Кіріспе
Тайландта жезөкшелік өзі заңсыз емес, бірақ "ашық және ұятсыз" түрде немесе "халыққа қолайсыздық тудырса" қоғамдық жерде жезөкшелікке шақыруға тыйым салынған. Полициядағы сыбайлас жемқорлық және Вьетнам соғысынан бері жезөкшелікке экономикалық тәуелділік салдарынан, ол елде маңызды мәселе болып қалып отыр.
Prostitution in Thailand is not itself illegal, but public solicitation for prostitution is prohibited if it is carried out "openly and shamelessly" or "causes nuisance to the public". Due to police corruption and an economic reliance on prostitution dating back to the Vietnam War, it remains a significant presence in the country.
Проституциямен күресу және оны болдырмау туралы заң
Проституциямен тікелей айналысатын заң – Проституцияның алдын алу және жолын кесу туралы заң, Б. Э. 2539 (1996). Заң бойынша "проституция" деген сөздің анықтамасы: "Сексуалды қатынас, немесе кез келген басқа әрекет, немесе ақша немесе кез келген басқа пайда алу үшін басқа адамның жыныстық құштарлығын қанағаттандыру мақсатында жасалған кез келген әрекет, әрекетті қабылдаған және жасаған адамдардың жынысы бірдей болсын, болмасын". "Бейбақтық" деген сөз тіркесінің нақты анықтамасы берілмеген. Қылмыстық кодекс сонымен қатар проституциядан алынған ақшаны иемдену немесе пайдалану үшін жазаларды да белгілейді. Проституцияның алдын алу және жолын кесу туралы заң балаларға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылық және адам саудасына ерекше назар аударады. 8-тарау 15 жасқа дейінгі балаларды сексуалдық зорлық-зомбылық жасағандарды екі жылдан алты жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру және 120 000 батқа дейінгі айыппұл салумен жазалайды. 15-тен 18 жасқа дейінгі балалар үшін түрме жазасы бір жылдан үш жылға дейін, ал айыппұл 60 000 батқа дейін. Тайландта проституция заңсыз деп жарияланбаған. Дегенмен, Қылмыстық кодекстің 286-бабында былай делінген: "16 жастан асқан кез келген адам, егер ол проституциямен айналысатын адамның табысынан өмір сүрсе, тіпті ол табыстың бір бөлігі болса да, жеті жылдан жиырма жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырылады және он төрт мыңнан қырық мың батқа дейінгі айыппұл төлейді немесе өмір бойына бас бостандығынан айырылады". Бұл баптың өзінде жазалар нақты көрсетілмеген, бірақ ол проституциямен айналысатын адаммен (i) тұратын немесе онымен үнемі байланыста болатын, (ii) проституциямен айналысатын адам ұйымдастырған тамақ, ақша немесе басқа да игіліктерді алатын, немесе (iii) проституциямен айналысатын адамға клиентпен дауласуына көмектесетін кез келген адамды жазалайды.
Көңіл көтеру орындары туралы заң
1966 жылғы ойын-сауық орындары туралы заң, егер ойын-сауық орындарында проституция орын алса, жауапкершілікті осы орынның иесіне жүктейді, осы арқылы оларды қылмыстық жауапқа тартады. Заңға сәйкес, проституция жасағаны үшін жазасын өтегеннен кейін секс-жұмыскерлер бір жыл бойы түзету мекемесінде оңалтудан өтуге міндетті.
Ауқымы
Вьетнам соғысынан бері Таиланд көптеген елдердің саяхатшылары арасында секс-туризм бағыты ретінде халықаралық беделге ие болды. Таиландтағы проституциямен айналысатын адамдардың нақты санын анықтау қиын. Бағалаулар кең ауқымды және ұлттық және халықаралық дау-дамай тудырады. 2004 жылы Чулалонгкорн университетінің докторы Нитет Тиннакулдың бағалауынша, секс-қызметкерлердің жалпы саны 2,8 миллион адамды құрады, оның ішінде екі миллион әйел, 20 000 ересек ер адам және 18 жасқа толмаған 800 000 бала бар. Бірақ көптеген сарапшылар әйелдер мен балалар туралы көрсеткіштерді әлдеқайда жоғары деп санайды және олардың нашар зерттеу әдістерінің нәтижесінде алынғанын айтады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының 2001 жылғы есебінде: «Ең сенімді деректер бойынша, 150 000 мен 200 000 аралығында секс-қызметкерлер бар» делінген. АҚШ Мемлекеттік департаментінің 2013 жылғы Таиландтағы адам құқықтары жөніндегі баяндамасында проституцияның кеңдігі туралы ешқандай бағалау жасалмады, бірақ 2015 жылы Havocscope, әлемдік қара нарық туралы ақпарат ұсынатын деректер базасы, Таиландта жұмыс істейтін проституциямен айналысатын адамдардың саны шамамен 250 000 деп есептеді. 2015 жылы ЮНЭЙДС Таиландтағы секс-қызметкерлердің жалпы саны 147 000 деп бағалады. Мысалы, Самуи аралында 10 000-ға жуық проституциямен айналысатын адам болуы мүмкін, бұл арал әдетте проституциямен танымал емес, және туристердің ақшасының кем дегенде 10 пайызы секс-саудасына жұмсалуы мүмкін. 2003 жылы жарияланған бағалау бойынша, осы сауда жылдық 4,3 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл Таиланд экономикасының шамамен үш пайызына тең. 2015 жылы Havocscope осы саудадан жылдық 6,4 миллиард АҚШ доллары түсетінін, бұл Таиландтың ЖІӨ-нің 10 пайызын құрайтынын мәлімдеді. Havocscope мәліметінше, Таиландтағы секс-қызметкерлер Таиландтың ауылдық аймақтарында тұратын отбасы мүшелеріне жыл сайын шамамен 300 миллион АҚШ долларын жібереді. 2016 жылдың шілдесінде Таиланд үкіметі секс-индустрияны жоюға ниеттенгенін хабарлады. Туризм министрі Кобкарн Ваттанаврангкул: «Туристер Таиландқа [секс үшін] келмейді. Олар біздің әдемі мәдениетімізді көру үшін келеді» деді және «Біз Таиландтың сапалы туризм орталығы болуын қалаймыз. Біз секс-индустрияның жойылуын қалаймыз» деп қосты. Кобкарн 2017 жылдың қарашасында туризм министрі лауазымынан алынды. Таиланд Корольдік полициясының мәліметінше, 2019 жылы 24 000-нан астам адам проституциямен байланысты құқық бұзушылықтар үшін ұсталды, сотталды және айыппұл төледі.
Орналасқан жері
Таиландтың негізгі туристік "жезөкшелік аймақтары" көбінесе Бангкоқтың қызыл шамдар аудандары, сондай-ақ Пхукет аралындағы Патонг жағажайлары ретінде белгіленеді. Сонымен қатар, Хат Яй және басқа да Малайзия шекаралық қалалары малайзиялықтарға қызмет көрсетеді. Бангкокта жезөкшелікпен ең көп байланысты аудандар – Патонг ойын-сауық ауданы, ал Бангкок орталығындағы Лумфини паркі қараңғы түскеннен кейін жезөкшелік ошағы ретінде танымал. Паттайяда жезөкшелікпен байланысты негізгі аймақтар – Бойзтаун. Көптеген қызмет көрсету саласының қызметкерлері де қосымша табыс табу үшін жыныстық қызметтер ұсынады. Тайлық жезөкшелік әртүрлі нарықтарға қызмет ететін түрлі секторларға бөлінеді (негізгі критерийлер – клиенттердің әлеуметтік-экономикалық жағдайы, сондай-ақ клиенттер мен жезөкшелердің ұлты). Мұндай мекемелердің иелері басқа заңдарды бұзған жағдайда ғана айыпталады, мысалы, кәмелетке толмағандарды немесе заңсыз көшіп-қонғандарды жұмысқа алғанда. Мұндай орындарда еркек клиенттер әйел жезөкшелермен жыныстық қатынасқа түсе алады. Бангкоктың кейбір аудандарында сабынды массаж орталықтары өте көп, олар жер асты суларынан заңсыз алынған үлкен көлемде су пайдаланады. Билік оларды Бангкоктың жылына бір сантиметрге дейін шөгуіне себепкер деп айыптайды.
Кароке барлары
Кароке-барлар елдегі секс-индустриясының да мекемесі ретінде пайдаланылады, бұл туристерге қарағанда жергілікті тұрғындар арасында көбірек танымал. Онда жұмыс істейтін әйелдер барда қызметкерлер болып жұмыс істейді – ән айтып, әңгімелесіп, клиенттерді көңіл көтереді. Олар ішімдік сатудан комиссия алады және ақша гүлдерімен сыйлық беруге болады. Кейде клиенттер оларды бардан алып, дос ретінде уақыт өткізу үшін айып төлейді. Содан кейін олар жыныстық қызметтерді ұсыну туралы да келісімдерге келеді.
Массаж салондары
Тайланд тай массажымен танымал болғанымен, оның жыныстық сипатта емес, дәстүрлі стилі, nuat phaen boran деп аталады, бірақ кейбір массаж орталықтары клиенттерге қосымша ақы төлеп, қолмен жасайтын, оральды секс және жыныстық қатынас сияқты эротикалық массаж қызметтерін ұсынады. 2016 жылы Тайланд спа қауымдастықтары федерациясы (FTSPA) билікті кейбір массаж орталықтарында ұсынылатын жыныстық қызметтерге қатаң шаралар қолдануға шақырды. FTSPA ықпалды тұлғалар заңдағы кемшіліктерді пайдаланып, туристерге жыныстық қызметтер сатып алуға болатын "әдемі спалар" немесе массаж орталықтарын ашқандарын мәлімдейді. Осы типтегі массаж бен ab ob nuat арасындағы айырмашылық – барлық массаж орталықтары жыныстық қызметтер ұсынбайды.
Шетелдіктерге қызмет көрсететін барлар
Әйелдер ("бар қыздары"), немесе гей-барларда ерлер, немесе транссексуалдар ("катхои") барларда бишілер ретінде (го-го барларда) немесе клиенттерді оларға сусын алуға ынталандыратын хостестер ретінде жұмыс жасайды. Мұндай барлардан өзге, секс-сауда орындарының көптеген түрлері бар. Көптеген мекемелерде проституткалар тікелей жұмыс істейді, бірақ қонақүйлерде, кейбір барларда және дискотекаларда тәуелсіз проституткалар клиенттерге қызмет көрсетуге рұқсат етіледі. Проституткалар әдетте клиент сусын сатып алғанда комиссия алады, ал жыныстық қызметтер осы орында немесе басқа жерде (соңғы жағдайда клиент проститутканы бардан босату үшін "бар айыбын" төлейді) ұйымдастырылуы мүмкін. Мұндай жағдайларда қалыптасатын қарым-қатынастар сырттай батыстың "татуласу" мәдениетін еске түсіреді, онда достық, жақындық, жыныстық ойын-сауық және ақша бірігіп кетеді.
Тарих
Тайландтағы жезөкшеліктің құжатталған тарихы кем дегенде алты ғасырға созылады, қытай саяхатшысы Ма Хуан (1433) және кейіннен еуропалық саяхатшылар (Ван Нек, 1604; Гисберт Хик, 1655 және т.б.) оны ашық және нақты айтқан. Таиландта ежелгі, үздіксіз заң мәтіндері дәстүрі бар, олар көбінесе Дхаммасатха әдебиеті (тай тілінде, там ма сатт) деп аталады, онда жезөкшелік әртүрлі анықталады және жалпыға бірдей тыйым салынады. Дәстүрлі заң мәтіндерінің дәуірі 20 ғасырдың басында аяқталды, бірақ бұл ертерек мәтіндер қазіргі заманғы заңнаманың мәні мен рухы үшін маңызды болды. 1905 жылы құлдықты жою көптеген әйелдерді үйсіз және жұмыссыз қалдырды, олардың бұрынғылары күйеулікке алынған болатын. Олардың көпшілігі, негізінен елдегі қытай жұмысшыларына қызмет көрсету арқылы жезөкшелікпен айналысты. 1908 жылы жезөкшелік заңдастырылды және жұқпалы аурулардың алдын алу туралы заң бойынша жезөкшелерге медициналық көмек көрсетілді, бұл 20 ғасырда қабылданған жыныстық индустрияға қатысты заңдардың бірі еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген жезөкшелер үйлері жапон әскерлеріне қызмет көрсету үшін ашылды, содан кейін соғыс аяқталғаннан кейін елде орналасқан британдық және үнді әскерлеріне де қызмет көрсетілді. Вьетнам соғысы кезінде Таиландтың аймақтағы АҚШ әскерлеріне "демалыс және көңіл көтеру" мүмкіндіктерін ұсынуы елге айтарлықтай кіріс әкелді, нәтижесінде 1957 жылы шамамен 20 000 жезөкше болса, 1964 жылы 400 000-ға жуық жезөкшеге жетті. Таиландта жезөкшелік заңсыз деп жарияланды. Үкімет олардың зорлық-зомбылыққа ұшырауын болдырмау және жыныстық жолмен берілетін аурулардың таралуын бақылау үшін секс-жұмысшыларды бақылау жүйесін енгізді. Суық соғыс кезінде жапон бизнесмендері филиппин, тай және оңтүстік корей әйелдерімен секс-туризмге барып келді. Вьетнам соғысы аяқталғаннан бері Таиландта жезөкшелік кеңінен тарады, нәтижесінде ол қазіргі танымалдылық деңгейіне жетті. 1960 жылғы заң Проституцияны болдырмау және оған қарсы күрес туралы заңмен, B.E. 2539 (1996) күшін жойды. Бұл заң бойынша жезөкшелік формальды түрде заңсыз болып саналады.
Заңдастыру әрекеті
2003 жылы Әділет министрлігі проституцияны денсаулық сақтау мүмкіндіктерімен және салық салынатын табысы бар ресми жұмыс ретінде заңдастыруды қарастырды және осы мәселе бойынша қоғамдық тыңдалым өткізді. Заңдастыру және реттеу арқылы салық кірістерін көбейту, жемқорлықты төмендету және осы саладағы қызметкерлердің жағдайын жақсарту мақсаты көзделді.
АИТВ/ЖИТС
2008 жылы 532 522 тайлық адам ВИЧ/ЖҚТБ-ға шалдыққан. 2013 жылы ЮНЭЙДС бойынша, 380 000-нан 520 000-ға дейін тайлықтар ВИЧ-пен өмір сүріп жатқан. 2017 жылы ВИЧ-пен өмір сүретін тайлардың саны 440 000-ды құрады. 15-49 жас аралығындағы тай ересектері арасында ВИЧ/ЖҚТБ-ның таралу деңгейі 1,1% (2016 жыл) деп есептеледі. 2017 жылы тәуелсіз секс-қызметкерлер арасында ВИЧ-тің таралуы 2,8% болды. Ол 1991-1992 жылдары туризм және ЖҚТБ-ның алдын алу министрі қызметін атқарды, сондай-ақ, клиенттерге тегін презервативтер ұсынатын "Cabbages and Condoms" мейрамханалар желісін құрды. Тай үкіметі елдегі ЖҚТБ эпидемиясына қарсы күрестің алғашқы бесжылдық жоспарын, оның ішінде Мечайдың "100% презерватив бағдарламасын" қабылдағаннан кейін, 1994 жылдан бастап коммерциялық жыныстық қатынаста презервативтерді қолдану айтарлықтай артты. Презервативтерді қолдану туралы қазіргі деректер жоқ. Бағдарлама секс-қызметкерлерін презервативсіз жыныстық қатынастан бас тартуға шақырып, презервативсіз жыныстық қатынасқа рұқсат беретін борделдерді анықтау үшін денсаулық сақтау клиникаларының статистикасын қадағалады. Қатысушылардың жартысы ғана ВИЧ-қа тест тапсырғанын айтты, ал біреуі соңғы 12 айда медициналық көмек алған. Әйелдер жезөкшелікпен айналысуға көбінесе катоиден мұқтаж, себебі олардың жыныстық инфекцияларды тасымалдау ықтималдығы төмен деп есептеледі.
Әлеуметтік көзқарастар
Тай қоғамының өзіне тән, көбінесе қайшы келетін жыныстық нормалар жиынтығы бар. Ерлердің жезөкшеге немесе ақылы сүйіктіге баруы – жиі кездесетін, бірақ міндетті түрде мақұлданбаған әрекет. Мысалы, көптеген тай әйелдері жезөкшеліктің болуы зорлау қылмыстарының азаюына белсенді түрде ықпал етеді деп санайды. 1996 жылғы зерттеуге сәйкес, тай еркектері мен әйелдері ерлердің жыныстық құштарлығын әйелдерге қарағанда әлдеқайда күшті деп есептейді. Әйелдер өздерінің құштарлықтарын бақылай алады деп есептелсе, ерлердің жыныстық құштарлығы "негізгі физиологиялық қажеттілік немесе инстинкт" ретінде қарастырылады. Тайландтық ерлер мен әйелдердің пікірінше, ерлерге "кейде серіктестерін ауыстыру" қажет. Тай қоғамында әйелдердің адалдыққа бұзушылығына қатысты көзқарас өте қатал, ал 1993 жылғы сауалнамаға сәйкес, жалғыз әйелдердің жыныстық қатынастары тай халқының көпшілігі тарапынан мақұлданбайды. Сондықтан тай еркектері үшін некеге дейінгі, кездейсоқ және жезөкшелермен некеден тыс жыныстық қатынас қалыпты, күтілетін және кейде тіпті ынталандырылатын жағдай, соңғысы "кіші әйел" деп аталатын ұзаққа созылатын қарым-қатынастарға қарағанда некеге аз қауіп төндіреді деп есептеледі. Бұл мәселеге әсер ететін тағы бір фактор – қарапайым тайлықтар өздерін басқаларға, әсіресе кемсінтілгендерге төзімді деп санайды. Осы қабылдау жезөкшеліктің гүлденуіне мүмкіндік берді, себебі басқа елдердегідей ауыр әлеуметтік таңбалама кездеспейді. 1996 жылғы зерттеуге сәйкес, тайлықтардың көпшілігі жезөкшелікті жақтырмаса да, жезөкшелерге қатысты таңбалама ұзаққа созылмайды және ауыр болмайды, әсіресе көптеген жезөкшелер өздерінің жұмысы арқылы ата-аналарын асырайды. Кейбір еркектер бұрын жезөкше болған әйелдерге үйленуге келіседі. 2009 жылғы жезөкшелердің өмір сүру сапасын зерттеу нәтижесінде, сұралаған секс-жұмыскерлер арасында секс-жұмыс қалыпты құбылысқа айналғаны анықталды.
Саясаткерлер
Чувит Камолвизит Бангкокта бірнеше массаж салондарының иесі болды және Таиландтағы "проституцияның құдасы" деп есептеген көптеген адамдар болды. 2005 жылы ол Таиландтың Өкілдер палатасына төрт жылға сайланды, бірақ 2006 жылы Конституциялық сот оны лауазымынан шеттетуге шешім шығарды. 2008 жылдың қазан айында ол Бангкок әкімі лауазымына қайта кандидат болды, бірақ сайланбады. 2003 жылы ол өзінің ең жақсы клиенттерінің жоғары саяси және полиция шенеуніктері екенін, сондай-ақ оларға он жылдан астам уақыт бойы өзінің секс-бизнесі гүлдеуі үшін 1,5 миллион фунт стерлингтен астам пара бергенін мәлімдеді. Тайландтың шетелдіктерге бағытталған секс-индустриясы ашық деп есептелсе де, тек тайлық еркектерге қызмет көрсететін индустрия бұрын ешқашан жария түрде зерттелген емес, тіпті Тайландтың сынға ұшырамайтын шенеуніктерінің жеке өмірі де талқыланбаған. Әйелдерге қатысты көзқарасты депутат Тирачай Сирихан "The Nation" басылымында былай деді: "Миа нои (жас әйел) – бұл әр адамның жеке құқығы. Саясатшы отбасына немесе қоғамға зиян келтірмесе, ешқандай мәселе болмауы керек". Көрініп тұрғанындай, бұл стандартты тәжірибе, себебі 2007 жылдың мамырында Паттайяда да полиция қызметкерлері осыған ұқсас іс-әрекет жасады.
Ұйымдасқан қылмыс
Конгресс кітапханасының 2003 жылы жарияланған зерттеуіне сәйкес, "Таиланд қалаларының қызыл шам аудандарында борделдер, казинолар және ойын-сауық орындары орналасқан, олар табыс көзі ретінде де, адам саудасы операциялық орталықтары ретінде де жұмыс істейді". Құрылған қылмыстық топтардың Қытайдың Юньнань провинциясы, Лаос және Вьетнам елдерінен миллионнан астам әйелді Таиландқа әкелгені естілді. Қытайдан Таиландқа және Малайзияға саудаға түскен әйелдердің көпшілігі Дай этносы сияқты этникалық азшылықтардан, Юньнань провинциясындағы Сишуанбанна Дай автономиялық облысы сияқты аймақтардан шыққан және оларды өз этносының еркектері саудалайды. Дай халқы тай халқымен туыс. 2015 жылдың қараша айында премьер-министр Прают Чан-о-ча барлық аймақтарда, соның ішінде жезөкшелік саласында ұйымдасқан қылмысты жою мақсатында "Таиландты тазалау" науқанын бастады.