Америкалық Celanese компаниясының тарихы мен өнімдері

Кіріспе

Америкалық химия компаниясы

Celanese Corporation, бұрын Hoechst Celanese деп аталған, штаб-пәтері Техас штатының Ирвинг қаласында орналасқан американдық технология және арнайы материалдар компаниясы. Бұл Fortune 500 тізіміне кіретін корпорация. Компания әлемдегі ең ірі сірке қышқылы өндірушісі болып табылады, жылына шамамен 1,95 миллион тонна өндіріс көлемімен, бұл жаһандық өндірістің 25% құрайды. Celanese сонымен қатар винил ацетаты мономерын (VAM) әлемдегі ең көп өндіретін компания. Celanese компаниясы Солтүстік Америка, Еуропа және Азиядағы 11 елде 25 өндіріс орны мен алты зерттеу орталығын басқарады. Компания әлемдегі ең ірі үш сірке қышқылы зауытының меншік иесі және операторы: біреуі Техас штатының Пасадена қаласының Клер-Лейк аймағында, екіншісі Сингапурдың Джуронг аралында, ал үшіншісі Қытайдың Нанкин қаласында орналасқан.

Тарих

1918 жылы Нью-Йоркте швейцариялық химик Камиль Дрейфус Американың Целлюлоза және химиялық өндіріс компаниясын (әдетте Амцель деп аталады) құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуежайлар үшін арзан мата өндіру мақсатында Мэриленд штатындағы Камберленд қаласында American Cellulose and Chemical Manufacturing Co. Ltd зауыты салынды. Зауыттың орналасқан жері Цеппелин шабуылдарынан қорғану үшін қасаң жерге таңдалды. Сонымен қатар, ол Потомак өзеніндегі суға қолжетімді және көмір мен теміржол желілеріне жақын орналасқан еді. Бірнеше кешігуден кейін, 1924 жылғы Рождество күні жұмыс басталды, өндірілген өнімдерге жібекке балама ретінде қолданылатын целлюлоза ацетатынан жасалған маталар мен жіптер кірді. Зауыт 1983 жылы жабылып, кейіннен жаңа мемлекеттік түрме салу үшін бұзылды. Компания 1925 жылы «целлюлоза» және «жеңілдік» сөздерінің қосындысынан жасалған «Целанез» деген сөзді енгізді, осылайша ацетат жіптерінен жасалған немесе жасанды жібек маталарын тазалау мен күтудің қарапайымдығын жарнамалады. Олар 1927 жылы бұл атауды ресми қабылдап, Американың Celanese корпорациясы атанды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін

1947 жылы Celanese Мексиканың Халиско штатындағы Окотлан қаласының жанындағы зауытында ацетат талшығын өндіруді бастады. Зауыт 2019 жылы жабылды. 1958 жылға қарай Celanese компаниясында 13 отандық зауыт, үш ғылыми-зерттеу және әзірлеу орталығы, 30 өнім тобы және шамамен 13 000 жұмыскер болды. 1959 жылы Celanese 20-ғасырдың американдық сәулетшісі Эдвард Дюрелл Стоунға компанияның жаңа материалдарын және стильдерін көрсету үшін Нью-Кананда, Коннектикут штатындағы "Celanese House" атты үлгі үйін салуды тапсырды. 1982 жылы Celanese британдық химиялық фирмасы Imperial Chemical Industries компаниясының операцияларын сатып алды. Бұл 2004 жылдан бері Invista құрамындағы Солтүстік Каролина штатының Солсбери қаласындағы Fiber Industries Incorporated зауытын қамтыды. 1983 жылы Celanese Оңтүстік Каролина штатының Рок-Хилл қаласында 20 миллион долларлық зауыт салып, полибензимидазол (PBI) өндірді – бұл материал өрт сөндірушілердің және ғарышкерлердің киімдерін жасау үшін қолданылады. 1986 жылы Celanese фармацевтикалық бизнесін Celgene ретінде бөліп шығарды. 1987 жылы Celanese Corporation Hoechst компаниясымен сатып алынып, оның американдық еншілес компаниясы American Hoechst компаниясымен бірігіп Hoechst Celanese Corporation құрылды. 1998 жылы 2,7 миллиард долларлық келісім бойынша Hoechst Celanese өзінің Trevira бөлімшесін Хьюстон қаласындағы KoSa консорциумына – Koch Industries, IMASAB S. A. және Grupo Xtra бірлескен кәсіпорнына сатты. Сондай-ақ 1998 жылы Hoechst өзінің өнеркәсіптік химиялық операцияларының көп бөлігін Celanese AG жаңа компаниясына біріктірді. 1999 жылы Hoechst Celanese AG-ді ашық сауда-саттыққа енгізілген неміс компаниясы ретінде бөліп шығарды, ол Франкфурт және Нью-Йорк қор биржаларында тиісінше "CZZ" және "CZ" белгілерімен тіркелді. 2003 жылдың 16 желтоқсанында АҚШ-тың жеке капитал фирмасы Blackstone Group екі жыл бойы басшылықты көндіруден кейін Celanese-ті сатып алу туралы ұсыныс жасады. Акционерлер Blackstone ұсынысын 2004 жылдың 16 маусымында ресми мақұлдады, ал Blackstone Celanese AG компаниясын сатып алуды аяқтады. Компания Нью-Йорк қор биржасынан шығарылып, Blackstone компанияның атауын Celanese Corporation деп қайта өзгертті. Blackstone басшылығымен бірқатар тиімділендіру шаралары жүзеге асырылды және бірнеше сатып алулар жасалды. 2005 жылдың 21 қаңтарында Celanese Corporation алғашқы ашық сауда-саттыққа қатысып, Нью-Йорк қор биржасында "CE" символымен сауда-саттыққа шықты. Blackstone 2007 жылы соңғы үлесін сатқанда, инвестициялаған қаражатынан 5 есе көп пайда тапты, ал ол және оның серіктес инвесторлары 2,9 миллиард доллар пайда алды. 2009 жылдың маусым айында компания поливинил спирті (PVOH) бизнесін Sekisui Chemical Co., Ltd. компаниясына сатты. Celanese табиғи газdan этанол өндіру процесіне ие. 2020 жылдың соңында Celanese Polyplastics компаниясындағы 45% үлесін Daicel компаниясына сатты, ол бұрыннан компанияның 55% үлесіне ие болған. Бұл мәміле нәтижесінде Daicel Polyplastics компаниясының толық иесіне айналды.

In 1947, Celanese started producing acetate fiber at its plant near Ocotlán, Jalisco, Mexico. The plant was closed in 2019. By 1958, Celanese had 13 domestic plants, three research and development centers, some 30 groups of products, and approximately 13,000 employees. In 1959, Celanese commissioned Edward Durell Stone, a 20th century American architect, to build the “Celanese House,” a model home in New Canaan, Connecticut, to showcase the company's new materials and styles. Celanese bought operations of the British chemicals firm Imperial Chemical Industries in 1982. This included the Fiber Industries Incorporated plant in Salisbury, North Carolina, a part of Invista since 2004. In 1983, Celanese built a $20 million plant in Rock Hill, South Carolina, to produce polybenzimidazole (PBI), a material used to fabricate high performance protective apparel used in firefighter's gear and astronaut space suits. Celanese spun off its pharmaceutical business as Celgene in 1986. In 1987, Celanese Corporation was acquired by Hoechst and merged with its American subsidiary, American Hoechst, to form Hoechst Celanese Corporation. In 1998, in a $2.7 billion deal, Hoechst Celanese sold its Trevira division to a consortium between Houston based KoSa, a joint venture of Koch Industries, IMASAB S. A., and Grupo Xtra, both of Mexico. Also in 1998, Hoechst combined most of its industrial chemical operations into a new company, Celanese AG. In 1999, Hoechst spun off Celanese AG as a publicly traded German corporation, cross listed on both the Frankfurt and New York stock exchanges as "CZZ" and "CZ", respectively. On 16 December 2003, the U. S. private equity firm Blackstone Group announced a takeover offer for Celanese, after two years of wooing management. Shareholders formally approved the offer from Blackstone on 16 June 2004, and Blackstone completed the acquisition of Celanese AG. The company was delisted from the New York Stock Exchange, and Blackstone changed the entity's name back to Celanese Corporation. Under Blackstone, a number of streamlining initiatives were undertaken, and several acquisitions were made. On 21 January 2005, Celanese Corporation conducted an initial public offering and became a publicly traded corporation traded on the New York Stock Exchange under the symbol "CE". When Blackstone sold the last of its shares in 2007, it had made five times what it had invested and it, and its co investors collected a $2.9 billion profit. In June 2009, the company sold its polyvinyl alcohol (PVOH) business to Sekisui Chemical Co., Ltd.

Celanese has a process to make ethanol from natural gas. In late 2020, Celanese sold their 45% stake in Polyplastics to Daicel, who already owned 55% of the company. This transaction resulted in Daicel attaining full ownership of Polyplastics.

Топтық іс-қимылдар

1985 жылы Hoechst Celanese компаниясы Shell Oil және US Brass компанияларымен бірге полибутилен (PB) құбырларындағы ақауларға байланысты туындаған 7 миллиард долларлық өткен және болашақ зиянды өтеу туралы топтық сотқа тартылды. Сотта, компаниялардың PB құбырларын ауыз су тарату жүйелері ретінде пайдалануға жарамды және 50 жыл қызмет ететіндей етіп сатып алушыларды қателеу үшін күрделі схема қолданғаны айтылды. Сотқа ұсынған мәліметтерге сәйкес, компаниялардың ғалымдары PB құбырларының тіпті қалалық су жүйелеріндегі хлордың төмен концентрациясына ұшырағанда да нашарлайтынын хабарлаған. Бірақ, бұл фактіні жасырып, 1996 жылға дейін өнімдерді сатуын жалғастырған (Shell су құбыры өндірушілеріне PB шарбақтарын, ал Hoechst Celanese құбыр фитингтерін өндірушілерге ацетальды шарбақтарды жеткізген). Сот ісі 1995 жылы келісіммен аяқталды. 2014 жылдың қаңтар айында Каннон кемпингінің тұрғындары атынан топтық сот арызы берілді, онда Оңтүстік Каролина штатының Спартанбург қаласындағы Hoechst Celanese зауытынан шығатын жер асты және жер үсті суларының ластануынан туындаған денсаулық және қоршаған ортаға қауіптен құтылу талап етілді. Сотта, компанияның жергілікті суларға бірнеше улы химиялық заттарды төккені, бұл мүліктің құнын төмендеткені және көптеген ауруларға себеп болғаны айтылды. Hoechst Celanese компаниясы соттан бұл айыптауларды негіссіз деп тануды сұрады, оның шығарылымдары ешкімге немесе қоршаған ортаға едәуір зиян келтірмегенін және зиянды іс-әрекеттерге қатысты талаптардың 3 жылдық мерзімі өткенін, осылайша компанияны кез келген зиян үшін жауапкершіліктен босататынын мәлімдеді.

Ацетил аралықтары

Ацетил аралықтары – Celanese компаниясының ең ірі сегменті, өнімдерінің қатарына сірке қышқылы, сірке қышқылы ангидриді және винил ацетаты сияқты негізгі химиялық заттар кіреді. Ацетил аралықтары мен арнайы өнеркәсіптік өнімдердің клиенттері химия, бояу және жабын, құрылыс және полимерленуге қолданылатын жабысқыш өнеркәсіптерінде қызмет етеді.

Инженерлік материалдардың озық түрлері

Алдын-ала жасалған материалдар автокөлік, электроника, телекоммуникация және медицина салаларындағы клиенттерге пластикалық полимерлерді ұсынады. Басты өнімдеріне отын жүйесінің құрамдас бөліктеріне арналған инженерлік пластиктер (Celanese компаниясының инженерлік полимерлер бизнесі Ticona ұсынады), конвейерлік ленталар, электроника, қауіпсіздік жүйелері, газдарды тазарту, және сұйықтықтарды тасымалдау жатады. 2016 жылы Италиядағы Форли қаласында SO. F. TER Group компаниясын сатып алу полимер өндірісін жақсартты.

Тұтынушылардың арнайы өнімдері

Nutrinova тамақ ингредиенттері бизнесі жоғары қарқынды тәттілендіргіш Sunett (ацесульфам K), Nutrinova консерванттары, калий сорбаты және сорбин қышқылы, сондай-ақ басқа да тағам ингредиенттерін өндіреді. Басты қолданылатын нарықтарға сусындар, қанттық бұйымдар, нан өнімдері және сүт өнімдері жатады. 2021 жылы Celanese компаниясы FoodTalks журналының «Әлемдегі 20 үздік азық-түлік консерванттарын өндіруші компаниялар» тізімінде 7-орынға ие болды. Celanese – әлемдегі целлюлоза ацетатын ең көп өндіретін компаниялардың бірі. Ацетат өнімдері көбінесе темекі сүзгілерінде, сонымен қатар сән киімдері мен астарларын жасауда қолданылады. Celanese Clarifoil ағаш целлюлозасы негізіндегі, үй және өнеркәсіптік компосттау жағдайында биологиялық түрде ыдырайтын және компостталатын сертификатталған целлюлоза ацетат пленкасын да өндіреді.

Өнеркәсіптік мамандықтар

Ацетилдік аралық өнімдерден алынған шикізатты пайдаланатын салалар полимерлер мен эмульсияларды, мысалы поливинил ацетаты эмульсиясын, сондай-ақ этилен винил ацетаты сияқты арнайы химиялық заттарды өндіреді. Негізгі қолданылу салаларына поливинил спирті өндірушілер, қағаз, ерітінді және гипс, тоқыма, бояулар, жабындар және желімдерді өндірушілер жатады.

Отынның озық технологиясы

TCX Technology – Celanese компаниясы әзірлеген және сатуға шығарған, 2010 жылдың қараша айында қолданысқа енгізілген көмірсутектерге негізделген этанол өндіру процесі. Celanese зерттеушілері TCX технологиясын елдердің мұнай мен газ импортына тәуелділігін азайтуға көмектесетін отын жасау мақсатында әзірледі. Celanese компаниясы Қытайда бір-екі және Техас штатында бір TCX негізіндегі этанол өндіретін зауыт салуға 700 миллион доллар инвестициялауды жоспарлап отыр.