Кіріспе

Непалда проституцияның заңдылығы мен практикасының шолуы. Непалда проституция заңсыз. Адам саудасы және көші-қон (бақылау) заңы, 2064 жылғы №5 заң (2008 жыл), проституцияны және проституциядан түскен табысқа ие болуды адам саудасының анықтамасына қосып, қылмыстық құқық бұзушылық деп қарастырады. ЮНЭЙДС елде 67 300 проститутка бар деп бағалайды.

Мемлекеттік саясат

Непалда секс-жұмысты қылмыстық санайтын заңдар болмаса да, 1980-ші жылдарда қабылданған, Непалдың ішінде және сыртында адам саудасын қылмыстық санайтын кейбір заңдар секс-жұмысқа қатысты қолданылады. Көптеген жағдайларда осы заңдар секс-жұмыскерлерін айыптауға түсіндіріледі, себебі секс-сауда мен секс-жұмыс арасындағы айырмашылықты толық түсінбейді. Секс-жұмыс – әлемдегі заңды және заңсыз секс-индустрияның барлық түрлерін қамтитын термин. Оның физикалық және сөздік сияқты түрлі формалары бар. Бұл айырмашылықты дұрыс түсінбеудің нәтижесінде, көптеген адамдар Непалдағы саудаға қарсы қабылданған саясат пен заңдар секс-жұмысқа қолданылмауы керек деп санайды. Билік органдары мен заңдар нағыз құлдық пен адам саудасын тоқтатуға бағытталған, бірақ олар секс-жұмыскерлеріне, клиенттерге және секс-индустриясымен байланысты басқа адамдарға қате қолданылады. 1986 жылы Непалда «Адам саудасын бақылау» заңы қабылданды, мақсаты – проституция түріндегі адам саудасын тоқтату. Кедейлік мәселесі Непалда көптеген адамдардың, соның ішінде цисгендер және трансгендер ерлер мен әйелдердің секс-индустриясына қатысуының себебінің бірі болып табылады. Үлкен отбасылары болғандықтан, секс-жұмыскерлері отбасына көмектесудің жолын табуға тырысады. Әсіресе, секс-жұмыскерлері мен жалпы әйелдер үшін үйдегі орта мен міндеттерден шығу мүмкіндігі шектеулі, бұл оларды кедейлікке ұшыратады, сондықтан секс-жұмысы – жалғыз мүмкіндік. Дегенмен, бұл әйелдердің Непал қоғамында әлі де аз өкілдік етілетінін және ерлермен тең құқықтары жоқ екенін өзгерте алмайды. Непалдағы адам саудасы, әсіресе секс-саудасы, ерікті секс-жұмысына жиі себеп болады. Секс-саудасынан қашып шыққаннан кейін, әйелдер Непалға оралғанда қайтадан секс-жұмысына оралады. Непалдағы касталық жүйенің төменгі касталарына жататын секс-жұмыскерлері (БҰҰ Непал жүргізген зерттеуде секс-жұмыскерлерінің көпшілігі Тамангтар мен Далиттерден шыққандығы көрсетілген), сондай-ақ Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен келгендер, секс-жұмысты өздерінің және отбасыларының өмірін жақсартудың жалғыз мүмкіндігі деп санайды. Непалдық касталық жүйе кез келген таптың адамдарына жоғары тапқа көтерілуді қиын етеді. Мұндай жағдайлар сирек кездеседі, тіпті оларда адамдар тек өз касталарының ішінде ғана көтеріледі (Непалдық касталық жүйесін де қараңыз). Осы әлеуметтік тұзақтың салдарынан секс-жұмысы – әлеуметтік ұйымнан қашудың жолы ретінде қарастырылады. Секс-жұмысы төменгі кастадағы адамдарға отбасын қамтамасыз етудің басқа мүмкіндігін береді. 1988 жылдан бері, Непалда ВИЧ/ЖИТС-тің алғашқы жағдайы тіркелгеннен бері, 1750-ден астам ЖИТС жағдайы және 11000-нан астам ВИЧ инфекциясы тіркелді. Непалдағы денсаулық сақтауды қадағалау жүйесінің шектеулі болуына байланысты, елдегі инфекциялардың нақты саны одан да көп болуы мүмкін. ЮНЭЙДС-тің болжамы бойынша, 2018 жылы шамамен 30 000 адам ВИЧ-пен өмір сүрген. Секс-жұмыскерлері арасында ВИЧ-тің таралуы 4,2% деп бағаланса, жалпы халық арасында бұл көрсеткіш 0,1% құрайды.

Қауіпсіздіктің бұзылуы

Әйелдердің секс-жұмысқа қатысуы кейде күтпеген жағдайға ұшырауы мүмкін. Кейбір әйелдер өз еркімен секс-индустриясына кірсе де, олар Үндістан мен айналасындағы аймақтардағы ірі секс-сауда желісіне түсіп қалуы мүмкін. Әйелдер мен қыздарды сату – халықаралық деңгейде жарияланған маңызды мәселе. Жыл сайын шамамен 7000 непалдық қыз Үндістанға сатылып, зорлықпен секс-жұмысқа мәжбүрленеді. Непалдық әйелдер мен қыздар, әсіресе бойжеткендер, Үндістанда ақ терілі және жас келбетті болғандықтан бағаланады (Непалдағы адам сату туралы да қараңыз). Қытай мен Непал арасындағы шекараның ашық болуына байланысты, соңғы жылдары көптеген непалдық әйелдер жезөкшелікке немесе қытайлық ерлерге әйел ретінде сатылып кеткен. Адам саудасына түскен секс-жұмысшылары өздеріне қарсы жыныстық зорлыққа ұшырау қаупіне тап болады. Мұндай жағдайлар орын алғанда, олардың қорғау табуы қиын, себебі олар қылмыскерлер деп есептеледі. Сондықтан көптеген адамдар ерікті секс-жұмысты заңдастыруға күш салып бағуда. Көптегендердің пікірінше, бұл адамдар да адам саудасына түскендер сияқты зиян келтіруден қорғалуға құқылы.

Адам құқықтарынан айырылу

Көптеген адамдар секс-индустрияда өмір сүру кезінде адам құқықтарын жоғалту қаупі жиі кездесетінін айтады. Көп жағдайда, әсіресе Непалда, секс-индустрия ұйымдасқан қылмыс тарапынан басқарылады. Непал сияқты елдерде секс-индустрия жалпы ішкі өнімнің 2–14% құрайды. АҚШ Мемлекеттік департаментінің Адам саудасына қарсы күрес және оны бақылау бюросы Непалды "2-ші деңгейдегі" ел ретінде бағалайды.