушылықтары үшін 2,8 миллион АҚШ доллары көлемінде қосымша айып төлеуге келісті. 2012 жылдың сәуірінде Formosa Plastics компаниясы Тайчжудағы Ұлттық Чунг Хсинг университетіндегі ғалым Чжуан Бинцзеге қарсы, Майльяодағы Formosa Plastic Group компаниясының көмірсутек өңдеу зауытының жанындағы қатерлі ісік ауруларының көбеюі туралы дәлелдер ұсынғаны үшін 1,3 миллион АҚШ доллары көлемінде азаматтық және қылмыстық іс қозғады. 1000-нан астам ғалым, соның ішінде химия бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Юань Т. Ли, Чжуанды қолдаған хатқа қол қойды. 2013 жылдың қыркүйегінде Тайбэй аудандық соты Formosa Plastics компаниясына қарсы шешім шығарды. 2016 жылдың сәуір айында көптеген наразылық білдірушілер мен БАҚ Formosa Plastics компаниясын 6 сәуірден бастап Вьетнамның төрт провинциясында балықтардың жаппай өлуіне кінәлады. 2016 жылдың 30 маусымында Вьетнам үкіметі Formosa Plastics компаниясының жергілікті темір-құрылыс зауыты теңіздік экологиялық апатқа жауапты екенін ресми түрде мәлімдеді. Formosa Plastics 500 миллион АҚШ доллары көлемінде өтемақы төлеуге және апат үшін көпшілік алдында кешірім сұрауға келісті. Апатқа қатысты кешірім Вьетнам үкіметінің қысымымен жасалғаны туралы хабарлар дау тудырды. 2017 жылдың шілдесінде зейнеткер балықшы Диана Уилсон Formosa Plastics компаниясына федералды сотта 184 миллион АҚШ долларына дейін талап қойды, себебі компания мемлекеттік және федералды экологиялық рұқсаттар мен заңдарды бұзған, соның ішінде Point Comfort зауытынан Lavaca шығанағына және басқа су жолдарына пластик гранулаларын шығаруды хабарламаған. 2019 жылдың наурызында сот процесі басталды, ал 2019 жылдың маусымында АҚШ аудандық судьясы Кеннет М. Хойт Formosa Plastics компаниясына қарсы шешім шығарды, компанияның мемлекеттік рұқсаттар мен федералды заңдарды үнемі бұзғанын атап өтті. 2019 жылдың қазан айында Formosa Plastics Calhoun округындағы судың ластануынан келген зиянды жою жобаларын қаржыландыру үшін бес жыл ішінде 50 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті, сондай-ақ болашақта пластик ластаушы заттарды "нөлдік шығару" принципі бойынша басқаруға міндеттенді, бұл жеке тұлғалар ұсынған Таза су туралы заңға қатысты ең ірі келісім болды. Бұл дау 2020 жылы Netflix-тің Dirty Money сериалының 12-ші эпизодында ("Комфорт нүктесі") көрсетілді. Сот шешімінен кейін де Lavaca шығанағында пластик ластану жалғасты.

Жарылыстар

Формоза Пластикс компаниясының өндіріс орындарында бірнеше қазаатты жарылыстар болған. 2004 жылғы сәуір айында Иллиополис қаласындағы Формоза Пластикс поливинилхлоридін өндіру зауытында болған жарылыс салдарынан 5 жұмысшы қаза болып, 3-і ауыр жарақат алды, осыған байланысты OSHA компаниясына бұзушылықтар үшін 300 000 АҚШ доллары айыппұл салды. 2005 жылы Point Comfort зауытындағы жарылыста 11 жұмысшы жарақаттанды.