Секс-туризм: жаһандық құбылыс және этикалық мәселелер

Кіріспе

Жыныстық қатынас мақсатымен саяхаттау

Жыныстық туризм – ақша немесе тұрмыс жағдайын жақсарту үшін жыныстық қатынас жасау немесе қарым-қатынас құру ниетімен, көбінесе басқа құрлыққа шетелге бару практикасы. Бұл практика көбінесе секс-жұмысы заңды елдерде кең таралған. Біріккен Ұлттар Ұйымының Дүниежүзілік туристік ұйымы осы индустрияның олар құрған заңдар мен желілердің ішінде де, сыртында да ұйымдастырылатынын мойындады. Жыныстық туризм көбінесе трансұлттық мәселе ретінде қарастырылады, себебі ол дамушы елдердегі әсіресе Америка және Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріндегі осал топтарды нысанаға алады. Этиқалық негізгі мәселелер мыналардан туындайды: туристер мен жергілікті тұрғындар арасындағы экономикалық айырмашылық, балалар мен әйелдердің сексуалдық құлдыққа түсірілуі және кәмелетке толмағандармен қарым-қатынас жасау мүмкіндігін пайдаланатын тараптар. Бұл топтар мен жеке тұлғалар баратын елдің заңнамасына сәйкес, шетелдік проституция заңдарына бағынады, бұл көбінесе қанау мен зорлық-зомбылыққа әкеледі. Кәмелетке толмағандармен жыныстық қатынас жасау көбінесе келісімсіз және заңсыз болып табылады. Жыныстық туризм миллиардтаған долларлық өнеркәсіп болып табылады және бүкіл әлемде миллиондаған адамды жұмыспен қамтиды, сондай-ақ әуе тасымалы, такси, мейрамхана және қонақүй сияқты қызмет көрсету салаларына пайда әкеледі. Жыныстық туризмнің көп бөлігі Солтүстік елдерден Оңтүстік елдерге, мысалы Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия мен Латын Америкасына саяхаттайтын еркектерге қатысты. Әйелдердің жыныстық туризмі де кездеседі, бірақ ол сирек.

Құқықтық мәселелер

Бұл секс-индустриясы әлемдік саяхаттың басты себебі болып табылады және өте табысты. Бұл нарық тым қанаушылыққа ұшырауы және этикалық ережелерді бұзу арқылы пайдаланылуы мүмкін, себебі туристерді із жазылмайтындықтары мен құқық қорғау органдарының бақылауының жетіспеуіне байланысты жыныстық қатынасқа түсуге итермелейді, әсіресе кәмелетке толмағандарға қолжетімділік болған жағдайда. Ешбір жеке тұлға қылмыстық жазадан босатылмайды. CDC мойындайтын секс-туризм адам саудасы мен құлдыққа қолдау көрсетеді. Егер бір елде немесе аймақта проституция заңды болса да, адам саудасы, кәмелетке толмағандармен жыныстық қатынас және балалар порнографиясы дерлік барлық елде қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады және осы заңдарды бұзғандар сотталуы мүмкін. Кез келген шетел азаматы өзінің азаматтығы бар елдің заңдарымен қатар, баратын елдің жергілікті заңдарын, оның ішінде келісімге қатысты заңдарды да сақтауға міндетті.

Демография

Демографиялық көрсеткіштерге мыналар жатады: әйелдердің секс-туризмі (әйелдердің еркектерді іздеуі), еркектердің еркектерді іздеуі, ересектердің балаларды іздеуі және еркектердің әйелдерді іздеуі. Секс-туризмге байланысты қызметтерге бүкіл әлемде тапсырыс беріледі, оның ішінде тек балалар мен жастарды жыныстық қанау мақсатында халықаралық сапарға шығатын шамамен 250 000 адам бар. Бұл индустрияның осы бөлімінен 20 миллиард доллардан астам кіріс түседі. Деректерді жинаудағы қиындықтар секс-туризм саласында жұмыс істейтін адамдардың нақты санын анықтауды қиындатады. Бағалаулар бойынша, қазіргі заманғы құлдықта 24,9 миллион адам ұсталған, олардың 4,8 миллионы (шамамен 19%) сексуалдық құлдыққа түскен. Коммерциялық сексуалдық қанаудың барлық құрбандарының шамамен 21%-ы балалар құрайды, ал АҚШ Мемлекеттік департаментінің бағалауынша, әлем бойынша бір миллионнан астам бала сексуалдық мақсатта саудаға түсіріледі. Секс-туризм индустриясы көбінесе ең осал топтарды пайдаланады, сондықтан балалар мен әйелдердің осы индустрияға мәжбүрлену ықтималдығы жоғары.

Мәдени ұстанымдар

Әлемде секс-туризмге қатысты мәдени көзқарастар әртүрлі болып көрінеді. Аз дамыған елдерде мысалы, кедей ауылдық отбасылар балаларын адам саудагерлеріне сатады, олар балаларды ірі қалаларға алып барып, секс-индустриясында жұмыс істетеді. Мысалы, Таиландта әйелдер күйеулерін секс-қызмет көрсету арқылы асырайды. Ерлер туристер, кейде «секспаттар» (экспатриант + секс-турист) деп аталады, онлайн қауымдастықтарға қосылып, бағыттар туралы кеңестермен бөліседі. Бұл ең көп таралған жағдайлардың бірі болмаса да, «досының қызметі» деп аталатын мүмкіндік бар, ол кейбір жағдайларда эмоционалдық қарым-қатынасқа ұласады. Жыныстық жұмысқа қатысты жалпы көзқарастар күрделі және көбінесе даулы саналады. Көбінесе, жыныстық қатынас үшін төлеу үшін саяхаттайтын ерлердің өз елдерінде осымен айналысу қиын болғандықтан мұндай іс-әрекетке барады. Сонымен қатар, Камбоджа және Таиланд сияқты кейбір елдерде бұл практика кең таралған, ал коммерциялық секс-қызметке қатыспаған ерлер өз құрбылары тарапынан ерекше болып қарастырылуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей:
Тұрғындардың нәсіл және гендерлік туралы алдын ала пікірлері туристердің көзқарасына әсер етеді. Аз дамыған елдер мәдени тұрғыдан өзгеше саналады, сондықтан батыс туристерінің түсінігінде әйелдерді пайдалану немесе ерлердің үстемдігі олардың өз елдеріндегідей салдарға және қорлыққа ұшырамайды. Теориялық тұрғыдан секс-туризмге үлкен қызығушылық болғанымен, соңғы үш онжылдықта топтық зерттеулерге қолжетімділік артқанға қарамастан, мәдени көзқарастарды егжей-тегжейлі зерттеулер сирек кездеседі.

Экономикалық және саяси әсері

Секс-туризмге қатысқан барлық елдер үшін салдары бар. Бұл өз кезегінде этикалық және саяси мәселелерді тудырады, себебі отаршылдық және дәстүрлі көзқарастар топтар арасындағы теңсіздікті күшейтеді. Қыздар мен жасөспірім қыздар құлдыққа сатылуы немесе коммерциялық секс-индустрияда жұмыс істеу үшін ұлттық шекарадан тысқары шығарылуы ең көп кездесетін жағдайлардың бірі болып табылады. Зерттеулер көрсетіп тұрғандай, "бос уақытты өткізу және демалыс гей-еркектер үшін ерекше маңызға ие, себебі бұл оларға өздерінің сексуалдық идентитісін құруға, бекітуге және/немесе өзгертуге мүмкіндік береді". Гей-секс туризмінің танымал нарықтары Гран-Канария, Ибица, Сардиния, Сицилия және Файр-Айлендте орналасқан. Гетеросексуалдық секс-туризм нарықтары сияқты, кейбір келісімдер ақшалай болуы мүмкін, ал кейбіреулері болмауы да мүмкін. Әртүрлі аймақтар мұндай қатынастарға деген қызығушылықты әртүрлі жолдармен білдіреді. Мысалы, Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында гей-секс туризмі түрлі нәсілдік топтарды қамтитын танымал салаға айналды. Бұл жердегі жұмыс істейтіндер "Мише" деп аталады, олар көгілдір сүлгілер киіп, көбінесе сауналарда жұмыс істейді.

Ересектерге арналған курорттар

Соңғы жылдары ересектерге арналған секс-курорттар шетелге саяхаттайтын адамдар арасында танымал болды, олар шетелде өзара келісіммен жыныстық қатынас жасауға, ақылы жыныстық қызметтің этикалық мәселелерінен қашуға ниеттенді. Бұл курорттар қауіпсіз, келісімге негізделген кеңістіктер ретінде, жыныстық оң пікір қалыптасқан орта ретінде сипатталады, онда гендерлік өрнектер, бағдар және қарым-қатынастардың кез келген түрі қысымсыз болады. Мұндай курорттар көбінесе Мексика мен Кариб аймағында кездеседі. Кейбір мекемелер киім кию міндетті емес, онда саяхатшылар танысып, «ойын бөлмелерін» пайдалана алады. Балаларға қатысты жыныстық құқық бұзушылықтар бойынша ең нашар көрсеткіш Таиландта, одан кейін Бразилияда тіркелген. «Балаларға қатысты жыныстық туризммен айналысатын адамдар балаларды жыныстық серік ретінде іздемейді, бірақ олардың жыныстық құмарлыққа ұшырауына мүмкіндік туған жағдайды пайдаланады. Көбінесе мұндай адамдар бай елдерден (немесе ел ішіндегі бай қалалар мен аймақтардан) экономикалық жағдайы нашар, саяхатшы үшін тиімді валюта бағамы және салыстырмалы анонимділік бар дамып келе жатқан елдерге саяхаттайды, бұл олардың мінез-құлқы мен жыныстық туризмге қатысты әрекеттерін анықтайтын маңызды факторлар болып табылады». Бұл құбылысты жою мақсатында көптеген елдер өз азаматтарын өз елінен тыс жерде жасалған балаларға қатысты зорлық-зомбылық жасағаны үшін, тіпті бұл әрекет орын алған елде заңға қайшы болмаса да, қудалауға мүмкіндік беретін заңдар қабылдады. Бұл АҚШ-тың «Protect Act» заңында айқын көрінеді. Ұлыбританияда 2003 жылғы Жыныстық құқық бұзушылықтар туралы заң шетелде балаларға қатысты жыныстық құқық бұзушылық жасаған британдық азаматтарды британдық қылмыстық сотында қудалауға мүмкіндік береді; бұл заңнама 2016 жылы Ричард Хаклді қудалау үшін қолданылды. Ирландияда 2017 жылғы Қылмыстық заң (жыныстық құқық бұзушылықтар) заңы прокурорларға мемлекеттен тыс жерде жасалған балаларға қатысты жыныстық қылмыстар үшін бүкіл әлемдік юрисдикцияны береді және 2021 жылы Киран Креавенді Филиппинде баламен жыныстық қатынас жасағаны және бала порнографиясын жасағаны үшін соттау үшін қолданылды. Саяхат және туризмде балалардың жыныстық құмарлыққа ұшырауына қатысты мінез-құлық кодексі – туризм индустриясының мүшелері мен балалар құқығы саласындағы сарапшылардан құралған халықаралық ұйым, мақсаты – балаларға қатысты жыныстық туризмді жою. ЮНИСЕФ жыныстық қатынасты көбінесе жеке мәселе ретінде қарастыратынын, сондықтан қоғамдық кеңістіктерде жыныстық құмарлыққа ұшыраған жағдайларға араласуға және әрекет етуге құлшыныс танытпайтынын атап өтеді. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, жыныстық туризм және адам саудасы жылдам дамып келе жатқан салалар болып қала береді. Мысалы, Нидерландыда секс-жұмыскерлерге тегін ЖҚТБ тестілеуі қолжетімді. Сексуалдыққа қатысты консервативті көзқарасы бар дамыған елдер жыныстық туризм индустриясын дамытуға себін тигізетін туристердің тұрақты ағымын қамтамасыз ете алады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам саудасы жөніндегі дүниежүзілік баяндамасында әйелдердің «көпшілігі» жыныстық мақсатта адам саудасының құрбаны болып табынады делінген. Адам саудасына түскен әйелдердің көпшілігі бұрын жыныстық сауда мен жыныстық құмарлыққа ұшыраған. Халықаралық порноиндустрияның өсуі жезөкшелікті қалыпқа келтіруге және әйелдерді пайдаланудың артуына ықпал етеді деп айтуға болады.

Over recent years, adult only sex resorts have become a popular alternative for travellers wanting to experience consensual sex abroad whilst avoiding the ethical issues of paid sexual activity. Those resorts can be characterised as safe, consensual spaces, and sexually positive nature, where all expressions of gender, orientation, and relationships are free of any pressure. These resorts largely occur in Mexico and the Caribbean. Certain establishments will be clothing optional resorts, where travellers can meet and make use of "playrooms". Thailand is considered to have the worst child sex trafficking record, followed closely by Brazil. "Child sex tourists may not have a specific preference for children as sexual partners but take advantage of a situation in which children are made available to them for sexual exploitation. It is often the case that these people have travelled from a wealthier country (or a richer town or region within a country) to a less developed destination, where poorer economic conditions, favourable exchange rates for the traveller and relative anonymity are key factors conditioning their behaviour and sex tourism." In an effort to eradicate the practice, many countries have enacted laws that allow the prosecution of their citizens for child abuse that occurs outside their home country, even if it is not against the law in the country where the incident took place. This is evident in America, under the United States Protect Act. In the United Kingdom, the Sexual Offences Act 2003 allows for prosecution in British criminal courts of British citizens who commit sexual offences against children while traveling abroad; this legislation was used to prosecute Richard Huckle in 2016. In Ireland, the Criminal Law (Sexual Offences) Act 2017 gives worldwide jurisdiction to prosecutors for sexual offences committed against children outside the state, and was used to prosecute Kieran Creaven for sexual acts with a child and producing child pornography in The Philippines in 2021. The Code of Conduct for the Sexual Exploitation of Children in Travel and Tourism is an international organisation composed of members of the tourism industry and children's rights experts with the purpose to eradicate the practice of child sex tourism. UNICEF notes that sexual activity is often seen as a private matter, making communities reluctant to act and intervene in cases of sexual exploitation. As of 2009, sex tourism and human trafficking remain fast growing industries. For example, in the Netherlands, sex workers have access to unlimited free STI testing. Developed nations with more conservative views of sexuality can provide a steady stream of tourists who feed the sex tourism industry. The United Nations Global Report on Trafficking in Persons states that women "comprise the vast majority" of human trafficking victims for sexual exploitation across the world. It can be seen that women who become involved in human trafficking were once victims of sex trafficking and sexual exploitation themselves. It can be argued that through the growing international porn industry, indicate a normalisation of prostitution and an increase in the exploitation of women.